د ترکیې د بهرنیو چارو وزیر پر روسیې او ایران غږ کړی چې د سوریې د سولې د پلان په برخه کې خپل مکلفیت پوره کړي او په ادلیب ولایت کې د سوریې د حکومتي ځواکونو د بریدونو مخه ونیسي.

مولود چاووش اوغلو وایي، د دغو هېوادونو د ملاتړ پرته دا سرغړونې نه‌شي کېدای.

چاووش اوغلو نن د دولتي خبري اژانس انادولو سره په یوه مرکه کې د سوریې حکومتي ځواکونه تورن کړي چې د اسلامي دولت نومې ډلې په وړاندې د جګړې په نوم د حکومت د منځلارو مخالفینو پر وړاندې بریدونه کوي.

هغه دغه‌راز پر روسیې او ایران چې د سوریې د ولسمشر عمده متحدان دي، غږ وکړ چې په ادلیب ولایت کې چې د ترکیې پولې ته نږدې دی، د یاغیانو تر کنټرول لاندې برخو هوایي بریدونه ودروي.

دا څرګندونې داسې مهال شوي چې د سوریې حکومتي ځواکونو د جنورۍ پر اتمه په ادلیب کې د پرمختګ پر مهال‌یې ۱۴ کلي له یاغیانو څخه نیولي دي.

ترکیه وایي، د سوریې د حکومت دا پرمختګ د روسیې او ایران د جنګي الوتکو په مرسته شوی دی.

د سعودي عربستان په ختیځ کې د یکشنبې په ورځ د یوې هیلیکوپترې په لوېدو سره ۱۴ کسان وژل شوي.

د سعودي د انرژۍ وزارت ویلي چې د تیلو د دولتي شرکت ارامکو اړوند دا هیلیکوپتره په راس تنوره کې لوېدلې ده.

د ورځې تر پایه معلومه نه شوه چې دا هیلیکوپتره د یوې پېښې په سبب لوېدلې که د ایران د احتمالي برید له کبله.

ایران په روانه جګړه کې څو واره د سعودي د تیلو چاڼځایونه هدف ګرځولي چې پکې د راس تنوره او شیبه چاڼځای او زیرمې هم شاملې دي.

د فوټبال د نړیوال جام په حذفي دور کې نن شپه د جنوبي افریقا او کاناډا ټیمونه لوبه لري.

دغو دواړو ټیمونو له ګروپي دوره په یوې بریا، یوې ماتې او یوې مساوي پایلې سره حذفي پړاو ته لار پیدا کړې ده.

د نړیوال جام د حذفي پړاو لوبې له یکشنبې پیل شوي چې ۳۲ غوره ټیمونه پکې لوبېږي.

د دوشنبې په ورځ به په حذفي دور کې د برازیل او جاپان ټیمونه سره مخ شي.

برازیل او جاپان وروستی وار په ۲۰۲۵ کال کې سره مخ و چې هغه لوبه جاپان درې پر دوه ګټلې وه.

د ۲۰۲۶ کال د نړیوال جام په ګروپي دور کې برازیل دوه لوبې ګټلي او یوه یې مساوي کړې خو جاپان بیا یواځې یوه ګټلې، پاتې دوه یې مساوي کړي.

وروسته له هغې چې ایران د متحده ایالاتو د بریدونو په غبرګون کې پر بحرین او کویټ کې هدفونه په نښه کړل، بحرین وویل چې د هوایي مدافعې ځواکونو یې د یکشنبې په ورځ د جون په ۲۸ د ایران توغول شوي توغندي او بې‌ پیلوټه الوتکې شنډ کړل.

د بحرین پوځ وویل چې دوی " یو شمېر توغندي چې په دغو خیانتکارو ایراني بریدونو کې کارول شوي و، له منځه وړي دي" او په "اعظمي چمتووالي" کې دي. د بهرنیو چارو وزارت دا برید "خطرناک تشدید" وباله او ویې ویل چې ایران د هغو هڅو د زیانمنولو "یوازینې مسؤل" دی چې د کړکېچ د کمولو لپاره روانې دي.

بحرین وروسته تایید کړه چې په دغو بریدونه کې د هستوګنې یوه ودانۍ زیانمنه شوې خو د احتمالي تلفاتو راپور ندی ورکړل شوی.

د کویټ د بهرنیو چارو وزارت د ایران بریدونه "په سختو ټکو" غندلي، هغه یې د ایران " د وحشیانه تېري تکرار" او "د حاکمیت ښکاره نقض" بللي دي.

د ایران سپاه پاسداران انقلاب ځواکونو وویل چې د امریکا د بریدونو په غچ کې یې په کویټ او بحرین کې یې د امریکا پر پوځي تاسیساتو بریدونه کړي او ادعا یې کړې چې په دواړو اډوکې بنسټیزتاسیسات ویجاړشوي دي.

د امریکا پوځ د جون په ۲۸ د دوهمې شپې لپاره پر ایران بریدونه وکړل او ویې ویل چې په دغو بریدونو کې د "ایران د توغندیو او ډرون د زېرمو ځایونه او ساحلي راداري سایټونه” په نښه شوي وو. امریکا وویل دا بریدونه د هغه ایراني ډرون برید په غبرګون کې وو چې په هرمز تنګي کې پر یوه تجارتي کښتۍ شوی و.

دا بریدونه څو ورځې وروسته له هغې وشول چې په سیمه کې د جګړې د پای ته رسولو لپاره د تهران او واشنګټن ترمنځ یو تفاهم لیک نافذ شو.

د پاکستان پوځ ویلي، د شنبې په ورځ په کراچۍ ښار کې د سند ایالت د ځانګړو ځواکونو پر یوې اډې په وسله وال برید کې درې سرتیري وژل شوي او څلور نور ټپیان شوي دي.

پوځ په یوه بیان کې ویلي چې د پاکستاني طالبانو یوې ډلې، جماعت الاحرار وسله ‌والو لومړی د کراچۍ د ګلستانِ جوهر سیمې د رینجرز کمپ په دروازه کې چاودېدونکي توکي وچاودول او وروسته یې پر سرتېرو ډزې پیل کړې.

د رویترز د راپورله مخې عیني شاهدانو ویلي، دوی لومړی د یوې زورورې چاودنې غږ واورید او ورپسې د ښار د یوې مهمې لارې ترڅنګ، چې څو پوهنتونونه او د پاکستان د هوا پېژندنې اداره هم پکې موقعیت لري، د ډزو غږونه واورېدل.

پوځ ویلي، په نښتو کې درې وسله ‌وال ووژل شول او څلورم کس، چې د افغانستان تبعه بلل شوی، ژوندی ونیول شو.

دا په کراچۍ کې د ۲۰۲۴ کال د اکتوبر راهیسې تر ټولو لوی برید بلل کېږي؛ هغه مهال د چینایي وګړو پر کاروان په چاودنه کې دوه چینایي اتباع وژل شوي وو.

په وروستیو کلونو کې د پاکستان په لویو ښارونو کې بریدونه کم شوي وو، خو د وسله‌ والۍ وروستي زیاتوالي دا اندېښنې راپارولي چې ښايي تاوتریخوالی یو ځل بیا ښاري مرکزونو ته ور وګرځي.

امریکایي ځواکونو د دویمې پرله ‌پسې شپې لپاره د ایران پر "ګڼو هدفونو" بریدونه وکړل. د واشنګټن په وینا، دا بریدونه د سوداګریزو کشتیوپر وړاندې د تهران د "تیري" په ځواب کې ترسره شول.

په داسې حال کې چې په منځني ختیځ کې نازک اوربند د ماتیدو له ګواښ سره مخ دی، ولسمشر ډونالډ ټرمپ ګواښ وکړ چې اسلامي جمهوریت به له منځه یوسي. هغه په خپلې ټولنیزې شبکې تروټ سوشال ولیکل:

" امریکایې الوتکو همدا اوس د ایران د توغندیو او بې‌ پیلوټه الوتکو د زېرمو او ساحلي رادارونو پر مرکزونو بریدونه وکړل، ځکه چې ایران بیا هم د اوربند هوکړه ماته کړه! ډېر امکان لري چې هغوی هېڅکله زده کړه ونه کړي!"

هغه زیاته کړه: "کېدای شي داسې وخت راشي چې موږ نور ونه شو کولای معقول واوسو او اړ شو چې هغه کار په پوځي ډول بشپړ کړو هغه چې موږ په ډېر بریالیتوب سره پیل کړی و. که داسې وشي، د ایران اسلامي جمهوریت به نور وجود ونه لري!"

څو ساعته وروسته، د ایران سپاه پاسداران انقلاب ځواکونو اعلان وکړ چې د جون د ۲۸مې نېټې د سهار له ۲ څخه تر ۳ بجو پورې یې د غچ اخیستنې په توګه د امریکا اړوند هدفونو پر لور توغندي او بې ‌پیلوټه الوتکې توغولي دي. کویټ او بحرین هم راپورورکړی چې یوشمیرتوغندي یې هوایي قلمرو ته داخل شوي خو په دې اړه نور جزیات ندي ورکړل شوي.

سپاه پاسداران ویلي چې په کویټ او بحرین کې یې امریکایي پوځي اډې په نښه کړې دي.

سپاه پاسدراان همداراز خبرداری ورکړ چې د اوربند هر ډول "سرغړونه" به "ټولې روانې ډیپلوماتیکې هڅې په بشپړ ډول ودروي."

د امریکا مرکزي قوماندانۍ سینټکام د جون په ۲۷مه وویل چې ځواکونو یې دا بریدونه "د سوداګریزو بېړیو پر وړاندې د ایران د دوامدارو تېریو په مستقیم ځواب کې" ترسره کړي دي.

ایران سمدستي په دې اړه رسمي غبرګون ونه ښود. د سینټکام په اعلامیه کې دا نه دي ویل شوي چې کوم ځانګړي هدفونه په نښه شوي، خو د امریکا دفاعي چارواکو ویلي چې وروستي بریدونه پای ته رسېدلي دي.

د ملګرو ملتونو د سمندري چارو نړیوال سازمان (IMO) ویلي، د سې‌شنبې له ورځې راهیسې تر اوسه ۱۱۵ بېړۍ او شاوخوا ۲۵۰۰ سمندري کارکوونکي په خوندي ډول له هرمز تنګي وتلي دي.

د دې ادارې سرمنشي، ارسینیو دومینګز، ویلي چې دا بهیر د ملګرو ملتونو د خوندي تګ‌راتګ د پروګرام په چوکاټ کې پیل شوی و، خو د عمان په خلیج کې پر یوې کښتۍ له برید وروسته، د شاوخوا ۶۰۰ کښتیو او ۱۱ زره سمندري کارکوونکو د ایستلو عملیات په موقتي ډول ځنډول شوي دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، ایران پر یادې کښتۍ د بې‌پیلوټه الوتکې برید کړی او زیان یې وراړولی دی.

د ملګرو ملتونو د سمندري چارو ادارې په وینا، د بېړیو د خوندي تګ رسمي عملیات د عمان او ایران د ساحلونو ترڅنګ له دوو ځانګړو لارو ترسره کېږي.

د امریکا له لوري د ایران په جنوب کې د توغندیو او بې‌پیلوټه الوتکو پر زېرمو او یوې راداري اډې تر برید وروسته، د ایران سپاه پاسداران ادعا کړې چې په سیمه کې یې د امریکايي ځواکونو د استوګنې ځایونه په نښه کړي دي.

د سپاه پاسداران سمندري ځواک په یوه لنډه خبرپاڼه کې ویلي، که امریکا بیا بریدونه وکړي، د سپاه غبرګون به «لا پراخ» وي.

د امریکا د پوځ مرکزي قوماندانۍ (سینټکام) یا نورو خپلواکو سرچینو د سپاه دا ادعا تر اوسه تایید یا رد کړې نه ده.

سپاه پاسداران ویلي، له دې وړاندې د دې ځواک د قوماندانانو په نوم خپرې شوې څرګندونې او خبرپاڼې ناسمې وې او یوازې همدا رسمي خبرپاڼه د دوی دریځ څرګندوي.

د امریکا د ولسمشر مرستیال، جي‌ډي ونس، ایران ته خبرداری ورکړی چې متحد ایالتونه به هر ډول «تاوتریخوالي ته په تاوتریخوالي ځواب ورکړي».

ونس ویلي، که ایران د اوربند د تفاهم‌لیک د عملي کېدو په اړه کومه ستونزه یا اندېښنه لري، «کولای شي ټېلفون وکړي او خبرې وکړي.»

هغه په ایکسپاڼه کې لیکلي: «ایران اوربند تړون لاسلیک کړی او موږ هم ورته ژمن یو. که هغوی د تفاهم‌لیک د پلي کېدو په اړه اختلاف لري، یوازې دې ټېلفون وکړي. خو که تاوتریخوالی وکړي، له سخت غبرګون سره به مخامخ شي.»

د امریکا پوځ تایید کړې چې په هرمز تنګي کې پر یوې سنګاپوري سوداګریزې بېړۍ د ایران د ادعا شوې ډرون برید په ځواب کې یې د ایران دننه ځینې پوځي هدفونه په نخښه کړي دي.

د امریکا د پوځ مرکزي قوماندانۍ (سینټکام) ویلي، امریکايي جنګي الوتکو د ایران د جنوبي سواحلو په اوږدو کې د توغندیو او بې‌پیلوټه الوتکو زېرمې او راداري تأسیسات بمباري کړي دي.

د «اېور لاولي» په نوم سوداګریزه بېړۍ، چې د سنګاپور بیرغ پرې رپېده، د پنجشنبې په ورځ له هرمز تنګي تر تېرېدو وروسته د عمان د سواحلو ترڅنګ د یوه توغندي یا الوتکې له برید سره مخامخ شوه. امریکا ادعا کوي چې دا برید د ایران له لوري د یوې بې‌پیلوټه الوتکې په وسیله شوی و.

سینټکام دغه برید «بې‌دلیله دښمنانه اقدام» بللی او ویلي یې دي چې دا د تهران او واشنګټن ترمنځ د اوربند د هوکړې سرغړونه ده او د نړۍ په یوه مهم سوداګریز سمندري مسیر کې یې د بېړیو د تګ راتګ ازادي له خطر سره مخامخ کړې ده.

تر دې برید لږ مخکې، د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ایران تورن کړی و چې په هرمز تنګي کې یې د تېرېدونکو بېړیو پر لور لږ تر لږه څلور بریدګرې بې‌پیلوټه الوتکې توغولې دي. هغه ویلي و چې امریکايي ځواکونو له دغو څخه درې الوتکې نسکورې کړې دي.

ټرمپ په خپلې ټولنیزې شبکې «ټروت سوشل» کې لیکلي و چې د ایران دغه اقدام د اوربند د هوکړې «احمقانه سرغړونه» ده او خبرداری یې ورکړی و چې امریکا به ډېر ژر ځواب ورکړي.

د وینزویلا چارواکي وايي د چهارشنبې د ورځې پیاوړو زلزلو کې د مړو کسانو شمیر ۲۳۵ تنو ته ورسیده.

د ژغورنې عملیاتو د جمعې په ورځې هم دوام وکړ. زرګونه کسان لادرکه دي.

دریشتر په کچه ۷.۲ او ۷.۵ درجې دغو دوه زلزلو دچهارشنبې په ماښام د پلازمینې کاراکاس لویدیځې سیمې ولړزولې.

کارپوهان وايی دا په تیره یو پیړۍ کې په وینزویلا کې ترټولو پیاوړې زلزلې وې.

د کاراکاس هوايي ډګر له کار لویدلی او سلګونه ودانیو او روغتونونو ته زیان اوښتی دی.

یو شمیر هیوادونو د مرستې لپاره چمتووالی څرګند کړی دی . امریکا هم د بشري مرستو رسولو لپاره خپل ځینې بندیزونه لیرې کړي دي.