د ملګرو ملتونو د امنیت شورا به نن دوشنبه د هغه پرېکړه‎لیک پر متن رأی واخلي چې د بیت‎المقدس په اړه د امریکا د جمهور رئیس ډونالډ ټرمپ د پرېکړې د ردولو لپاره برابر شوی دی.

رویټرز او فرانس پرېس خبري اژانسونو پرون د داسې ډیپلوماټانو په حواله دا خبر خپور کړی چې د موضوع د حساسیت له امله یې نومونه نه‎دي خپاره شوي.

د رپوټونو په حواله، د امنیت شورا پرېکړه په یوه مخ کې په ملګرو ملتونو کې د مصر پلاوي برابر کړی دی.

په هغه کې لیکل شوي چې د بیت‎المقدس په اړه شوې پرېکړه قانوني اړخ نه‎لري او باید لغو شي.

د امنیت شورا ۱۵ غړو د جمعې په ورځ دا معلومات کتلي او که نن د شورا نهه غړي مثبته رأیه ورکړي، تصویب به شي. خو د تصویب په صورت کې هم د امریکا متحد ایالات کولای شي چې هغه ویټو کړي.

د سعودي عربستان په مشرۍ ائتلاف، حوثي یاغیان تورن کړي چې د مدینې منورې د «مسجد نبوي» د برېښنا رسولو پر یوه مرکز یې د بې‌پیلوټه الوتکې برید کړی دی.

ائتلاف ویلي، برید د سې‌شنبې په ورځ شوی او د برېښنا یو ټرانسفارمر یې له کاره غورځولی، خو د ښار د برېښنا پر عمومي شبکې یې اغېز نه دی کړی. د ائتلاف ویاند ترکی المالکي دغه برید تروریستي بللی دی.

حوثیانو د سعودي ائتلاف دا ادعا رد کړې ده. په ورته مهال، ترکیې، پاکستان، قطر او عربي اتحادیې د مسجد نبوي د برېښنا پر مرکز برید غندلی دی.

د امریکا ولسمشر ډونالد ترمپ خبرداری ورکړی چې که څرګنده شي ایران د فلای‌دوبۍ د هغې الوتکې په پېښه کې لاس لري چې اسرائیل ته روانه وه، پر تهران به کلک ګوزار وشي.

ترمپ د پنجشنبې په ورځ، د اکتوبر په لومړۍ نېټه، په سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته وویل چې د هغه د معلوماتو له مخې ښايي د الوتکې د مرستیال پیلوټ او ایران ترمنځ اړیکه موجوده وي، خو په دې اړه لا څېړنې روانې دي.

تر اوسه د ایران د لاس لرلو د احتمال په اړه کوم سند نه دی خپور شوی او د مرستیال پیلوټ د برید د انګېزې په اړه هم څېړنې دوام لري. ایراني چارواکو تر اوسه د ترمپ څرګندونو ته غبرګون نه دی ښودلی.

فلای‌دوبۍ الوتکه چې له دوبۍ څخه تل‌ابیب ته روانه وه، د چهارشنبې په ورځ د پیلوټانو ترمنځ له شخړې او د بېړني پیغام له استولو وروسته د سعودي عربستان د تبوک په هوايي ډګر ته کې ښکته شوه.

قزاقستان، ازبکستان او متحده عربي اماراتو د «کاسا» پروژې په چوکاټ کې د یوې نوې رېللارې د جوړولو لپاره د همکارۍ هوکړه‌لیک لاسلیک کړی دی.

د قزاقستان د صدراعظم دفتر د پنجشنبې په ورځ په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې دا رېللار به قزاقستان، ازبکستان، افغانستان او پاکستان سره ونښلوي او د پاکستان کراچۍ او ګوادر بندرونو ته به د منځنۍ اسیا د هېوادونو د توکو د لېږد زمینه برابره کړي.

درې واړه هېوادونه به د پروژې د تخنیکي او اقتصادي امکان‌سنجۍ ترڅنګ د تمویل لارې هم وڅېړي او د تخنیکي، اقتصادي او مالي چارو لپاره د ګډې کاري ډلې د جوړولو پلان لري. د قزاقستان د حکومت په وینا، دغه مسیر په کال کې تر ۱۰ میلیونه ټنو بار لېږد وړتیا لرلی شي.

په افغانستان کې د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ، په کونړ او هلمند کې د پاکستاني ځواکونو د هوايي بریدونو له امله د ملکي وګړو د وژل کېدو په تړاو د حساب ورکولو غوښتنه کړې ده.

بېنېټ ویلي، په بریدونو کې ډېری وژل شوي کسان ماشومان دي او دغه بریدونه ښايي د بشري حقونو او نړیوال بشردوستانه قانون خلاف وي. هغه ویلي، ملکي وګړو ته د نه جبرانېدونکي زیان رسولو لپاره هېڅ توجیه نشته.

یوناما ویلي، په دغو بریدونو کې لږ تر لږه ۱۰ ملکي وګړي وژل شوي او نهه نور ټپیان شوي دي. پاکستان بیا ادعا کړې چې بریدونه یې د وسله‌والو پر پټنځایونو کړي او ۲۲ وسله‌وال یې وژلي دي.

په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د استازولۍ سرپرست نصیر احمد فایق، وايي افغان ملکي وګړي باید د پاکستان او طالبانو ترمنځ د تحریک طالبان پاکستان (ټي‌ټي‌پي) پر سر د شخړې بیه پرې نه‌کړي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو دفتر تأیید کړه چې پر کونړ او هلمند د پاکستان د پنجشنبې په هوايي بریدونو کې لږ تر لږه ۱۰ ملکي وګړي چې ډېری یې ماشومان وو، وژل شوي دي.

ښاغلي فایق د پنجشنبې په ورځ د پاکستان دغه هوايي بریدونه وغندل او له کرښې پورې غاړه د بریدونو د سمدستي درولو، د ملکي وګړو د خوندیتوب او د نړیوالو قوانینو د بشپړ رعایت غوښتنه‌یې وکړه.

فایق هغه څه هم وغندل چې د طالبانو له‌خوا یې د تحریک طالبان پاکستان په ګډون د «ترهګرو ډلو» ملاتړ وباله او خبرداری یې ورکړ چې دا ډول تګلارې افغانستان او سیمه له خطر سره مخامخوي، خو طالبانو تل دا ډول تورونه رد کړي دي.

تر دې مخکې د طالبانو حکومت ویلي و چې د پاکستان په هوايي بریدونو کې په هلمند او کونړ کې نهه کسان وژل شوي دي، خو اسلام‌اباد ویلي چې په دغو بریدونو کې چې د پاکستاني چارواکو په وینا د «ترهګرو» پټنځایونه په نښه شوي، ۲۲ تنه وژل شوي دي.

دا پېښه په داسې حال کې شوې چې له درېیو میاشتو نسبي ارامۍ وروسته د دواړو ګاونډیو هېوادونو ترمنځ نښتې یو ځل بیا زیاتې شوې دي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د مرستندویه پلاوي (یوناما) سرپرستې جورجیت ګانیون، په هرات کې د اسلام‌ کلا له پولې لیدنه کړې او له افغان راستنېدونکو سره د ملګرو ملتونو پر مرستو یې ټینګار کړی دی.

یوناما د پنجشنبې په ورځ «د تلې په نهمه» په خپله فېس‌بوک پاڼه د دې لیدنې وېډیو خپره کړې ده.

دغه سازمان وايي، د دې سفر هدف له ایران او پاکستانه راستنېدونکو افغانانو ته د مرستو د رسولو د بهیر ارزول و.

په اعلامیه کې ویل شوي چې ملګرو ملتونو سږ کال له ایران او پاکستانه د شاوخوا ۲.۷ میلیونه راستنېدونکو افغانانو د ملاتړ لپاره د ۵۲۹ میلیونه ډالرو په ارزښت یو پروګرام پیل کړی دی.

دا په داسې حال کې ده چې د ملګرو ملتونو د کډوالو ادارې تر دې مخکې ویلي و چې په تېرو درېیو کلونو کې شاوخوا شپږ میلیونه افغانان له ایران او پاکستانه خپل هېواد ته ستانه شوي او دغه بهیر یې بې‌‌ساری بللی و.

د اروپايي اتحادیې د کورنیو چارو وزیرانو د پنجشنبې په ورځ په لوګزامبورګ کې د دغې اتحایې له هېوادونو څخه د بې‌اسناده کډوالو د ایستلو او له نورو هېوادونو سره په دې هکله د همکارۍ په اړه خبرې وکړې.

د ډنمارک د کورنیو چارو وزیر وايي، د کډوالو د ستنولو د مرکزونو د جوړولو هڅې «په ښه توګه پر مخ روانې دي».

ډنمارک، اتریش، یونان، جرمني او هالنډ د دغو مرکزونو د جوړولو امکانات څېړي.

د جرمني د کورنیو چارو وزیر هم د مقدماتي خبرو اترو خبر ورکړی او ویلي یې دي چې هیله لري لومړنی تړون د روان کال تر پایه نهايي شي.

د اروپايي اتحادیې د مهاجرت د چارو مسئول ویلي چې د کډوالو د بېرته ستنولو په برخه کې د دې ټولنې د همکارۍ تمرکز د پاکستان او بنګله‌‌دېش په څېر هېوادونو باندې دی.

د دې طرحې منتقدانو له بشري حقونو څخه د سرغړونو د احتمال او په دغو مرکزونو کې د کډوالو د نامعلوم برخلیک په اړه اندېښنه څرګنده کړې.

د افغانستان کرکټ بورډ وايي، د ملي لوبډلې ستوری راشد خان به د روغتیايي توصیو له کبله په ټېسټ لوبو کې ونه‌لوبېږي.

د افغانستان کرکټ بورډ د پنجشنبې په ورځ «د تلې په نهمه» اعلان وکړ چې "راشد خان او ابراهیم ځدراڼ به د روغتیايي ارزونو پر بنسټ له ټېسټ لوبو څخه په استراحت کې وي".

ټاکل شوې افغانستان د اکټوبر له ۹مې تر ۱۳مې په ابوظبي کې له بنګله‌دېش سره یوه ټېسټ لوبه ترسره کړي.

افغانستان به له دې وروسته د بنګله‌دېش او زېمبابوې په ګډون په درې‌اړخیزو یو ورځنیو سیالیو کې ولوبېږي او بیا به له زېمبابوې سره درې شل‌اوریزې او دوه ټېسټ لوبې ترسره کړي.

رحمت شاه به د افغانستان د ټېسټ او یو ورځنیو لوبو لوبډل‌مشري پر غاړه ولري.

د افغانستان او زېمبابوې ټولې پنځه لوبې به د شارجه په لوبغالي کې ترسره شي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندوی ماموریت (یوناما) وایي له ایران او پاکستانه ستنېدونکي کسان دوامداره ملاتړ ته اړتیا لري.

د یوناما سرپرستې جورجېت ګانیون اسلام کلا ته د سفر پر مهال دغه څرګندونې کړي.

له ایران او پاکستانه د افغان کډوالو ایستل او ستنېدل ګړندي شوي او د کډوالو اړوندو ادارو ویلي چې د همدې کال ترپایه به افغانستان ته د ستنو شویو شمېر ۸ میلیونو ته ورسیږي.

تر دې وړاندې خپله یوشمېر ستنو شویو کورنیو هم ازادي راډیو ته ویلي و چې د دوامداره لاسنیوي لپاره یې کوم سیستم نشته او دوی په بیا میشتیدو کې له ګڼو ستونزو سره مخامخ دي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت یوناما د پنجشنبې په ورځ په خپله ایکس پاڼه په یوه اعلامیه کې تایید کړه چې په کونړ او هلمند ولایتونو باندې په هوايي بریدونو سره لږ تر لږه ۱۰ ملکیان چې اکثر یې ماشومان وو وژل شوي او نهه تنه نور ټپیان دي.

یوناما په دې اعلامیه کې ویلي چې ملکیان لا هم د سرحدي نښتو په نتیجه کې اغېزمنیږي.

ملګرو ملتونو د کړکېچ په کمېدو، د ملکیانو د لا زیاتې مرګژوبلې د مخنیوي، خبرو او نړیوالو حقوقو ته په درناوي ټینګار کړی دی.

تر دې مخکې د طالبانو د حکومت ویاند ذبیح‌الله مجاهد ادعا کړې چې پاکستاني الوتکو د کونړ شلتن ولسوالۍ چوګام او د هلمند ګرمسیر ولسوالۍ په صفار سیمو کې بمبار کړی چې لږ تر لږه ۹ ملکیان یې وژلي او ۱۱ نور یې ټپیان کړي دي.

د پاکستان د اطلاعاتو وزارت بیا دغه بریدونه تأیید کړي او ادعا یې کړې چې "د دغه هېواد ځواکونو د «غضب للحق» عملیاتو په دوام، په افغانستان کې د وسله‌والو ډلو پر پټنځایونو هوايي بریدونه کړي او په دغو بریدونو کې ۲۲ وسله‌وال وژل شوي دي".