د بشري حقونو لپاره د ملګروملتونو عالي کمیشنر وایي، په میانمار یا پخوانۍ برما کې د اقلیت روهینګیا مسلمانانو په وړاندې امنیتي عملیات، د قومي تصفیې کلاسیکه بڼه لري.

زید رعد الحسین د دوشنبې په ورځ په جینوا کې د بشري حقونو د شورا غونډې ته په وینا کې پر میانمار غږ وکړ چې په راخین ایالت کې چې اکثریت وګړي یې بودایان دي، بې رحمانه پوځي عملیات پای ته ورسوي.

حسین څو راپورونو او د سټلایټ له لارې اخېستل شويو تصویرونو ته په اشاره وویل چې امنیتي ځواکونه او سیمه ییزه ملېشه، د روهینګیا کلي سوځوي، پر ملکي وګړو د تېښتې په حال کې د ډزو په ګډون، په منظم ډول غیرقانوني وژنې تر سره کوي.

له هغې را وروسته چې د اګست په ۲۵ مه په راخین ایالت کې شخړې پیل شوي، شااوخوا درې لکه روهینګیا مسلمانان بنګله دېش ته تښتېدلي دي.

مرستیدویه ادارې وایي چې دغه کډوال په بد حالت کې ژوند کوي او په عاجله توګه خوراکي موادو، سرپناه او روغتیایي مرستو ته اړتیا لري.

پر اوکراین د روسیې د تیرې شپې د پراخو بریدونو په ترڅ کې چې نهه تنه وژل شوي، په کییف کې د ارتودوکس یوه مهمه صومعه( عبادت ځای) هم په نښه شوې ده. د کییف- پېچرسک لاورا صومعه د یونسکو له خوا د خوندي شویو تاریخي ځایونو په فهرست کې شامله ده. چارواکو ویلي چې د روسیې په ډرونونو او توغندویي بریدونو کې د دې ودانۍ یوه برخه په اورکې سوځیدلې او دیارلس کسان ټپیان شوي دي.

د اوکراین هوایي ځواکونو ویلي چې روسیې تیره شپه په دغو پراخو بریدونو کې له اویا توغندیو او ۶۱۱ ډرونونو څخه کاراخیستی. ډیری ځایونه په کییف کې په نښه شوي خو په دنیپرو او خارکییف کې هم ځینې ځایونه لګیدلي دي.

په کییف کې چارواکو د څلورو کسانو او په خارکیف کې د پنځو تنو چې هغه یې ژغورونکي بللي، د وژل کیدو او څوتنو نورو د ټپي کیدو خبر ورکړی دی.

دغه بریدونه وروسته له هغې شوي چې د کریملن یوه چارواکي ویلي چې د امریکا ولسمشرډونالډ ټرمپ د یکشنبې په ورځ د روسیې له ولسمشرولادیمیرپوتین سره په خبرو کې وویل چې دا مهمه ده چې د اوکراین جګړه پای ته ورسیږي او نوموړی چمتو دی چې سولې ته د رسیدو په برخه کې مرسته وکړي.

د ایران او امریکا ترمنځ د یوې هوکړې له اعلان وروسته د نړۍ په بازارونو کې د تیلو بیې څه باندې څلورسلنه را ولویدې.

د شمالي سمندرد برینټ اومه تیلو د یوه بیرل بیه ۸۳،۶۰ ډالرو ته او د ویسټ ټکزاس د انټرمیډییټ اومه تېلو د یوه بیرل بیه ۸۰ ډالرو ته رسیدلي. د تیلو بیې په منځني ختیځ کې د جګړې له پیلیدو سمدستي وروسته ۱۱۰ ډالرو ته ختلې وې.

د نړۍ په بازارونو کې نن دوشنبې د تیلو بیې وروسته له هغې را ولویدې چې د امریکا ولسمشرډونالډ ټرمپ اعلان وکړچې له ایران سره د شوې هوکړې له مخې به د هرمز تنګی په بشپړه توګه بیرته د کشتیو د تګ راتګ پرمخ پرانیستل شي.

د هرمز تنګی چې ترډیره حده ایران تړلی، د نړۍ د انرژۍ له تر ټولو مهمو لارو څخه شمېرل کېږي چې د نړۍ شاوخوا ۲۰ سلنه اومه تیل د همدې لارې له لارې لېږدول کېږي. ټاکل شوې د هرمز تنګی به د هوکړې له رسمي لاسلیک وروسته، د جون په ۱۹مه، بېرته پرانیستل شي.

د ایران د اسلامي جمهوریت مخکښ مذاکره کوونکي، محمدباقر قالیباف، د یکشنبې په ورځ وویل چې د بیروت پر جنوبي څنډه (ضاحیه) د اسرائیل له برید وروسته له امریکا سره د سولې د احتمالي هوکړې د بهیر دوام نه نور ممکن نه دی.

قالیباف په اېکسپاڼه کې لیکلي چې د ضاحیې پر سیمه د اسرائیل وروستي برید یو ځل بیا وښوده چې امریکا یا د خپلو ژمنو د عملي کولو اراده نه لري او یا یې د پلي کولو توان نه لري. هغه واشنګټن ته خبرداری ورکړ چې د اسرائیل ملاتړ او ورته «شنه اشاره» ورکول به له ایران څخه د امتیاز ترلاسه کولو لاره نه وي.

د اسرائیل پوځ ویلي چې د یکشنبې په ورځ یې د لبنان د حزب الله ډلې اړوند هدفونه په ضاحیه کې په نخښه کړي او ادعا یې کړې چې دغه برید د اسرائیل پر خاوره د حزب‌الله د توغندويي بریدونو په ځواب کې شوی دی.

له امریکا سره په روانو خبرو کې د ایران په شرطونو کې یو هم دا دی چې د بیروت په جنوبي سیمو کې د حزب‌الله پر مرکزونو د اسرائیل یریدونه باید ودرول شي.

تېره اوونۍ هم په ضاحیه کې د اسرائیل برید د ایران او اسرائیل ترمنځ د متقابلو بریدونو سبب شو، چې د جګړې د پای ته رسولو لپاره د تهران او واشنګټن د احتمالي توافق پر بهیر یې اغېز کړی و. خو وروسته د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ په منځګړیتوب د دواړو لورو د بریدونو لړۍ ودرول شوه.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ترمپ د یکشنبې په ورځ د بیروت پر جنوبي څنډه (ضاحیه) د اسرائیل پر وروستي برید نیوکه وکړه او ویې ویل چې له ایران سره د سولې د احتمالي هوکړې د ترلاسه کېدو لپاره اسرائیل باید نور د لبنان هېڅ سیمه په نخښه نه کړي.

ټرمپ په ټروت سوشل کې په خپور کړي پیغام کې لیکلي: «د نن سهار برید پر بیروت باید نه وای شوی، په ځانګړي ډول په داسې مهمه ورځ چې موږ له ایران سره د سولې یوې هوکړې ته دومره نژدې شوي یو.» نوموړي زیاته کړه چې اسرائیل د ځان د دفاع حق لري، خو پر اسراییل وروستي برید نه ځواب، چې ډېر محدود او بې اهمیته و، او هیچا ته پکې مرګ ژوبله وانه وښته، باید د سولې روان بهیر زیانمن نه کړي.

د اسرائیل پوځ ویلي چې د لبنان د جزب الله ډلې له لوري پر اسرائیل د توغندويي بریدونو په ځواب کې یې د بیروت په جنوبي مېنه، ضاحیه کې د دې ډلې اړوند هدفونه په نخښه کړي دي. ټرمپ ټینګار کړی چې له ایران سره احتمالي هوکړه به سیمې، په ځانګړي ډول لبنان ته سوله راولي او ټول لوري باید له زغم او کړکېچ کمولو کار واخلي. هغه زیاته کړه چې نه یوازې اسرائیل باید پر لبنان برید ونه کړي، بلکې حزب‌الله او نورې ډلې هم باید پر اسرائیل بریدونه ونه کړي.

دا په داسې حال کې ده چې اسرائیل وايي د حزب‌الله د بریدونو له امله یې په جنوبي لبنان کې پوځي عملیات پراخ کړي او ځمکني ځواکونه یې هم د لبنان خاورې ته داخل شوي دي. ایران بیا غواړي چې د امریکا او ایران ترمنځ د جګړې د پای ته رسولو په احتمالي هوکړه کې د لبنان پر جنوب د بریدونو درول شامل وي.

د فوټبال په نړیوال جام کې نن شپه جرمني او کوراساو ټیمونه سره مخ دي.

کوراساو د کربین سمندرګي یو ټاپو وزمه وړوکی هېواد دی.

په بله لوبه کې بیا هالند له جاپان سره مخ کېږي.

تېره ورځ بیا اسټرالیا دوه پر صفر ترکیه ماته کړه او مراکش او برازیل هم یو – یو مساوي شول.

د فوټبال نړیوال جام د امریکا، مکسیکو او کاناډا په ګډ کوربه توب د جون په ۱۱مه پیل شوی.

د پاکستان صدراعظم شهبازشریف د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د اغزن تار او تاسیساتو د جوړولو ننګه وکړه او د پاکستان د امنیت لپاره یې مهم وباله.

هغه پرون د پاکستان پارلمان ته په وینا کې وویل چې که په دې کار د یو کس ژوند هم ژغورل کېږي نو د میلیاردونو روپيو لګښت د توجیه وړ دی.

د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې پاکستان تر ډېره د اغزن تار د لګولو او نورو تاسیساتو کارونه بشپړ کړي.

د طالبانو د پوځیانو او د پاکستاني پوله ساتو تر منځ په نښتو کې په یو شمېر سیمو کې دا اغزن سیمونه د طالب ځواکونو له خوا ټول شوي.

د پاکستان صدراعظم شهبازشریف که څه هم د افغانستان نوم وانخیست خو د پاکستان په اکثرو نا امنیو کې یې هغه وسله والې ډلې ښکېلې وبللې چې د ده په خبره له بهره تمویل او رهبري کېږي.

پاکستان تور لګوي چې ټي ټي پي او نورې وسله والې ډلې په افغانستان کې امن پټنځایونه لري او له افغان خاورې پر پاکستان بریدونه پلان او ترسره کوي.

دا ادعاوې طالبانو په کلکه رد کړي.

سپینه ماڼۍ د یکشنبې په شپه د رزمي لوبو د معتبره سازمان یو اف سي د ځانګړو لوبو کوربه ده.

د یو اف سي دا لوبې د امریکا د خپلواکۍ د ۲۵۰ کلیزې په درشل کې ترسره کېږي.

د دغو لوبو د ترسراوي بل مهم مناسبت د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ اتیایمه کلیزه ده.

ډونالډ ټرمپ د جون په ۱۴مه اتیا کلن شو.

د سپینې ماڼۍ په کوربه توب د یو اف سي په دې ځانګړو لوبو کې ۱۴ لوبغاړي ګډون لري.

د شپې دوه وروستۍ لوبې د اتلولۍ د کمربندونو په سر دي.

په نیمه مرکزي لوبه کې د درانه وزن د اتلولۍ لپاره برازیلی الیکس پریرا له فرانسوي سیریل ګېن سره مخ دی.

مرکزي لوبه کې به د نړۍ د لایټ وېټ یا سپک وزن بې ماتې اتل ګرجستانی/هسپانوی ایلیا توپوریا له امریکايي جسټېن ګیجي سره مخ شي.

د دغو لوبو لپاره د سپینې ماڼۍ په جنوبي چمن کې یو موقتي ځای جوړ شوی دی.

د دغو لوبو ټول لګښت شاوخوا ۶۰ میلیونه ډالره ښودل شوی چې یو.اف.سي سازمان یې ورکوي.
کابل کې به د لوبو د پیل په وخت دوشنبه د جون ۱۵مه سهار شاوخوا څلور نیمې بجې وي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وایي، ټاکل شوې په منځني ختیځ کې د جګړې د پای ته رسولو لپاره هوکړه د یکشنبې په ورځ لاسلیک شي.

ټرمپ د شنبې په ورځ پرخپله ټولنیزه شبکه تروټ سوشال ولیکل: " دغه هوکړه ټاکل شوی چې سبا لاسلیک شي، او د هغې له لاسلیک سمدستي وروسته به د هرمز تنګی د ټولو لپاره پرانیستی وي."

خو د ایران د دولتي رسنیو د راپورونو له مخې د ټرمپ دا څرګندونې د ایران د بهرنیو چارو وزارت له دریځ سره په ټکر کې دي چې د ورځې په پیل کې یې ویلي وو، احتمالي هوکړه به د یکشنبې په ورځ لاسلیک نه شي.

تردې مخکې پاکستان چې د ایران او امریکا ترمنځ خبرو کې یې منځګړیتوب کړی، د ورځې په پیل کې وویل چې هوکړه به د یکشنبې په ورځ لاسلیک شي.

ټرمپ په خپل بیان کې همدارنګه وویل چې متحده ایالات به د ایران غني شوي یورانیم ترلاسه کړي او له منځه به یې یوسي.

د ایران د دولتي رسنیو د راپور له مخې د ایران د پخواني مشر آیت ‌الله علي خامنه ‌يي د جنازې مراسم به د جولای په ۴ مه په تهران کې پیل او د جولای په ۹مه د هغه په پلرني ټاټوبي، مشهد کې خاورو ته په سپارلو سره پای ته ورسیږي.

خامنه ‌يي د فبرورۍ په ۲۸مه د ایران پر ضد د اسرائیل او امریکا د هوايي بریدونو په لومړۍ ورځ ووژل شو. ۸۶ کلن خامنه یې د ۳۶ کلونو لپاره د اسلامي جمهوریت د مشرپه توګه دنده ترسره کړې.

د رویترز د راپورله مخې د هغه د جنازې په ترتیباتو کې د جولای په ۷مه د تهران په جنوب کې په قم ښار کې هم ځانګړي مراسم په پام کې نیول شوي دي.

نوموړی د تهران په مرکزي برخه کې د هغه د هستوګنې او دفتر پرودانۍ په هوايي برید کې ووژل شو. د هغه ۵۶ کلن زوی، مجتبی خامنه‌ يي چې په همدې برید کې یې خپله مېرمن هم له لاسه ورکړه او پخپله هم ټپي شوی و، د خپل پلار ځای ناستی شو.

د پاکستان صدراعظم شهبازشریف وایي چې د ایران او امریکا ترمنځ هوکړه لاسلیک ته نژدې شوې.

هغه د شنبې په ورځ پرخپله ایکسپاڼه ولیکل: "موږ تر بل هر وخت د سولې یوې هوکړې ته ډېر نږدې شوي یو." شریف چې هېواد یې د سولې په خبرو اترو کې مهم رول لوبولی زیاته کړه: "تمه کېږي چې وروستۍ هوکړه به په راتلونکو ۲۴ ساعتونو کې نهايي شي. له هغې سمدستي وروسته پاکستان د سولې د هوکړې د برېښنايي لاسلیک لپاره چمتووالی نیسي او وروسته به راتلونکې اوونۍ په تخنیکي کچه خبرې اترې دوام وکړي."

خو ایران د شنبې په ورځ وویل چې احمتال شته چې راتلونکو ورځو کې له متحده ایالاتو سره د سولې د موافقې چوکاټ لاسلیک کړي، خو د منځګړي پاکستان هغه وړاندیز یې رد کړ چې ګواکې دغه هوکړه به په راتلونکو ۲۴ ساعتونو کې لاسلیک شي.

د امریکا ولسمشرډونالډ ټرمپ چې د ایراني رسنیو له خوا د احمتالي هوکړې د ځینو جزیاتو په اړه خپاره شوي معلومات ناسم بللي او ویلي و چې هغه د دواړو لورو د اصلي تفاهم استازیتوب نه کوي، تراوسه د پاکستان د صدراعظم د دغو څرګندونو په اړه تبصره نده کړې.