د ملګرو ملتونو د امنيت شورا يوه هيئت پرون یکشنبه په کابل کې له افغانستان سره د همکاريو پر دوام او پر پاکستان د فشار پر زياتولو خبرې وکړې.

جمهوري رياست وايي، دغه هيئت چې په ملګرو ملتونو کې يې د قزاقستان سفير خيرات عمروف مشري کوله، پرون له افغان ولسمشر محمد اشرف غني سره د ترورېزم او مخدره موادو په وړاندې پر مبارزه، د سولې د پروسې پر چټکتيا، د انتخاباتو پر چمتووالي او نورو مسايلو خبرې وکړې.

جمهوري رياست په يوه اعلاميه کې ويلي، په دې کتنه کې چې په ارګ کې وشوه، د افغانستان د سولې او ثبات لپاره پر پاکستان د فشار پر زياتولو خبرې وشوې او د سولې د مذاکرو لپاره پر ګډو اقداماتو هم بحث وشو.

په ملګرو ملتونو کې د امريکا سفيرې نيکي هيلي ويلي، د افغانستان امن او ثبات د ټولې سيمې د امن لپاره مهم دى او دغه هيئت هم له افغانستانه د ملاتړ په هدف کابل ته سفر کړى دى.

ويل شوي چې د امنيت شورا په دغه پلاوي کې د ١٥ هېوادونو استازو برخه درلوده.

دا له ٢٠١٠ میلادي کال راوروسته اول وار دى چې د امنيت شورا يو لوړ رتبه هيئت افغانستان ته سفر کوي.

د افغانستان د فوټبال ملي ټیم په څلور اړخیزو لوبو کې د ګډون لپاره د جمعې په ورځ مالدیف ته ولاړ.

ټاکل شوې چې د افغانستان ټیم به په دغو سیالیو کې د کوربه هیواد ، پاکستان او بنګله دیش د ټیمونو په وړاندې لوبې وکړي.

دغه لوبې دغبرګولي له ۱۱ تر۲۰ ترسره کیږي.

بلخوا د افغانستان له شلو کلونو د کم عمر ځوانانو د فوټبال ټیم د اسیاد ۲۰۲۷ کال د جام په مقدماتي لوبو کې برخه اخلي.

افغانستان په (D) ګروپ کې دی او سیالۍ یې داګست له ۲۶ د سپتمبر تر۶ بحرین کې ترسره کیږي.

امریکا د نړیوال خوراکي پروګرام څرګندونو ته غبرګون کې وايي اوس ددې وخت رارسیدلی دی چې طالبان د خلکو روغتیا او هوساینې زیاته پاملرنه وکړي. افغانستان کې دطالبانو حکومت تراوسه د امریکا دبهرنیو چارو د وزارت ددغو څرګندونو په اړه څه نه دي ویلي.

دامریکا بهرنیو چارو وزارت امریکا غږ راډیو ته ویلي : " څه دپاسه څلور کاله کیږي چې طالبان په واک کې دی او اوس ددې وخت رارسیدلی دی چې طالبان د خلکو د روغتیا او سوکالۍ د ملاتړ لپاره رغوونکی رول ولري. "

دامریکا بهرنیو چارو وزارت وايی د ولسمشر دونالد ټرمپ په امر ټولې هغه مرستې چې امکان لري د طالبانو لاس ته ورشي ځنډول شوي دي.

د ملګرو ملتونو نړیوال خوراکي پروګرام په دې وروستیو کې وویل چې وروسته لدې چې دافغانستان او پاکستان ترمینځ لارې وتړل شوې دغه سازمان افغانستان ته د مرستو د واردولو لپاره د متحدو عربي اماراتو او ایران بندرونو ته مخه کړه چې هغه هم په ایران د امریکا او اسرائیلو د بریدونو له امله اوس له بندیزونو سره مخ دي او افغانستان کې په خوارځواکۍ اخته کوچنیانو او میندو لپاره د مرستندویو خوړو زیرمې مخ په ختمیدو دي.

افغان سوداګرو د ازبکستان د دوا جوړولو له پنځو شرکتونو سره د پنځه میلیونه ډالرو په ارزښت تړونونه لاسلیک کړل.

په بلخ کې د سوداګرۍ او پانګونې خونې مسوولانو نن وویل چې د دې تړونونو له عملي کیدو سره به د افغانستان د دوا تر پنځه ویشت فیصده پورې اړتیا پوره شي.

افغانستان تر ډيره دارو درمل له بهره واردوي او د پروسږکال اکتوبر میاشتې راوروسته چې له پاکستان سره تجارتي لارې بندې شوې دي، د وارداتو اړتیا زیاته شوې ده.

د افغانستان د فوټبال له شل کلنو کم عمره ملي لوبډله د دوه زره اووه ویشتم کال د اسیایي جام په مقدماتي سیالیو کې له اردن، بحرین او تاجکستان سره په یوه ګروپ کې یو ځای شوې ده.

د دې لوبو ګروپونه د پنجشنبې په ورځ د مالیزیا په پلازمېنه کولالمپور کې د یوې غونډې په ترڅ کې مشخص شول.

د افغانستان د فوټبال فدراسیون ویلي چې افغانستان په ( ډي) ګروپ کې دی چې د دې ګروپ لوبې د روان کال د اګست له شپږ ویشتمې د سپتمبر تر شپږمې په بحرین کې ترسره کیږي.

دغه‌راز، د دغو سیالیو په( الف) ګروپ کې جنوبي کوریا، قرغیزستان، فیلپین او لبنان، په( ب) ګروپ کې اوزبکستان، سوریه، هند او بنګله‌دېش، په( سي) ګروپ کې ایران، ویتنام، شمالي کوریا او فلسطین شامل دي.

په ( اي) ګروپ کې سعودي عربستان، قطر، عمان او هانګ کانګ، په( ایف) ګروپ کې عراق، ټایلنډ، متحده عربي امارات او ترکمنستان، په (جي) ګروپ کې جاپان، یمن، کمبودیا او کویت، په ( ایچ) ګروپ کې استرالیا، اندونیزیا، مالیزیا او لاوس سره یوځای شوي دي.

د افغانستان د شیعیانو یو روحاني مشر پرطالبانو نیوکه کوي او وايي چې: «د اسلامي امارت غوږونه کاڼه دي.»

ایت‌الله واعظ‌زاده بهسودي د چهارشنبې په ورځ په کابل کې د اختر د لمانځه په خطبه کې وويل چې په وروستيو کلونو کې پر شيعه ګانو مذهبي او ټولنيز فشارونه زيات شوي دي.

بهسودي زیاتوي چې د شيعه علماوو ۲۰۰ مخيز ليک د طالبانو مشر ته لېږل شوی، خو تر اوسه بې‌ځوابه پاتې دی، او د طالبانو لوړپوړي چارواکي هم له دوی سره ليدنې ته نه حاضرېږي.

هغه زیاتوي: «ملاقاتونه نه ترسره کېږي او ليکونو ته هم ځواب نه ورکول کېږي.»

هغه وايي چې دا یې وروستۍ غوښتنه ده، څو مذهبي فشارونه پای ته ورسېږي او د نجونو او ښځو د زده کړو زمينه برابره شي.

دغه ديني عالم پر طالبانو نيوکه کې وویل چې د علماوو درناوی نه کیږي او ځينې علما‌‌ء احضارېږي.

دا په داسې حال کې ده چې واک ته د طالبانو له ستنیدو وروسته، په افغانستان کې د مذهبي ازاديو د محدوديتونو په اړه نيوکې زياتې شوې دي، او مذهبي اقليتونه، په ځانګړي ډول شيعه ګان، له لا زياتو فشارونو سره مخ دي.

طالبانو تر اوسه د ايت‌الله بهسودي د دغو څرګندونو په اړه کوم غبرګون نه دی ښودلی.

د روسیې د امنیت شورا مرستیال منشي الیکسندر وینیډیکټوف ويلي مسکو دافغانستان او پاکستان دسرحدي وضعیت په حل کې علاقمندي لري او چمتو ده چې په دې برخه کې مرسته وکړي.

وینیډیکټوف د چهارشنبې په ورځ د روسې پلازمینه کې د پاکستان د ملي امنیت سلاکار ازاد سجاد خان ته ویلي :" موږ د پاکستان او افغانستان ترمنځ د سرحدي وضعیت عادي کېدو ته علاقمندي لرو، او هیله لرو چې دواړه خواوې به وکولای شي خبرې اترې بېرته پیل کړي او خپل اختلافات د سیاسي او ډیپلوماټیکو لارو حل کړي. که تاسو مناسب وګڼئ، موږ چمتو یو چې مرسته وکړو. "

د انترفکس خبري اژانس په رپوټ کې دا نه دي ویل شوي چې پاکستاني چارواکي ددغه وړاندیز په ځواب کې څه ویلي دي.

د افغانستان او پاکستان ترمینځ لارې او ګودرونه د اکتوبر میاشتې له نښتو راهیسې تړل شوي دي او سوداګري یو مخ بنده ده چې د دواړو هیوادونو ولسونو او سوداګرو ته یې لوی زیانونه ارولي دي.

سره لدې چې د وضعیت د حل لپاره په قطر، سعودي عربستان ، ترکیې او چین کې خبرې شوي خو تراوسه کومه ټاکلې نتیجه نه ده ورکړې.

افغاني سره میاشت کابل ، پروان او میدان ورګ ولایتونو کې زرګونو اړمنو کورنیو ته د قرباني د غوښې د ویش خبر ورکوي.

افغاني سرې میاشتې ټولنې د پنجشنبې په خبرپاڼه کې وویل چې دقرباني ۱۱ ټڼه غوښه پر ۲۲۰۰ اړمنو کورنیو ویشل شوې.

خبر زیاتوي چې دغه غوښه د ترکیې د سرې میاشتې لخوا چمتو شوې وه او هرې کورنۍ ته ۵ کیلو غوښه ورکړل شوې.

کابل کې ۶۰۰ کورنیو ، پروان کې ۸۰۰ کورنیو او میدان وردګ کې هم ۸۰۰ کورنیو ته د لوی اختر په مناسبت دغه خوراکي مرسته ویشل شوې ده.

روسي رسنۍ د افغانستان او روسیې ترمینځ د پوځي تخنیکي همکاریو په برخه کې د یوه تړون د لاسلیک کیدو خبر ورکوي.

د روسې د انترفاکس خبري آژانس د راپورله مخې د دواړو لورو ترمینځ دغه سند د چهارشنبې په ورځ په مسکو کې د نړیوال امنیتي فورم په څنډه کې لاسلیک شو. په دې اړه نورجزیات ندي ورکړل شوي خو دغه تړون داسې مهال لاسلیک کیږي چې د طالبانو د حکومت دفاع وزیرملا محمد یعقوب مجاهد، د مسکو د نړیوال امنیتي کنفرانس په څنډه کې د روسیې فدراسیون د امنیت شورا له منشي سرګې شویګو سره کتنه ترسره کړه. د طالبانو دفاع وزارت پرخپله ایکسپاڼه کې لیکلي چې په دې کتنه کې د دواړو خواوو ترمنځ د دوه ‌اړخیزو همکاریو او نورو مهمو موضوعاتو په اړه خبرې او د نظرونو تبادله وشوه. دا لومړی ځل دی چې د طالبانو دفاع وزیر د نړیوال امنیتي فورم کې د ګډون لپاره مسکو ته ځي. روسیه یواځینې هیواد دی چې د طالبانو حکومت یې په رسمیت پیژندلی.

د روغتیا نړیوال سازمان WHO په افغانستان کې د پولیو وایروس د یوې نوې مثبتې پېښې د ثبتیدو خبر ورکوي چې په دې هېواد کې د پولیو د دوامداره خپرېدو په اړه اندېښنې زیاتوي.

د روغتیا نړیوال سازمان په خپل وروستي راپور ویلي چې دغه نوې پېښه د هلمند ولایت په موسی کلا ولسوالۍ کې ثبت شوې او په ماشوم کې یې د ناروغۍ نښې د ۲۰۲۶ کال د اپرېل په ۲مه څرګندې شوې وې.

د راپورله مخې د روان ۲۰۲۶ کال له پیل راهیسې تر اوسه پورې په افغانستان کې د پولیو د څلورو مثبتو پېښو راپور ورکړل شوی دی.

همدارنګه ویل شوي چې روانه اوونۍ په افغانستان کې د پولیو وایروس د یوولس نویو مثبتو چاپېریالي پیښو راپور ورکړل شوی چې دا په بېلابېلو ولایتونو کې د وایروس د دوامداره ګرځېدو ښکارندویي کوي.

افغانستان او پاکستان لا هم د نړۍ یوازیني دوه هېوادونه دي چې پکې د وحشي پولیو وایروس لېږد په بشپړه توګه ندی کنټرول شوی.

روغتیايي کارپوهان خبرداری ورکوي چې دوامداره بېځایه کېدل، په ځینو سیمو کې روغتیايي خدمتونو ته محدود لاسرسی او د واکسینونو په اړه ناسم معلومات لا هم په افغانستان کې د پولیو د له منځه وړلو هڅې له ستونزو سره مخ کوي.

پولیویا ګوزڼ ساري ناروغي ده چې درملنه نه لري او یوازې واکسین یې مخه نیولی شي.

د بشري حقونو نړیوال فدراسیون (FIDH) د افغان اود نړیوالو بشري حقونو له څه باندې اتیا سازمانونو سره په یوه پرانیستي لیک کې بروکسل ته د طالبانو د احتمالي سفر په اړه خپله ژوره اندېښنه څرګنده کړي.

دې فدراسیون د چهارشنبې په ورځ (۶ د جوزا) په یوه پرانیستي لیک کې ویلي: "موږ، د ملي او نړیوالې مدني ټولنې سازمانونه او د بشري حقونو مدافعان، د هغو راپورونو په اړه خپله ژوره اندېښنه څرګندوو چې وایي د ۲۰۲۶ کال په جون میاشت کې به د طالبانو استازي بروکسل ته رسمي سفر وکړي."

په لیک کې ویل شوي چې طالبان د افغانستان د خلکو استازیتوب نه کوي، ځکه چې دوی له کورني دیموکراتیک مشروعیت څخه بې برخې دي.

د فرانسپرس خبري اژانس د ثور په میاشت کې د سرچینو له قوله راپور ورکړی و چې د طالبانو حکومتي چارواکي به په راتلونکو اوونیو کې بروکسل ته سفر وکړي، څو له اروپايي ټولنې سره د ځینو افغان کډوالو د ایستلو په اړه خبرې وکړي.