د کندز ولایتي شورا وايي، په دغه ولایت کې وسله‌والو مخالفینو تر خپل واک لاندې سیمو کې د ښوونځيو دروازې تړلي چې له کبله زیات شمېر ماشومان له ښوونې او روزنې څخه بې‌برخه پاتې دي.

ولایتي شورا وايي، سربېره پر دې وسله‌وال طالبان په ښوونځیو کې خپل د خوښې مضمونونه تدریسوي چې دغې موضوع د دې ولایت خلک او د ولایتي شورا غړي اندېښمن کړي دي.

د دغه ولایت د ولایتي شورا مرستیال صفي‌الله امیري په دې اړه وايي:

"اوس‌مهال کابو د دې ولایت ۵۰ سلنه ښوونځي د وسله‌والو مخالفینو تر ادارې لاندې دي او هغوی خپل تعلمي نصاب په‌کې پلی کوي او دغې مسئلې موږ سخت اندېښمن کړي یو او موږ له دولت څخه غواړو چې د دغه ولایت ښوونځي تر خپل واک لاندې راولي."

بل‌خوا د کندز امنيه قوماندان عبدالحمید حمیدي ازادي راډیو ته وویل چې په نږدې راتلونکي کې دوی د دې ولایت په کچه په ناامنو سیمو کې د ښوونځیو د خلاصولو په هدف پراخ پوځي عملیات پیلوي.

له دې سره سم ذبیح‌الله مجاهد چې ځان د وسله‌والو مخالفینو ویاند معرفي کوي، د کندز د ولایتي شورا د غړو دغه ادعا ردوي چې ګواکې ښوونځي د طالبانو له‌خوا تړل شوي دي او زیاتوي چې د دوی تر واک لاندې سیمو کې د ټولو ښوونځيو دروازې خلاصې دي.

خو سره له ډېرو هڅو ونه‌توانېدو چې په دې اړه د کندز د پوهنې ریاست نظر هم واخلو.

د معلوماتو پر بنسټ، اوس‌مهال د کندز په کچه څه باندې ۵۵۰ ښوونځي شتون لري چې له دې شمېر څخه څه باندې ۲۰۰ ښوونځي یې ودانۍ نه‌لري او زده‌کوونکي په ازاده فضا کې زده‌کړې کوي.

د طالبانو د حکومت د ټرانسپورټ او هوايي چلنډ وزارت د هوا پیژندنې اداې، په نورستان، کونړ، لغمان، ننګرهار او خوست ولایتونو کې د تیز باران، تالندې بریښنا، تیزو بادونو خاورواو دوړو او سیلابونو د پیښیدو اټکل کړی دی.

په هغې خبرپاڼه کې چې د دې ادارې په ایکسپاڼه کې خپره شوې ویل شوي چې د یوشمیرولایتونو په ځینو سیمو کې به د تیزو بادونو سرعت له ۵۰ څخه تر۹۰ کیلومترو په ساعت کې وي. په دې وروستیو کې شدیدو بارانونو او سیلونو د نورستان په ګډون په ختیځو ولایتونو کې خلکو ته پراخ ځاني او مالي زیان رسولی وو.

د طالبانو د حکومت د صنعت او سوداګرۍ وزارت وايي، د افغانستان او د ازبکستان د قشقه دریا ولایت د سوداګرو او خصوصي سکتور د غړو ترمنځ د سوداګریزو ناستو په پایله کې د ۲۶۷ میلیونو ډالرو په ارزښت ۲۰ هوکړه ‌لیکونه لاسلیک شوي دي.

دغه وزارت د یکشنبې په ورځ، د وږي په اتمه، اعلان وکړ چې دغه هوکړه ‌لیکونه په کابل کې د افغانستان د خصوصي سکتور د غړو او قشقه ‌دریا ترمنځ د سوداګریزو اړیکو د کنفرانس په څنډه کې لاسلیک شوي دي.

په دې ناسته کې د طالبانو د حکومت د صنعت او سوداګرۍ وزارت چارواکو، د قشقه ‌دریا ولایت چارواکو، په کابل کې د ازبکستان سفیر او د دواړو هېوادونو د خصوصي سکتور استازو ګډون کړی و.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت وايي، دغه هوکړه‌ لیکونه د خوراکي توکو، سوداګریزو مالونو، ساختماني موادو، مالدارۍ، برقي وسایلو او مبل او فرنیچر په برخو کې لاسلیک شوي دي.

د دغو هوکړه‌ لیکونو د لاسلیک خبرداسې مهال ورکول کیږي چې په وروستیو میاشتو کې د طالبانو د حکومت د پلاوو او د ازبکستان د چارواکو ترمنځ کابل او تاشکند ته تګ راتګ زیات شوی دی.

د ازبکستان د صدراعظم مرستیال جمشید خواجه‌ یف تېره میاشت افغانستان ته سفر کړی و.

له دغه سفر وروسته، د ازبکستان د ملي احصایې کمېټې وویل چې افغانستان له چین او روسیې وروسته د ازبکستان په دریم لوی صادراتي بازار بدل شوی دی.

د طالبانو د حکومت ویاند ذبیح‌ الله مجاهد د یکشنبې په ورځ، د وږي په اتمه، له شپږم ټولګي څخه پورته د نجونو د ښوونځیو د بیا پرانیستلو په اړه له څرګندونو ډډه وکړه او ویې ویل چې "اوس یې وخت نه دی" او تر دې وړاندې یې په دې اړه څرګندونې کړې دي.

مجاهد تردې وړاندې څو ځله ټینګار کړی چې حکومت یې د اړینو شرایطو، لکه د ښوونیز نصاب برابرولو او د نجونو لپاره د جلا زده‌ کړو د زمینې برابرولو په برخه کې کار کوي؛ خو د پنځو کلونو له تېرېدو سره سره، لا هم له شپږم ټولګي څخه پورته د نجونو ښوونځي تړلي دي.

مجاهد په یوه خبري غونډه کې د یوې پوښتنې په ځواب کې، پرته له دې چې په مشخص ډول له شپږم ټولګي پورته د نجونو د ښوونځیو د بیا پرانیستلو په اړه څرګندونې وکړي، وویل چې که د افغانستان نفوس ۴۰ میلیونه وي، نو د ده په خبره له هرو څلورو کسانو څخه یو یې په زده‌ کړو بوخت دی.

هغه زیاته کړه چې په اوس وخت کې ۱۰ میلیونه او ۳۶۳ زره زده‌ کوونکي، محصلین او د دیني مدرسو طالبان په دولتي او خصوصي ښوونځیو، پوهنتونونو او دیني مدرسو کې پر زده‌ کړو بوخت دي.

په افغانستان کې له شپږم ټولګي څخه د پورته نجونو د ښوونځیو د تړل پاتې کېدو ترڅنګ، د طالبانو حکومت نجونې او ښځې له پوهنتونونو او د روغتیايي زده‌ کړو له مرکزونو څخه هم راګرځولې دي.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق (یونیسف) د زمري په ۳۰مه اعلان وکړ چې د طالبانو د پنځه کلنې واکمنۍ په موده کې له ۲،۶ میلیونو څخه ډېرې نجونې له زده‌ کړو پاتې شوې دي.

نن د اګست۳۰مه د جبري بې درکه کیدو نړیواله ورځ ده.

د طالبانو تر واک لاندې په تیرو پنځو کلونو کې د تیر جمهوریت په لسهاوو پوځيان او یو شمیر چارواکي نادرکه شوي دي.

د راپورونو له مخې، د تیرجمهموریت د ملکي هوايي چلند ادارې پخوانی مشر محمودشاه حبیبي او د هرات د ښځو د زندان مشره عالیه عزیزي د هغو کسانو په ډله کې دي چې پر افغانستان د طالبانو له واکمنیدو وروسته نادرکه شوي دي.

پنځه کاله تېر شول خو د دغو کسانو د برخلیک په اړه معلومات نشته.

که څه هم د طالبانو حکومت په ځلونو د تیرجمهوریت د چارواکو او پوځیانو د نیولو او جبري ناردکه کیدو موضوع رد کړې خو د نړیوالو ادارو شمیرې ښيي چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د پخواني نظام یو شمیر پوځیان وژل شوي او یو شمیر نور يې نادرکه شوي دي.

ملګري ملتونه وايي، افغانستان ته د بشري مرستو د کمیدو له کبله د درملنې څه باندې ۱۰۰ مرکزونه تړل شوي دي.

د نړیوالو اړیکو په چارو کې د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیالې ملیسا فلمینګ پرون شنبه د (اګسټ۲۹مه) پر خپلې ایکس پاڼې لیکلي،" ۳،۷میلیونه افغان ماشومان له خوارځواکۍ کړیږي".

د هغې په ټکو،" نژدې یو میلیون ماشومان له شدیدې خوارځواکۍ سره مخ دي".

د ملیسا وړاندې ویلي،" د دې مرکزونو تړل کیدل به په خوارځواکۍ د اخته ماشومانو لپاره شرایط نور هم سخت کړي".

له دې مخکې یو شمیر نړیوالو سازمانونو په ځلونو ویلي چې له اړمنو افغانانو سره د بشري مرستو لپاره کافي بودیجه نه لري.

د امریکا متحده ایالتونو ۱۲ افغان کډوال مرکزي افریقا ته اخراج کړي.

فرانس پریس خبري اژانس نن یکشنبې د (اګسټ۳۰مه) راپور ورکړی چې په دغو ۱۲ افغان کډوالو کې هغه افغان پناه غوښتونکی هم شامل دی چې ورور يې په افغانستان کې له امریکايي ځواکونو سره کار کړی و.

د فرانس پریس د راپور له مخې، د افغانانو په ګډون د څو هېوادونو اخراج شوي کډوال پرون شنبې د مرکزي افریقا پلازمینې بانګوي ته رسیدلي دي.

په اخراج شویو کډوال کې اته ایرانیان او پاتي کډوال د نیپال او نیکاراګوا اتباع دي.

ټاکل شوې ده چې د شانګهای د همکارۍ سازمان (SCO) سرمشریزه سبا (دوشنبه) د قرغیزستان په پلازمېنه بیشکیک کې جوړه شي. د سازمان د لسو غړو هېوادونو مشران به د سیاسي، امنیتي او اقتصادي مسایلو او د سیمې او نړۍ پر مهمو تحولاتو خبرې وکړي.

د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین هم د دې غونډې د ګډون لپاره قرغیزستان ته ځي. روسیه، چین، هند، ایران، پاکستان، بیلاروس، قزاقستان، قرغیزستان، تاجکستان او ازبکستان د دې سازمان غړي دي.

افغانستان د شانګهای سازمان څارونکي غړی دی خو له ۲۰۲۱ کال راهیسې، چې په افغانستان کې طالبان بیا واک ته رسېدلي، د دې سازمان په غونډو کې مستقیم استازی نه لري.

افغانستان په داسي حال کې د بیشکیک په غونډه کې له ګډونه بې برخې شوی چې د دغه هېواد امنیتي وضعیت، له پولو هاخوا وسله‌وال فعالیتونه، سوداګري او سیمه‌ییز اتصال د شانګهای سازمان د غړو لپاره مهم موضوعات دي.

د ازبکستان ولسمشر شوکت میرضیایف ویلي چې هېواد به یې له افغانستان سره «رغنده او قاطع» سیاست ته دوام ورکړي او افغانستان یې یو نژدې ګاونډی وباله.

میرضیایف پرون (شنبې) د ازبکستان د خپلواکۍ د ۳۵مې کلیزې په مناسبت په وینا کې وویل چې د هېواد بهرنۍ تګلاره یې پر ښه ګاونډیتوب، ستراتیژیکو همکاریو او متوازنو اړیکو ولاړه ده، خو له افغانستان سره د راتلونکې تګلارې په اړه یې د کوم نوي اقدام جزییات څرګند نه کړل.

ازبکستان له ۲۰۲۱ کال راهیسې، د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته، له دې ډلې سره اړیکې ساتلې دي. که څه هم تاشکند د طالبانو حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی، خو هڅه کوي افغانستان د منځنۍ او جنوبي اسیا ترمنځ د سیمه‌ییز اتصال او سوداګریزو پروژو برخه وګرځوي.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې (ACCI) وايي، افغانستان د ساختماني توکو تر لسو د زیاتو ډولونو په کورني تولید کې پر ځان بسیا شوی دی.

د دې خونې د زیربنا او ساختماني چارو کمېټې مشر حمیدالله حبیبي ویلي، خصوصي سکتور هڅه کوي چې په نورو ساختماني توکو کې هم د هېواد د ځان‌بساینې کچه لوړه کړي او له حکومت او پانګه‌والو یې غوښتي چې په دې برخه کې لا ډېره پانګونه وکړي.

د معلوماتو له مخې، اوس مهال په هېواد کې د ګول سیخ، فولادي بیمونو، صنعتي رنګونو، ساختماني ډبرو، دروازو او کړکیو، برېښنايي کیبلونو، موزاییک، خښتو او ګچ په ګډون یو شمېر مهم ساختماني توکي تولیدېږي.

جرمني تایید کړې چې د کابل یو درې کسیز تخنیکي پلاوی دغه هېواد ته تللی، څو افغانستان ته د افغان اتباعو د ایستلو لپاره لازم اداري او قونسلي ترتیبات برابر کړي.

د جرمني این ډي ار رسنۍ پرون (شنبې) د خپل هیواد د بهرنیو چارو وزارت په قول وویل، د پلاوي سفر افغانستان ته د نورو افغانانو د ایستلو د چمتووالي له بهیر سره مستقیم تړاو لري. د راپورونو له مخې، پلاوی د قطر له لارې جرمني ته تللی او د ۳۰ ورځو ویزه لري.

پلاوی به په برلین، بن او مونشن کې د افغانستان له سفارت او قونسلګریو سره د اړوندو ترتیباتو په برخه کې کار وکړي. طالبانو تر اوسه د دې سفر په اړه رسماَ څه نه دي ویلي.

این ډي آر ویلي چې د طالبانو پلاوی حاضردمه په برلین کې د افغانستان په سفارت کې اوسي.