د افغانستان دفاع وزارت وايي په کونړ کې د پاکستاني طالبانو د يوه مشر د وژل کېدو په اړه څېړنې کوي.

د امريکا متحدو ايالتونو دفاع وزارت وايي، د تحريک طالبان پاکستان مشر ملا فضل الله د دوى د بې پېلوټه الوتکې په حمله کې وژل شوى دى.

د امريکا پوځي چارواکو پرون ناوخته رسنيو ته وويل، فضل الله د چهارشنبې په ورځ په کونړ کې ويشتل شوى دى.

د افغانستان د دفاع وزارت وياند بريدجنرال محمد رادمنش ازادۍ راډيو ته وويل، د دغه خبر په اړه دوى څېړنې کوي:

”زياتې اوازې شته، چې دى وژل شوى دى، خو پرېږدئ چې په دې برخه کې پيل شوې څېړنې بشپړې شي، چې ايا دى وژل شوى که څنګه.“

ځينو امريکايي چارواکو د نوم نه ښوولو په شرط رويټرز خبري اژانس، امريکا ږغ او د فرانسې خبري اژانس ته وويل، چې د ملا فضل اله د د وضعيت په اړه نور معلومات نه لري.

د افغانستان کرکټ بورډ وايي د حشمت‌الله شهیدي له استعفا وروسته، رحمت شاه د ټېسټ او نړیوالو یو ورځنیو سیالیو لوبډلمشر وټاکل شو.

حشمت‌الله شهیدي د سه شنبې په ورځ وویل چې د خپلې شخصي پریکړې په اساس استعفا کوي.

رحمت شاه چې له دې مخکې یې د مرستیال لوبډلمشر مسئولیت په غاړه درلود په ځای یې رحمن‌الله ګربز ټاکل شوی دی.

د کرکټ بورډ خبرپانه وايي ښاغلی رحمت شاه له نړیوال کرکټ او د لوبډلې له جوړښت سره ځانګړې تجربه لري او د رحمن‌الله ګربز په مرسته به د یوه مجرب لوبډلمشر په توګه افغانستان ته سترې بریاوې ورپه برخه کړي.

خبرپاڼه زیاتوي چې دواړه دغه لوبغاړي به د ایرلند پر وړاندې دراتلونکې لوبلړۍ پر مهال دغه مسئولیتونه په غاړه ولري.

د امریکا متحده ایالاتو ولسمشر د چهارشنبې په ورځ، د چنګاښ ۳۱مه، خبرداری ورکړ چې که ایران په هرمز تنګي کې پر یوې بېړۍ برید وکړي، امریکا به په ځواب کې یو پل یا د برېښنا تولید مرکز بمبار او ویجاړ کړي.

ډونالد ټرمپ په خپلې ټولنیزې شبکې ټروت سوشیل کې ولیکل: "له همدې شېبې وروسته، هر وخت چې د ایران اسلامي جمهوریت په هرمز تنګي کې پر یوې بېړۍ د توغندي، راکټ، بې‌پیلوټه الوتکې (ډرون) یا هر ډول بلې وسلې په وسیله برید وکړي، متحده ایالات به‌یې یو پل یا برېښناکوټ بمبار او له‌منځه یوسي."

هغه زیاته کړه چې دې خبرداري کې هغه پلونه او برېښناکوټونه هم شاملېږي چې د ایران د پلازمېنې تهران په شاوخوا یا دننه کې موقعیت لري.

د امریکا ولسمشر د چنګاښ په ۲۴مه هم ویلي و، که تهران هوکړه ونه مني، نو په راتلونکې اوونۍ کې به پر ایراني برېښناکوټو او پلونو خپل بریدونه پراخ کړو.

د اوربند د تفاهم‌لیک له امضا مخکې هم ډونالد ټرمپ د برېښناکوټو او پلونو په څېر پر بنسټیزو تاسیساتو د برید ګواښ کړی و.

متحده ایالاتو له ایران سره د جګړې په روان پړاو کې چې ۱۲مې ورځې ته داخل شوی، د ایران په بېلابېلو سیمو، په ځانګړي ډول د هېواد په جنوب کې څو پلونه په نښه کړي دي.

د بښنې نړیوال سازمان وايي،" په کابل کې د معتادینو پر مرکز د پاکستان برید دې د احتمالي جنګي جنایت په توګه وڅیړل شي".

پاکستان د روان کال د مارچ میاشتې په ۱۶مه په کابل کې د "امید" په نوم د روږدو د درملنې مرکز بمبار کړ.

پاکستان ادعا کړې وه چې "په دغه مرکز کې وسله وال او هغه ډرونونه په نښه شوي وو چې د دوی خلاف کاریدل".

د طالبانو حکومت هغه مهال وویل چې برید کې ۴۰۸کسان وژل شوي او ۲۶۵نور ټپیان شوي وو.

ملګرو ملتونو هغه مهال په دغو هوایي بریدونو د ۱۴۳ ملکیانو د وژلو ۲۶۹ ټپیانو پخلی کړی و.

د بښنې نړیوال سازمان وايي،" د سپوږمکۍ د لسګونو عکسونو او ویډیوګانو له ارزونې او عیني شاهدانو سره له خبرو اترو وروسته يې هیڅ داسې شواهد نه دي موندلي چې وښيئ دغه مرکز د پوځي موخو لپاره کاریده".

د دغه سازمان په ټکو،" په دغه مرکز کې د وسلو او نورو پوځو فعالیتونو شواهد او داسې نښې نشته چې د پاکستان ادعاوې ثابتې کړي".

د بښنې نړیوال سازمان د پاکستان له حکومته غوښتي چې په دې اړه بې پرې او خپلواکې څیړنې وکړي.

د اميد ۲۰۰۰ بستريز د معتادنیو د درملنې او ملاتړ مرکز د کابل-جلال اباد پر لويه لار د کابل په ختیځ کې پروت دی.

پخوا دا ځای د "فينېکس کمپ" په نوم يادېده او امریکایي ځواکونو د افغانستان د جګړې پر مهال د روزنيز مرکز په توګه ترې کار اخيسته.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو وايي،"ایران د مذاکراتو په اړه لازم هوډ نه لري".

روبیو د جنوب خیتځې اسیا هېوادونو (اسه ان) په ناسته کې وویل،"واشنګټن له تهران سره د اختلافاتو د حل او فصل لپاره چمتو دی، خو ایران په دې برخه کې جدي نه دی".

د هغه په ټکو، " پر هرمز تنګي د ایران واک به خطرناکې پایلې ولري".

د فلیپین په پلازمینه مانیلا کې د جنوب خیتځې اسیا هېوادونو درې ورځنۍ ناسته پرون سه شنبې پیل شوه.

د ایران او امریکا ترمنځ روانه شخړه د ناستې د اجنډا یوه مهمه برخه ده.

په ناسته کې د روبیو د ګډون موخه په سیمه کې د چین د نفوذ مخنیوی او د ایران په مسله کې د امریکا د ښکلیتا سربیره جنوب خیتځې اسیا هېوادونو ته د امریکا پاملرنه ده.

ملګري ملتونه وايي،"د افغانستان په خیتځ کې د سیلونو له کبله ۴۰کسان مړه شوي".

د ملګرو ملتونو د سرمنشي ویاند سټفین دوجاریک پرون سه شنبې د (جولای۲۱مه) په یو خبري کنفراس کې وویل،" له افغانستانه لومړني راپورونه ښيي چې په خیتځ کې سیلونو ۴۰کسان مړه، په لسګونو ټپیان او ډير شمیر نور يې ترې تم کړي دي".

د هغه په ټکو،" سیلونو کورونو، عامه ودانیو او سوداګرۍ ته پراخ زیان رسولی دی".

دوجاریک وړاندې وویل،"زموږ ټیمونه سیمې ته رسیدلي او له زیانمنو سره د خوړو، سرپناه، روغتیايي خدمتونو او نورو اړینو توکو په برخو کې مرستې کوي".

وړمه ورځ په نورستان کې له شدیدو بارانونو وروسته سیلونه راووتل چې خلکو ته پراخ مالي او ځاني زیانونه واړول.

د طالبانو حکومت د ۲۳کسانو مړینه تایید کړې او وايي چې تر سلو ډير کسان لا هم ترې تم دي.

د ملګرو ملتونو یو شمېر ادارو په نورستان کې د وروستي سېلاب د زیانمنو د لاسنیوي لپاره هڅې پیل کړې دي.

د مهاجرت نړیوال سازمان (ای او اېم) ویلي په داسې حال کې چې په سیمه کې د لټون او ژغورنې عملیات روان دي، د دې سازمان ډلې هم په سیمه کې حضور لري او په بېلابېلو برخو کې چټکې ارزونې ترسره کوي ترڅو د خلکو بېړنۍ اړتیاوې تثبیت کړي.

د افغانستان لپاره د دې سازمان څانګې د سې شنبې په ورځ پر خپله اېکس‌پاڼه لیکلي چې په نورستان کې سېل خلکو ته مرګ‌ژوبله او زیانونه اړولي دي.

د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ ادارې (اوچا) ویلي چې د افغانستان ختیځ په یو شمېر سیمو کې سختو بارانونو او سېلونو خلکو ته ځاني او مالي زیانونه اړولي دي.

د دې ادارې په خبره نورستان، ننګرهار او لغمان کې کورونه، کرنیزې ځمکې او بنسټیز تأسیاست ویجاړ شوي او د بشري چارو شریکان د اړتیاوو ارزونه کوي چې ورته ځواب ووایي.

د دغه سېلاب له امله د سې شنبې د ورځې تر وروستیو پورې د ۲۳ کسانو د مړینې او شاوخوا ۱۰۰ نورو د تري تم کېدو راپورونه ورکړل شوي و.

د جرمني د کورنیو چارو وزیر الکساندر دوبرینټ په لوېدیځ ښار ټریر کې تېره اوونۍ پر یوه محصل له مرګوني برید وروسته یو ځل بیا ټینګار کړی چې په جرمونو محکوم شوي افغانان باید افغانستان ته واستول شي.

د جرمني خبري اژانس د راپور له مخې دوبرینټ د سې ‌شنبې په ورځ په برلین کې خبریالانو ته وویل: "زه بیا هم دا یو څرګند اړین اقدام ګڼم او د افغانستان په څېر هېوادونو ته د مجرمو کسانو د استولو لپاره به خپلو هڅو ته دوام ورکړم."

هغه زیاته کړه چې ټولنه په څرګنده حق لري تمه ولري هغه بهرني وګړي چې په جرمونو محکوم شوي، له هېواده وایستل شي.

د جرمني د کورنیو چارو وزیر وویل، دی به دغه تګلاره په دوامداره او جدي توګه عملي کړي او هغه څه‌یې رد کړل چې د ده په خبره تل تکرارېږي چې ګواکې له رواني پلوه زیانمن کسان باید د ډیپورټ پر ځای مرستې ترلاسه کړي.

هغه زیاته کړه: "که لږ په څرګنده‌یې ووایم، موږ د نړۍ هغه برخه نه‌یو چې د ټولو رواني ناروغانو او په رواني اختلالاتو د اخته کسانو مسؤلیت پر غاړه واخلو."

دا څرګندونې وروسته له هغې وشوې چې تېره چهارشنبه د ټریر پوهنتون ته نږدې یو ۲۲ کلن محصل په چاقو ووژل شو.

یو ۲۲ کلن افغان د مشکوک برید کوونکي په توګه پېژندل شوی دی.

د پلټونکو په وینا، نوموړي د نامعلومو لاملونو له مخې پر عامه سړک د پخلنځي په چاقو لږ تر لږه دوه ځله د محصل د بدن په پورتنۍ برخه برید کړی.

د جرمني د صدراعظم فریدریش میرتڅ په مشرۍ محافظه‌‌کار حکومت تېر کال واک ته له رسېدو راهیسې هڅه کوي چې په جرمونو کې ښکېل او نور هغه چې د پناه غوښتنې یې رد شوي دي، بېرته افغانستان ته ولېږي.

هغه هم په داسې حال کې چې برلین لا هم په کابل کې د طالبانو حکومت په رسمیت نه‌پېژني، خو د هغوی یو شمېر ډیپلوماتانو ته‌یې اجازه ورکړې چې په هغه هېواد کې د افغانستان قونسلي چارې مخ ته یوسي.

د پاکستان صدراعظم شهباز شریف په منځني ختیځ کې د جګړې له ښکېلو خواوو وغوښتل چې له زغم کار واخلي.

د نوموړي له دفتره د سې شنبې په ورځ په خپره شوې اعلامیه کې ویل شوي چې شریف دغه غوښتنه د ایران د کورنیو چارو له وزیر اسکندر مومني سره په کتنه کې وکړه.

د اعلامیې له مخې شریف ټولې خواوې دې ته وهڅولې چې له زغمه کار واخلي او له داسې اقداماتو ډډه وکړي چې سیمه لا زیاته بې‌ثباته کولای شي.

د اعلامیې په خبره شریف مومني ته ویلي چې پاکستان به بیا هم د یوه منځګړي په توګه خپل رول ته دوام ورکړي.

د پاکستان صدراعظم دغه غوښتنه وروسته له هغې کوي چې له تېرو څه باندې ۱۰ ورځو راهیسې امریکا هره شپه پر ایران بریدونه کوي او تهران‌یې هم په ځواب کې د منځني ختیځ په یو شمېر هېوادونو کې د امریکا پوځي اډې او نور ځایونه په نښه کړي دي.

د ایران او امریکا ترمنځ هغه هوکړه چې تېره میاشت‌یې د دواړو لورو ترمنځ بشپړه جګړه ودروله او پاکستان په‌کې مهم رول لوبولی، اوس د بشپړ له‌منځه تلو له جدي خطر سره مخامخ ده.

ملګرو ملتونو د سې‌شنبې په ورځ په غزې تړانګه کې د اسرائیل د پوځي بریدونو د زیاتېدو غندنه وکړه او ویې‌ویل چې په تېره یوه اوونۍ کې لږ تر لږه ۵۷ فلسطینیان چې شپږ ماشومان هم په‌کې شامل دي، په دغو بریدونو کې وژل شوي دي.

په جنیوا کې د ملګرو ملتونو د بشري حقونو د دفتر ویاند، ثمین الخیطان، وویل چې د اسرائیل او حماس ترمنځ د اوربند له اعلان څخه نهه میاشتې تېرې شوي، خو لا هم په غزه کې د فلسطینیانو لپاره هېڅ خوندي ځای نه شته.

د هغه په وینا، د جولای له ۱۳مې څخه تر ۲۰مې پورې د اسرائیل بریدونو د استوګنې ودانۍ، د بې‌‌ځایه شویو خلکو خیمې او ګڼ مېشتې سیمې په نښه کړي چې له امله‌یې لسګونه کسان وژل شوي او ټپیان شوي دي.

د اسرائیل پوځ ادعا کړې چې په وروستیو بریدونو کې یې د حماس او اسلامي جهاد ډلې مرکزونه، د مهماتو زېرمتونونه او پوځي تأسیسات په نښه کړي دي.

حماس د امریکا متحده ایالاتو او اروپایي ټولنې له‌خوا د یوې ترهګرې ډلې په توګه پېژندل شوې ده.

د ملګرو ملتونو د بشري حقونو دفتر خبرداری ورکړی چې د ملکي وګړو د وژنو دوام، د بشرپالنې له نړیوالو قوانینو د سرغړونو او د احتمالي جنګي جرمونو په اړه جدي اندېښنې راپارولای شي.

د غزې د روغتیا وزارت د شمېرو له مخې، د اکټوبر له میاشتې راهیسې چې اوربند ټینګ شوی، تر اوسه په غزه کې له ۱،۱۰۰ څخه ډېر فلسطینیان وژل شوي دي.

ملګرو ملتونو هم په همدې موده کې د ۶۸۵ کسانو وژل کېدل تأیید کړي دي.

قطر له ایرانه د جګړې د تاوان غوښتنه کړې.

د قطر دولت د ملګرو ملتونو امنیت شورا ته په دوو لیکونو کې د دې هېواد پر خاوره د ایران بریدونه غندلي او د تاوان غوښتنه يې کړې ده.

په لیکونو کې راغلي،" ایران نړیوال حقونه نقض کړي او د بریدونو له کبله د ویجاړیو تاوان دې جبران کړي".

دغه لیکونه د ملګرو ملتونو سرمنشي انتونیو ګوتریش او د امنیت شورا دوری مشر زنون موکونګو ته استولی شوي دي.

ایران په وروستیو کې د امریکا په ځوابي بریدونو کې د منځني خیتځ هېوادونه په نښه کوي.

د قطر په ګډون ډیر شمیر دغه هېوادونه د امریکا د پوځي اډو کوربه دي.