د افغانستان او ترکيې ولسمشرانو محمد اشرف غني او رجب طيب اردوغان نن د قزاقستان په پلازمېنه استانه کې پر يو لړ مسايلو خبرې وکړې.

د جمهوري رياست د وياند د دفتر سرپرست شاه حسين مرتضوي وايي ولسمشر اردوغان په دې کتنه کې د افغانستان لپاره د امريکا د نوې ستراتيژۍ هرکلى وکړ او ويې ويل، چې ترکيه په بېلابېلو برخو کې له افغانستان سره همکارۍ ته چمتو ده:

”د ترکیې ولسمشر وویل هېواد یې چمتو دی چې د افغانستان او پاکستان د اړیکو د ښه کولو لپاره هڅې وکړي او ولسمشر یې هم په ځواب کې وویل چې افغانستان له پاکستان سره د هر اړخیزو خبرو کولو لپاره چمتووالی لري“

جمهوري رياست وايي ولسمشر اشرف غني له خپل ترکي سيال سره په کتنه کې ويلي، چې د افغانستان لپاره د امريکا د ستراتيژۍ اعلان په سيمه کې يوه فرصت ته زمينه برابره کړې، چې بايد ښه استفاده ورڅخه وشي.

د امريکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ تېره ميلادي مياشت د افغانستان او جنوبي اسيا لپاره د امرېکا نوې ستراتيژي اعلان کړه.

د افغانستان د ووشو ملي لوبغاړي خالد هوتک په اسیايي لوبو کې خپل یمنی سیال مات کړی او یو اتم پړاو یا کوارټرفاینل ته وتلی دی.

تمه ده هوتک سبا ماښام په کوارټرفاینل کې له خپل اندونیزیايي سیال سره مخ شي.

دی که هغه لوبه وګټي نو د اسیايي لوبو د برنزو مډال یې قطعي کېږي ځکه نیمه پایلوبو ته وتلی شي.

خالد هوتک دوه وار مخکې هم په چین او اندونیزیا کې له اسیايي لوبو د برنزو مډالونه ګټلي.

اخوا افغان لوبغاړې فریبا هاشمي په بایسکل چلوونې کې د شنبې په ورځ په یو لړ لوبو کې اوومه شوه.

هغې ۲۴ کیلومتره لاره په نږدې ۲۸نیمو دقیقو کې ووهله او له تایلند، تایوان، ایران، مغولستان، اندونیزیا،متحده عرب اماراتو، ماکائو او قطر څخه مخکې پای کرښې ته ورسېده.

اسیايي لوبې د جاپان ایچي ناګویا کې روانې دي چې له افغانستانه هم په څو برخو کې د یو شمېر بهر مېشتو افغان نجونو په ګډون لږ تر لږه ۳۴ لوبغاړي ګډون لري.

د سپټمبر ۲۱مه د سولې نړیواله ورځ ده.

د ملګرو ملتونو له خوا سږ کال دې ورځې ته دا شعار ټاکل شوی چې : « په سولې باندې پانګونه وکړئ – سوله د هر چا لپاره، هر چېرته او هره ورځ.»

د ملګرو ملتونو د سازمان سرمنشي انتونیو ګوتریش د دې ورځې په مناسبت په یوه ویډیويي پيغام کې ویلي چې : « سوله په خطرناک ډول کمه شوې. خو په نړۍ کې لا هم خلک ښيي چې موږ کمزوري نه یو.بشرپالان، مرستندویان، مشران او سوله ساتي د ټولنو تر منځ د نفاق د له منځه وړلو او د خبرو هڅې کوي.»

د اوکرایین او روسیې جګړه، د منځني ختیځ روان کړکېچونه او په افغانستان کې روان تاوتریخوالی او د ملکیانو مرګژوبله هغه څه دي چې په دې ورځ یې سیوری غوړولی.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت یوناما په خپل راپور کې چې همدا سپټمبر یې خپور کړی و، ویلي چې د افغانستان د څو لسیزو اوږدې وسله‌والې جګړې قربانیان لاهم له ژورو فزیکي، رواني، ټولنیزو او اقتصادي فشارونو سره مخ دي.

د طالبانو حکومت وایي چې پاکستاني پوځ تېره شپه د افغانستان پر کونړ او پکتیکا ولایتونو هوایي بریدونه کړي دي.

د حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد نن دوشنبه ( وږي ۳۰مه) پر خپله ایکس پاڼه ادعا کړې چې برید پر ملکیانو شوی او په خبره یې کونړ کې یې درې تنه وژلي او ۴ نور ټپيان کړي دي چې مېرمنې هم په کې دي.

مجاهد زیاته کړې چې په پکتیکا کې برید پر یوه کور او یوه دوکان شوی چې ځاني زیان نه لري.
اسوشیتید پریس خبري اژانس د پاکستاني چارواکو په حواله ویلي چې بریدونه د وسله والو مخالفانو پر مشکوکو اهدافو شوي چې ۲۸ تنه په کې وژل شوي دي.

ازادي راډیو د دواړو لورو ادعاوې نه شي تاییدولی او سملاسي خپلواکو سرچینو هم په دې اړه څه نه دي ویلي.

دغه بریدونه داسې مهال کیږي چې په کوهاټ کې د پولیسو پر یوه مرکز د جمعې ورځې خونړي برید لږ تر لږه ۳۱ تنه ووژل او لسګونه نور ټپیان کړل.

د دوشنبې په ورځ په افغانستان کې د ګوزڼ یا پولیو په وړاندې د واکسین نوی کمپاین پیلیږي. له پولیو خلاص افغانستان بنسټ د یکشنبې په ورځ پرخپله ایکسپاڼه کې له ټولو کورنیو غوښتي چې له پولیو ناروغۍ څخه د افغانستان په خلاصولو کې خپله ونډه ترسره کړي او خپل ماشومان واکسین کړي. د دغه بنسټ په خبره له پنځو کلونو کم عمره ماشومانو ته د پولیو دغه کمپاین به په جنوبي حوزه کې د سې شنبې په ورځ پیل شي.

د پولیو دغه کمپاین داسې مهال پیلیږي چې څه کم دوه اونۍ مخکې په افغانستان کې د پولیو د څلورو نویو مثبتو پیښو د ثبتیدو خبر ورکړل شو. په دغو نویو پیښو سره په دې هیواد کې د روان میلادي کال له پیل راهیسې د پولیو د مثبتو پیښو شمیر ۲۵ ته ورسید. پولیو یا ګوزڼ درملنه نه لري او یوازې یې واکسین مخه نیولی شي.

چارواکي وایي چې پرمسکو د اوکراین د یکشنبې د ورځې د بې پیلوټه الوتکو په پراخ برید کې دوه کسان وژل شوې دي.

دا برید په داسې حال کې شوی چې روسانو د پارلماني ټاکنو په وروستۍ ورځ خپلې رایې کارولې.

د مسکو ښاروال سرګي سوبیانین پرپلازمینه دا ترټولو لوی برید وباله چې په نتیجه کې یې د مسکو په سیمه کې د چارواکو په وینا دوه کسان ووژل شول. د رویترز د راپورله مخې دوه نور کسان د اوکراین په هغه سیمه کې وژل شوي چې د روسیې ترکنټرول لاندې ده. په وژل شویو کې د ټاکنو یو چارواکی هم شامل دی. د مسکو ښاروال پرټیلیګرام لیکلي چې "دغه بې ‌ساری برید په څرګنده توګه د ټاکنو د ګډوډولو لپاره پلان شوی و، خو دښمن په دې کار کې بریالی نه شو."

د چارواکو په خبره په دغه برید کې د مسکو د تېلو د تصفیې هغه مرکز هم زیانمن شوی چې تر دې مخکې هم پرې برید شوی و.

د اوکراین ولسمشرولودمیرزیلینسکي ویلي چې د شپې له خوا د اوکراین د لیرې واټن ویشتونکو وسلو په بریدونو کې په مسکو کې د تیلو د صنعت یو لوی مرکز او لوژیستیکي تاسیسات په نښه شوي و. نوموړي دا هغه مرکزونه بللي چې د ده په خبره د روسیې د جګړې د هڅو ملاتړکوي.

د روسیې د پارلمان یا دوما لپاره دغه ټاکنې د ۲۰۲۲ کال په فبروري کې پراوکراین د روسیې د پراخ یرغل وروسته لومړنۍ ټاکنې دي چې ترسره کیږي. ټاکل شوې چې د دغو انتخاباتو لومړنی نتیجه د دوشنبې په ورځ اعلان شي.

د پاکستان د پخواني صدراعظم عمران خان خور علیمه خان د لاهور د پولیسو له خوا نیول شوې ده.

د پاکستان د تحریک انصاف ګوند د پنجاب څانګې یوه ویاند تایید کړه چې پولیسو علیمه خان د یکشنبې په ورځ په لاهور کې په خپل کور کې ونیوله. نوموړې د دې ګوند له خوا د سپټمبر په ۲۷ د پلان شوې اعتراضیه لاریون څو ورځې مخکې نیول کیږي.

د رویترز د راپورله مخې د لاهور د سیمه ییزې ادارې په خبرپاڼه کې ویل شوي چې هغه نیول شوې او د ۳۰ ورځو لپاره زندان ته استول شوې ده. په خبرپاڼه کې ویل شوي چې" د استخباراتي راپورونو له مخې په هر عامه ځای کې د هغې شتون به د عامه خوندیتوب لپاره جدي ګواښ رامنځته کړي."

د عمران خان ګوند چې راتلونکې اونۍ یې د اسلام‌ اباد پرلور یو لاریون تنظیم کړی، د هغې د خوشې کېدو غوښتنه کړې.

د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي ویلي چې حکومت به د دغه اعتراضیه لاریون د مخنیوي لپاره هر هغه څه وکړي چې په وس کې یې دي.

جاپان او جنوبي کوریا تایید کړه چې شمالي کوریا د یکشنبې په ورځ لږ تر لږه یو بالستیک توغندی د کوریا ټاپووزمې په ختیځ کې سمندر ته وتوغاوه. د جنوبي کوریا پوځ وویل چې دغه توغندي شاوخوا ۴۵۰ کیلومتره واټن وواهه.

د جاپان دفاع وزارت هم ویلي چې توغندی د جاپان له ځانګړې اقتصادي سیمې بهر سمندر ته لوېدلی دی.

شمالي کوریا تردې مخکې د سپټمبر په ۱۲مه هم څو لنډ واټنه بالستیک توغندي سمندر ته توغولي وو. د دې هیواد له خوا دغه توغندي یوه ورځ وروسته له هغه وتوغول شول چې د جنوبي کوریا، امریکا او جاپان پنځه ورځني ګډ پوځي تمرینات پای ته ورسېدل.

شمالي کوریا په منظم ډول بالستیک توغندي او د وسلو نور سیسټمونه ازمويي. کارپوهان وايي، دغه ازموینې د پوځي وړتیاوو د لا پیاوړتیا او د ځواک د ښودلو لپاره ترسره کېږي. د کیم جونګ اون په مشرۍ شمالي کوریا د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د څو پرېکړه ‌لیکونو له مخې د بالستیک توغندیو له ازموینې منع ده.

د روسیې پر پلازمینه مسکو د اوکراین د بې پیلوټه الوتکو په پراخو بریدونو کې دوه کسان وژل شوي او یو شمیر نور ټپیان دي.

رویترز خبري اژانس نن یکشنبې د مسکو د ښارول سرګي سوبیانین په حواله لیکلي،" څه باندې ۱۶۰۰ بې پیلوټه الوتکو مسکو ښار او شاوخوا سیمې په نښه کړې وې چې ډير شمیر يې شنډې او راغورځول شوې دي".

د هغه په ټکو،" اوکراین هڅه کوي هغه ټاکنې ګډوډې کړي چې د ولسمشر پوتین ۲۶کلنه واکمني لاپسې پیاوړې کوي".

نن په روسیه کې د پارلماني ټاکنو وروستۍ ورځ ده.

درې ورځې کیږي چې خلک د پارلمان د غړو د ټاکلو لپاره خپلې رای کاروي.

بل پلو، د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زیلنسکي نن پر خپلې ایکسپاڼې لیکلي،" تیره شپه پر مسکو زموږ د اوږد واټن ویشتونکو توغندو ځوابي بریدونو ډیر اغیز درلود".

د اوکراین د تیرې شپې په بریدونو کې په مسکو کې د تیلو د تصفیې یوه مهمه فابریکه زیانمنه شوې ده.

د ایران د پارلمان مشر محمدباقر قالیباف نن یکشنبې ویلي، "هرمز تنګی د ایران د شرطونو له پوره کیدو وروسته پرانستل کیږي".

پرون د ایران د ملي امنیت شورا منشي محسن رضايي ویلي و چې له امریکا سره د جګړې د پای ته رسولو لپاره يې د ایران شرطونه د قطر له لارې ولسمشر ټرمپ ته سپارلي او د ځواب په تمه دي.

هغه له الجزیزې ټلویزیوني شبکې سره په خبرو کې ۷ شرطونه وړاندې کړل، خو تاکید يې د دریو شرطونو په پوره کیدو و.

ایراني رسنیو دا درې شرطونه د جګړې د پای ته رسولو "اصلي شرطونه" یاد کړي دي.

د رضايي په ټکو،" په ټولو جبهو کې د جګړې درول، د ایران د ګنګل شوې پانګې ازادول او د سمندري محاصرې پای ته رسول له امریکا سره د جګړې د پایته رسولو اصلي شرطونه دي".

له دې مخکې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي و چې د ایران حکومت له امریکا سره د هوکړې غوښتونکی دی، خو په ټکو يې که چیرته سمه هوکړه ونه شي " فکر پرې نه کوم".

د سعودي عربستان پلازمینې ریاض ته نژدې د چاودنې له راپورونو وروسته د امریکا د بهرنیو چارو وزارت خبرداری ورکړی چې ښايي د ریاض او د ایران له ملاتړه برخمنې حوثي ډلې ترمنځ "شخړې په چټکۍ زیاتې" شي.

پرون شنبې د ریاض هوايي ډګر ته څیرمه د چاودنې غږ واوریدل شو او له سیمې لوګي پورته شول.

د سعودي چارواکو تایید کړه چې حوثي یاغیانو هڅه کړې د بالستیک توغندي په وسیله پلازمینه ریاض په نښه کړي.

حوثیانو د سږ کال په جولای کې په سره سمندرګي کې د سعودي عربستان پر کښتیو بریدونه پیل کړل.

حوثیان د یمن ګڼ میشتې سیمې په واک کې لري او په وروستیو کې يې د باب المندب تنګي ته څیرمه ساحلي ښارونه او ګڼې سیمې نیولي دي.

حوثیانو له دې وړاندې ویلي وو چې د حملو هدف یې د سعودي پوځي او د تیلو تاسیسات دي.