د چابهار بندر له لارې د لومړي ځل لپاره، د هند مرسته شوي ۲۷۶ ټنه غنم نن شنبه افغانستان ته راورسېدل.

د کرنې او مالدارۍ وزارت ویاند لطف الله راشد نن شنبه ازادي راډیو ته وویل چې په راتلونکو ورځو کې به د دغه بندر له لارې، د یاد هېواد مرسته شوي ۱۱۰ زره ټنه نور غنم هم هېواد ته را ورسېږي.

ښاغلی راشد وایي، دغه غنم د ۱۷ ولایتونو د غنمو په ستراتیژیکو زېرمو کې خوندي کېږي چې په بېړنیو حالاتو کې به ورنه استفاده وشي.

د معلوماتو له مخې، د افغانستان په کچه د غنمو دغه زېرمې د څه باندې ۲ لکو ۴۷ زره ټنو غنمو د ساتلو ظرفیت لري.

د بښنې نړیوال سازمان له اروپايي ټولنې او غړو هېوادونو یې غوښتي چې له طالبانو سره د افغان کډوالو د ستنولو په برخه کې همکاري ودروي.

د سازمان د چهارشنبې ورځې اعلامیه وايي چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان د هغو کسانو لپاره چې په زور ورستنېږي، خوندي ځای نه دی.

یاد سازمان وايي چې طالبانو واک ته له ستنیدو وروسته د وګړو د حقونو ډېر قوانین او حمایوي چوکاټونه له منځه وړي او د تبعیضي فرمانونو او پالیسیو له لارې یې د خلکو، په ځانګړي ډول د ښځو، نجونو او قومي او مذهبي لږکیو، اساسي حقونه محدود کړي دي.

په اعلامیه کې راغلي چې دغه محدودیتونه له نورو سزاګانو لکه په دُرو وهلو، خپل ‌سرو نیونو، جبري ورکېدنو، شکنجې او د بشري حقونو له نورو جدي سرغړونو سره مل دي.

دبښنې نړیوال سازمان خبرداری ورکړی چې د افغان کډوالو د بېرته ستنولو په اړه له طالبانو سره هر ډول هوکړه د اروپايي ټولنې له نړیوالو بشري حقونو او د کډوالو د حقونو له ژمنو، په ځانګړي ډول د جبري نه ستنولو له اصل سره په ټکر کې ده.

دغه سازمان وايي چې د افغانانو جبري ایستل هغوی د بشري حقونو د نقض، نیول کېدو، شکنجې او د بشري ناورین له خطر سره مخامخ کولای شي.

دبښنې نړیوال سازمان له اروپايي ټولنې غوښتي چې د کډوالو د ایستلو پر ځای دې په افغانستان کې د بشري حقونو د پراخو سرغړونو د پای ته رسولو لپاره هڅې زیاتې کړي.

د اروپا کمیسیون د چنګاښ په دویمه نېټه په بروکسل کې د طالبانو د یوه پلاوي کوربه و،څو د افغانانو د ایستلو او بېرته ستنولو په اړه تخنیکي خبرې وکړي.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویاند اعلان کړی چې د ۱۶ زره افغان کډوالو، په ځانګړي ډول د ښځو، ماشومانو ،سپین‌ ږیرو او سپین سرو، د استوګنې موده یې غځولې ده.

طاهر اندرابي د پنجشنبې په ورځ، د اسد په ۷مه، یوې خبري غونډې ته وویل چې د دغو کډوالو د استوګنې موده د بشري دلایلو له مخې تمدید شوې ده.

هغه زیاته کړه چې هم‌مهاله د نږدې ۹۰ زره نورو افغان کډوالو دوسیې هم تر څیړنې لاندې دي او هغه کسان چې قانوني اسناد ونه لري، له پاکستانه به وایستل شي.

دا په داسې حال کې ده چې پاکستان د افغان کډوالو د ایستلو بهیر چټک کړی دی. د بې پولې ډاکترانو سازمان (MSF) د سې‌شنبې په ورځ د افغان کډوالو د وضعیت په اړه اندېښنه څرګنده کړه او ویې ویل چې هغوی د نیول کېدو، د کار له لاسه ورکولو او جبري ایستلو له وېرې سره ژوند کوي. دغه سازمان له پاکستانه وغوښتل چې د افغان کډوالو جبري ایستل ودروي.

د بې پولې ډاکترانو په وینا، د نیول کېدو وېره د دې لامل شوې چې ډېر کډوال روغتیايي مرکزونو ته تګ او د درملنې ترلاسه کول وځنډوي، یا ترې په بشپړه توګه ډډه وکړي.

پاکستان د ۲۰۲۳ کال له سپټمبر راهیسې د «غیرقانوني بهرنیانو د بېرته ستنولو پلان» په چوکاټ کې د افغان کډوالو د ایستلو لړۍ پیل کړې او تر اوسه یې له ۲.۵ میلیونو څخه ډېر افغانان بېرته افغانستان ته ستانه کړي دي.

د اسلامي دولت ډلې داعش خراسان څانګې په بدخشان کې د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور د مشر ذبیح الله امیري د وژنې مسؤلیت ومانه.

امیري د سې شنبې په ورځ د بهارک-فیض آباد سړک په اوږدو کې د دوو موټرسایکل سپرو وسله والو له خوا تر برید لاندې راغی او ووژل شو.

د طالبانو حکومت مخکې ویلي و چې یو بریدګر د امیري د ساتونکو له خوا په ډزو ووژل شو او بل ټپي او ونیول شو.

ذبیح الله امیري د هلمند د طالبانو د والي امان الدین منصور وراره دی.

بدخشان په دې وروستیو کې د څو امنیتي پیښو شاهد و، چې پکې د څو ساعتونو لپاره د یفتل پایین ولسوالۍ د مرکز سقوط او په زیباک ولسوالۍ کې نښتې شاملې دي.

د ملګرو ملتونو سازمان په افغانستان کې د انساني قاچاق له خطرونو سره د مبارزې لپاره د لا زیاتو هڅو غوښتنه کړې.

د ملګرو ملتونو د مخدره توکو او جرمونو دفتر او د کډوالۍ نړیوال سازمان (IOM) د جولای په ۳۰مه د قاچاق ضد نړیوالې ورځې په مناسبت په یوه ګډه اعلامیه کې دا غوښتنه مطرح کړې.

د ملګرو ملتونو دغو ادارو ویلي چې له ګاونډیو هیوادونو څخه د کډوالو راستنیدل، د کلیوالي سیمو د اقتصادي وضعیت خرابي، په بشري مرستو کې د پام وړ کمښت، طبیعي پیښې او د ښځو او نجونو د حقونو محدودیتونه د انسانانو د قاچاق او استثمار په وړاندې د خلکو زیانګالي زیاته کړې ده.

د بیان له مخې له مالي فشار سره مخ خلک جبري او نا امنو کارونو، جنسي استمثار یا ناوړه ګټې اخیستنې، غلامۍ ته ورته شرایطو او ان له رضایت پرته د بدن د غړو لرې کولو ته اړ ایستل کېږي.

ښځې، ماشومان، راستنیدونکي او پوروړي د انساني قاچاق او استمثار له جدي خطر سره مخ دي.

د خیبرپښتونخوا په هنګو کې تېره شپه ناوخته لږ تر لږه لس پاکستاني پولیس په یوه برید کې وژل شوي او ۱۸ نور ټپيان دي.

بریدګرو لومړی په هنګو کې د پولیسو یو مرکز په یوه ډرون شکله الوتونکې وسیلې هدف ګرځولی او بیا یې ډزې پیل کړي.

د خیبرپښتونخوا د پولیسو مشر ذوالفقار حمید رسنیو ته تایید کړې چې د پولیسو او وسله والو بریدګرو تر منځ نښتو څو ساعته دوام وکړ.

د هغه په خبره په نښتو کې لس پولیس او ۱۵ وسله وال بریدګر وژل شوي.

د دغه برید مسوولیت کومې ډلې په غاړه نه دی اخیستی خو پاکستاني چارواکو تل تور پورې کړی چې وسله وال بریدګر له افغان خاورې پر پاکستان داسې بریدونه پلان او ترسره کوي.

هغه تور چې طالب چارواکو په کلکه رد کړی.

ټي ټي پي او نورې وسله والې ډلې تورنې کړي چې دا بریدونه

دا روانه اوونۍ د پاکستان په امنیتي ځواکونو دویم وسله وال برید دی.

د جولای په ۲۵مه هم د خیبرپښتونخوا په ټانک سیمه کې په یوه ځانمرګي برید کې د ۱۲ عسکرو په شمول لږ تر لږه ۱۵ کسان وژل شوي.

د هغه برید مسوولیت ټي ټي پي تحریک طالبان پاکستان په غاړه اخیستی و.

د کرکټ د نړیوالې شورا په تازه رده بندۍ کې راشدخان او عظمت الله عمرزی بیا په لومړیو مقامونو راغلي.

راشدخان په نړۍ کې د یو ورځنیو او شل اووریزو د بالرانو تر منځ په سر کې دی.

عظمت الله عمرزي هم په الرونډرانو کې لومړی ځای خپل کړی.

محمد نبي په الرونډرانو کې دریم مقام ته رسیدلی.
اخوا بیا ابراهیم ځدراڼ د یو ورځنیو لوبو د توپ وهونکو په لیسټ کې پنځم ځای خپل کړی.

د طالبانو حکومت یوه باخبره سرچینه وايي چترال باندې د طالبانو وروستیو هوايي بریدونو کې، د وسله‌والو مخالفینو پناه‌ځایونه په نښه شوي دي.

د طالبانو حکومت دغې سرچینې چې د موضوع د حساسیت له امله‌یې ونه‌غوښتل نوم‌یې خپور شي، د چهارشنبې په ورځ (د اسد په ۷مه) ازادي راډیو ته وویل چې د طالبانو ځواکونو د پاکستان د چترال پر سیمه په دوو "غچ اخیستونکو" جلا بریدونو کې د مخالفو ډلو پناه‌ځایونه په نښه کړي دي.

سرچینه پرته له جزئیاتو زیاتوي چې په دغو بریدونو کې د یادو ډلو یو شمېر غړي وژل شوي او پناه‌ځایونه‌یې هم له‌منځه وړل شوي دي.

د پاکستان حکومت تر اوسه په دې اړه څه نه‌دي ویلي او ازادي راډیو هم نه‌شي کولای د خپلواکو منابعو له‌خوا د دغو بریدونو یا مطرح شویو ادعاوو تأیید یا رد ترلاسه کړي.

سرچینه وايي دا بریدونه د مخالفو وسله‌والو له‌خوا د چترال له سیمې د بدخشان پر زیباک ولسوالۍ د شوي برید په غبرګون کې ترسره شوي دي.

تر دې مخکې، د طالبانو حکومت لوی درستیز، فصیح‌الدین فطرت، د شنبې په ورځ ادعا کړې وه چې د پاکستان حکومت د طالبانو یو شمېر مخالفان سمبال کړي او زیباک ولسوالۍ ته‌یې استولي دي، خو د هغه په وینا، د طالبانو ځواکونو هغوی ته درنه مرګ‌ژوبله اړولې ده.

بل‌خوا، د یاسین ضیا په مشرۍ د افغانستان د ازادۍ جبهې هم د شنبې په ورځ په خپلې اېکس‌پاڼې د یوې وېډیو په خپرولو ادعا وکړه چې د زیباک په نښتو کې یې طالبانو ته درنه مرګ‌ژوبله اړولې او ادعا یې وکړه چې د طالبانو دوه بې‌پیلوټه الوتکې چې په ټکو یې د جبهې تر کنټرول لاندې سیمو کې یې عملیات کول، نسکورې کړې دي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر (اوچا) خبرداری ورکوي چې د افغانستان په بېلابېلو سیمو کې سخت بارانونه، ناڅاپي سېلابونه او د ځمکې ښویېدنې امکان لري ناچاوده مهمات رابرسېره کړي او د سیمې د اوسېدونکو او مرستندویانو ژوند له خطر سره مخ کړي.

اوچا د چهارشنبې په ورځ «د اسد په ۷مه» په خپل راپور کې ویلي چې سختو بارانونو او ناڅاپي سېلابونو د افغانستان د مرکزي، ختیځو او سوېل‌ختیځو سیمو ځینې برخې اغېزمنې کړې دي.

د دې ادارې په وینا، نورستان ولایت لا هم د سېلابونو له امله د اغېزمنو شویو سیمو تر ټولو بحراني وضعیت لري.

د طالبانو حکومت چارواکو ویلي چې په نورستان ولایت کې د وروستیو سېلابونو له امله لږ تر لږه ۲۳ کسان مړه او شااوخوا ۸۰ نور ټپیان شوي دي.

افغانستان چې د اقلیمي بدلونونو پر وړاندې له ډېرو زیانګالو هېوادونو څخه شمېرل کېږي، په وروستیو کلونو کې د ویجاړوونکو سېلابونو له زیاتېدو سره مخ شوی دی.

ټاکل شوې ده د «کانټیننټل جام» په نوم د فوټسال سیالۍ چې د افغانستان ملي لوبډله هم په‌کې ګډون لري، د اګسټ په لومړۍ نېټه (د شنبې په ورځ) پیل شي.

په دې سیالیو کې د افغانستان ترڅنګ د روسیې، ویتنام، نیوزیلنډ او تایلنډ ملي لوبډلې برخه اخلي.

د افغانستان د فوټسال ملي لوبډله پرون په دغو سیالیو کې ګډون لپاره تایلنډ ته ولاړه.

د افغانستان لومړۍ لوبه به د اګسټ په دوهمه (د یکشنبې په ورځ) د کوربه هېواد تایلنډ پر وړاندې ترسره شي.

ټاکل شوې ده چې د کانټیننټل فوټسال جام سیالۍ د اګسټ تر شپږمې دوام وکړي.

د بې پولې ډاکټرانو ټولنې(MSF) له پاکستانه وغوښتل چې د افغانانو جبري ستنول ودروي. دې ټولنې د سې شنبې په ورځ د جولای په ۲۸ په یوه راپورکې وویل، هغه محرومې ټولنې او هغه کسان چې افغانستان ته د بېرته ستنېدو په صورت کې له زیان او خطر سره مخامخ کېږي، باید په رسمي توګه وپېژندل شي او لازم قانوني او بشري خوندیتوب ورته برابر شي.

د بې ‌پولو ډاکټرانو ټولنې د کډوالو پر روغتیایي خدمتونو د پاکستان د حکومت د ناقانونه بهرنیانو د بیرته ستنولو د پلان د اغیزو په اړه ژوره اندیښنه څرګنده کړې او ویلي یې دي چې یوشمیرکډوالو ورته ویلي چې د نیول کېدو له وېرې او دا چې په روغتیايي مرکزونو کې یې اسناد وپلټل شي خپله درملنه ځنډوي یا ترې تېرېږي. د دې ټولنې په خبره دغه وضعیت هغه روغتیایي ستونزې رامنځته کړي چې د مخنیوي وړدي او په هغو کې د خوارځواکۍ او د امیندوارۍ د پیچلتیاوو پېښې هم شاملې دي.

د پاکستان حکومت د ۲۰۲۳ کال په نومبر میاشت کې د ناقانونه کډوالو د بیرته ستنولو لړۍ پیل کړه چې په لومړي پړاو کې یې بې اسناده افغانان په نښه کړل او وروسته یې دا پلان هغو ثبت ‌شویو کډوالو ته هم وغځاوه چې د افغان تابعیت (ACC) یا PoR) کارټونه یې لرل.

پاکستان د روان کال د جولای له ۱۰مې نېټې راهیسې د ټولو هغو افغانانو چې په هغه هیواد کې د اوسیدو اجازه نه لري، د نیولو او افغانستان د استولو لړۍ ګړندۍ کړې چې تراوسه یې په سوونو کسان د دغه نوي بهیرپه ترڅ کې افغانستان ته لیږلي دي.