د افغانستان په شمال کې د ملي اردو چارواکي وايي په پوځي عملياتو کې ١٤ وسله‌وال طالبان او د داعش ډلې ١٠ غړي وژل شوي دي.

په دغو عملياتو کې چې په تېرو ٢٤ ساعتونو کې شوي، د ٦ وسله‌والو طالبانو او د داعش د ٥ غړو د ټپي کېدو خبر هم ورکړل شوى دى.

د ٢٠٩ شاهين قول اردو د عامه چارو امر جګړن محمد حنيف رضايي نن چهارشنبه ازادۍ راډيو ته وويل:

"په تېرو ٢٤ ساعتونو کې په شمال زون کې تر ٣٥ زياتو ترورېستانو ته مرګ ژوبله اوښتې ده. په وژل شويو کې د داعش ډلې ١٠ تنه غړي هم شامل دي، دوى د جوزجان په درزاب کې وژل شوي او ٥ تنه‌يې ټپيان شوي دي."

٢٠٩ شاهين قول اردو وايي د "وليد ٣" په نوم دغه هوايي او ځمکني عمليات په سرپل، فارياب، جوزجان او بلخ ولايتونو کې شوي دي.

د دولت وسله‌والو مخالفانو په دې اړه څه نه‌دي ويلي.

د امریکا د پوځ مرکزي قوماندانۍ، سنتکام، د هغه توغندي یا ډرون په اړه داخلي څېړنه پیل کړې چې د سې شنبې په ماښام، د وږي په ۱۰مه، د امریکا له بریدونو سره هم‌مهاله، د ایران په جنوب کې هرمز تنګي ته نږدې د یو واده پر مراسمو لګېدلی ، پنځه کسان یې وژلي او لسګونه نور یې ټپیان کړي دي.

د «اکسیوس» وېب‌پاڼې د جمعې په ورځ، (د وږي په ۱۳مه)، د امریکايي چارواکو له قوله راپور ورکړ چې د سنتکام قوماندان اډمیرال برډ کوپر د چهارشنبې په ورځ د دې پېښې د څېړنې امر کړی دی.

امریکا تر اوسه د دغې پیښې مسوولیت نه دی منلی، خو د ایران چارواکو یې پړه د امریکا پر پوځ اچولی دی.

د امریکايي چارواکو په وینا، په سیمه کې د امریکايي ځواکونو هدف یوه مخابراتي ستنه وه چې د ملکي او پوځي اړیکو لپاره کارېده. امریکايي پوځ د برید په مهال اخیستل شوي انځورونه او د هدف د پېژندلو او ټاکلو بهیر ارزوي.

د امریکا مرستیال ولسمشر جي‌ډي ونس هم د پنجشنبې په ماښام وویل چې واشنګټن د دې پېښې په اړه څېړنه کوي او غواړي معلومه کړي چې څه پېښ شوي دي.

هغه زیاته کړه: «که موږ تېروتنه کړې وي، بیا هم وایم چې دا زموږ او ایران ترمنځ لوی توپیر دی؛ کله چې زموږ پوځ تېروتنه وکړي، له هغې زده کړه کوي څو په راتلونکې کې لا ښه شي.»

د سنتکام ویاند هم ویلي چې امریکايي پوځ د ملکي وګړو د مرګ ‌ژوبلې له راپورونو خبر دی او دا موضوع څېړي، خو ټینګار یې کړی چې امریکايي ځواکونه «هیڅکله ملکي وګړي نه په نښه کوي.»

پاکستاني رسنۍ راپور ورکوي چې دغه هیواد په افغانستان کې خپل استازی د مشورو لپاره اسلام اباد ته ورغوښتی دی.

انګلیسي ژبې د نیشن ورځپاڼه راپور ورکوي چې کابل کې د پاکستان دسفارت شارژدافیر عبیدالرحمن نظاماني د امنیتي وضعیت د انکشافاتو او هغه څه په هکله مشورو لپاره ورغوښتی چې د طالبانو خلاف د مقاومت زیاتوالی یې بولي.

ورځپاڼه د بهرنیو چارو وزارت په حواله وړاندې لیکي چې عبیدالرحمن نظاماني اسلام اباد ته له رسیدو وروسته بهرنیو چارو وزیر محمد اسحاق ډارسره لیدلي او په غونډه کې د سیمه ایزو تحولاتو،دامنیتي وضعیت پر بدلونونو او هغو موضوعاتو خبرې شوي چې له پاکستان پورې مستقیم تړاو لري.

نور جزئیات نه دی ورکرل شوي خو ورځپاڼه لیکي چې د بهرنیو چارو وزیراسحاق ډار پر دې ټینګار کړی چې د سیمې پرمختګونه، په ځانګړي ډول هغه موارد چې پر سولې او امنیت اغېز لري، باید له نږدې وڅارل شي.

د افغانستان او پاکستان ترمینځ اړیکې په بیسارې توګه ترینګلې شوي دي او ددواړو هیوادونو ترمینځ سوداګري لارې څه دپاسه لس میاشتې کیږي چې تړل شوي دي .

په عین حال کې پاکستان د افغان کډوالو ستنولو ته هم زور ورکړی او هره ورځ سلګونه کسان افغانستان ته را اوړي.

اسلام اباد تور لګوي چې کابل هغو وسله والو مخالفینو ته پناه ورکړې چې د افغانستان له خاورې دننه پاکستان کې بریدونه کوي خو افغانستان کې د طالبانو حکومت دا تور ردوي او وايي چې پاکستان کې د وسله ډلو فعالیت د پاکستان کورنۍ مسئله ده او اسلام اباد دې دخپلو امنیتي ناکامیو پړه په افغانستان نه اچوي.

جاپان او ملګرو ملتونو د ۹،۴ میلیونو امریکايي ډالرو په ارزښت افغانستان کې د نشه‌يي توکو پر وړاندې د مبارزې لپاره د همکارۍ یو تړون لاسلیک کړ.

د جاپان د نړیوالې همکارۍ اداره (جایکا) او د مخدره توکو او جرمونو په وړاندې مبارزې لپاره د ملګرو ملتونو دفتر (یو اېن او ډي سي) په دوه کلنه پروژه کې د هغو زیان منونکو ټولنو ملاتړ کوي چې د ناقانونه کښتونو، بې‌وزلۍ او د نشه‌يي توکو د کارونې له اغېزو سره مخ دي.

د «نشه‌یي توکو پر وړاندې د مبارزې د وړتیاوو د پیاوړتیا» په نوم دغه پروژه د روان ۲۰۲۶ کال سپټمبر میاشتې څخه د ۲۰۲۸ کال سپټمبر پورې په بدخشان، بادغیس، تخار، کندهار او هلمند ولایتونو کې پلې کېږي.

د دغې پروژې په ترڅ کې د دوامدارو بدیلو معیشتي فرصتونو د ودې له لارې هغو زیانمنونکو کلیوالو سره اقتصادي مرسته کېږي چې پخوا یې د کوکنارو د کښت په عاید اتکا کوله.

وروسته له دې چې افغانستان کې د طالبانو حکومت د ۲۰۲۲ کال اپرېل میاشت کې د کوکنارو په کرنه او کاروبار یو مخ بندیز ولګاوه په دغه هېواد کې د کوکنارو کر په ۲۰۲۳ کال کې شاوخوا ۹۵ سلنه راکم شو.

د (یو اېن او ډي سي) د معلوماتو له مخې، په ۲۰۲۵ کال کې د کوکنارو کرنه نسبتاً مخکېني کال ته بیا هم ۲۰ سلنه نوره کمه شوه او تاریخي ټیټې کچې ته ورسېده.

ملګرو ملتونو مخکې ویلي چې د هغو ټولنو ملاتړ کوي چې د کوکنارو د کښت څخه د اوښتو له تګلارې زیانمنې شوې دي.

هالنډ د افغانستان د بشري مرستو صندوق سره ۱۶ میلیونه یورو مرسته وکړه.

د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر (اوچا) دغه مرسته (سخاوتمندانه) بللې او له هالنډ څخه‌یې مننه کړې.

اوچا وايي چې دغه مرسته په افغانستان کې د اړمنو خلکو د ژوند ساتنې لپاره لګول کېږي او ولسونو ته هیله وربخښي.

اوچا د تېرې جون میاشتې په دوهمه پر خپله اېکس‌پاڼه لیکلي و چې روان ۲۰۲۶ کال په افغانستان کې د بشري مرستو د پروګرامونو د تمویل لپاره ۱،۷۱ ملیارده ډالرو ته اړتیا لري.

د افغانستان وضعیت لا هم د نړۍ له تر ټولو سختو بشري ناورینونو څخه ګڼل کېږي.

اټکل کېږي چې سږ کال به د دې هېواد نږدې نیمایي نفوس یعنې ۲۱،۹ میلیونه وګړي، بشري مرستو ته اړتیا ولري.

نیپال کې چارواکو د پنجشنبې په ورځ وویل چې د دغه هېواد او چین په پوله د سېلابونو په نتیجه کې د لادرکه کسانو شمېر ۵ زرو او ۸۳ تنو ته ورسېده.

چارواکو وویل چې په دغو سېلابونو کې لږ تر لږه ۱،۲۵۹ تنه مړه شوي دي.

بل‌خوا د فرانسې خبري اژانس راپور ورکړی چې د چین دولتي رسنیو هم ویلي چې په تبت کې ۲۱ کسه مړه او ۵۴۱ تنه نور لادرکه شوي دي.

په دې سره په دواړو هېوادونو کې د دغو ویجاړوونکو سېلابونو د مړو شویو کسانو شمېر ۱،۲۸۰ تنو او د لادرکو کسانو شمېر ۵ زرو او ۶۲۴ تنو ته رسېږي.

د ناروې حکومت د اوکراین د «نفت‌وګاز» دولتي شرکت لپاره د ۴ میلیارده ډالرو د تاوان د ورکړې د حکم د عملي کولو په اساس، یوه روسۍ بېړۍ د شمالي قطب د سوالبار مجمع‌الجزایر ته نږدې توقیف کړې ده.

دا توقیف د هغه حکم پر بنسټ شوی چې په ۲۰۲۳ کال کې د هاګ یوې محکمې صادر کړی و.

د حکم له مخې، روسیه باید د کریمیا د هغو شتمنیو د مصادرې په بدل کې «نفت‌وګاز» ته ۴.۲۲ میلیارده ډالر، له ګټې او حقوقي لګښتونو سره ورکړي چې د ۲۰۱۴ کال په ترڅ کې د کریمیا له الحاق وروسته روسیې ضبط کړي دي.

مسکو تر اوسه دغه پیسې نه‌دي ورکړي.

د «نفت‌وګاز» وکیلانو مخکې له دې چې د «پروفیسور مولچانوف» په نوم دغه بېړۍ سوالبارد ته ننوځي د ناروې له یوې محکمې څخه غوښتنه کړې وه چې د دې بېړۍ د توقیف او جبري پلور امر صادر کړي.

محکمې دغه غوښتنه منلې ده.

د روسیې د بهرنیو چارو وزارت د ناروې دغه اقدام «سمندري غلا» بللې ده.

د پاکستان پوځ ادعا کوي چې د تحریک طالبان پاکستان (ټي ټي پي) هغه ۱۵غړي يې وژلي چې هڅه يې کوله د افغانستان له خاورې پاکستان ته واوړي.

د پاکستان پوځ نن پنجشنبې (د سپټمبر۳مه) په هغه اعلامیه کې چې پر خپلې فیسبوک پاڼه يې خپره کړې ویلي چې دغو کسانو د تیرې سه شنبې په ورځ غوښتل شمالي وزیرستان ته ځانونه ورسوي.

د اعلامیه په ټکو، د دغو وسله والو او پوځ ترمنځ نښتې ۳۶دقیقې دوام وکړ او د ټي ټي پي ټول ۱۵غړي په کې ووژل شول.

د اعلامیې په اساس، د پاکستان پوځ د عملیاتو په جریان کې یو شمیر وسلې او مهمات ترلاسه کړي دي.

پاکستان یوځل بیا له افغانستان سره پر پوله د امنیت پر ټنګښت ټینګار کړی او پر افغانستان له واکمنو طالبانو يې غوښتي چې پرنیږي افغان خاوره د پاکستان پرضد وکارول شي.

تراوسه د طالبانو حکومت د پاکستان د نوي ادعا په اړه څه نه دي ويلي، خو له دې وړاندې يې د پاکستان ورته ادعاوې په ځلونو رد کړې دي.

د یوه بریټانوي غرختونکي جسد په پاکستان کې وموندل شو.

بي بي سي انګلیسي پرون چهارشنبې د پاکستاني چارواکو په حواله راپور ورکړی چې د الکساندر هریس جسد په خیبرپښتونخوا کې موندل شوی دی.

هریس چې د انګلستان د برمنګهم ښار اصلی اوسیدنکی دی، د تیرې شنبې په ورځ هغه مهال ورک شو چې غوښتل يې د خیبرپښتونخوا "موسي کا مصلی" غره ته پورته شي.

په سیمه کې یو چارواکي خالد اقبال ویلي، " د لټون په عملیاتو کې تر ۳۰ ډیر کسان ښکیل وو او د هریس جسد په ځنګل کې موندل شوی".

د اقبال په ټکو،" احتمال لري چې غره ته د ختو پرمهال د هریس پښه ښوییدلي وي او لویدلی وی".

هریس په اسلام اباد کې د ادم سمیټ په نوم یو نړیوال مشورتي شرکت سره کار کاوه.

هریس د ایرلنډ تابعیت هم درلود.

د اوکراین ولسمشر ولودمیر زلنسکي په کیف کې د دوو امنیتي ادارو ترمنځ وسله واله نښته د شرم وړ بللې ده.

پرون چهارشنبې د اوکراین په پلازمینه کیف کې د دې هېواد د امنیتي ځواکونو ادارې (اس‌بي‌یو) او استخباراتي ادارې کارکوونکو ترمنځ وسله واله نښته رامنځته شوه.

عیني شاهدانو ویلي چې په سیمه کې يې څو ټپي کسان لیدلي دي.

تراوسه د نښتې لامل معلوم نه دی.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زلنسکي دا نښته د "شرم وړ" کار بللی دی.

د هغه په ټکو، اوکرایني سرتیري یوازې پر "روسي یرغلګرو" ډزې کولی شي.

چارواکو ویلي، د نښتې په اړه څیړنې روانې دي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو لویه کمیشنري وايي، په نژدې دریو کلونو کې شپږمیلیونه افغان کډوال بیرته افغانستان ته راستانه شوي چې دا په معاصر تاریخ کې د کډوالو بې سارې راستنیدنه ده.

دې کمیشنري پرون چهارشنبې پر خپلې فیسبوک پاڼې لیکي،" د کډوالو راستنیدل باید په خپله خوښه، خوندي او با عزته وي".

د ملګرو ملتونو دې ادارې له نړیوالو غوښتي چې افغانستان او افغان کډوال هیر نه کړي.

بل پلو، د طالبانو د حکومت د کډوالو او راستنیدونکو چارو وزارت وايي، په روانه اونۍ کې نژدې څلور سوه افغان کډوال د پاکستان له زندانانو ازاد او بیرته افغانستان ته راستانه شوي دي.
پاکستان او ایران په تیرو دریو کلونو کې پر افغان کډوالو فشارونه زیات کړي او له هغو هېوادونو یې راباسي.