د میانمار یا برما له روهینګیا مسلمانانو سره د نړیوالو خواخوږي په زیاتېدو ده او اکثر اسلامي هېوادونه د دې هېواد په رخین ایالت کې د دې مذهبي اقلیت په وړاندې، د تاوتریخوالي د سمدستي بندېدو غوښتنه کوي.

ایران پرون دوشنبه دا تشدد قومي تصفیه وبلله او ترکیې د جینوساید یا د ګڼې وژنې نوم ورکړ.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر جواد ظریف پرون په خپله ټوېټر پاڼه په یوه پیغام کې د ترکیې د ولسمشر رجب طیب اردوغان هغه طرح تایید کړه چې وايي، دا موضوع دې د ملګروملتونو په عمومي اسمبله کې مطرح شي.

ظریف په دې اړه د نړیوالو چوپتیا وغندله.

د راپورونو له مخې، په تېره یوه میاشت کې نېږدې ۴ سوه روهینګیا مسلمانان د تشدد په پېښو کې وژل شوي او له ۹۰ زرو زیاتو خلکو خپل کورونه او کلي پریښي او ګاونډي بنګلدېش ته کډه شوي دي.

د میانمار حکومت د ملکي وژنو او د کورونو د سوځولو پړه، پر اسلامپالو وسله والو ډلو اچوي، خو د بشري حقونو څارونکې ډلې او روهینګیایان وايي، د برما پوځ غواړي د وژنو او کورونو د سوځولو د کمپاین په وسیله، دوی له خپلو مېنو اوباسي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزیر مارکو روبیو به د شنبې په ورځ هند او ازبکستان ته خپل پنځه ورځنی سفر پیل کړي.

د رویترز د راپورله مخې د امریکا د بهرنیو چارو وزارت د سې شنبې په ورځ وویل چې روبیو به په هند کې له چارواکو سره د سیمه ‌ییزو او نړیوالو تحولاتو او د انرژۍ په برخه کې د همکاریو پر پراختیا خبرې وکړي.

دا سفر داسې مهال ترسره کېږي چې د امریکا او هند اړیکې د یو شمېر اختلافونو له امله ترینګلې شوې او د دواړو هېوادونو ترمنځ د سوداګریز تړون د وروستي کولو هڅې هم له خنډ سره مخامخ شوې دي.

د امریکا د بهرنیو چارو وزارت ویلي چې روبیو به د ازبکستان په سمرقند ښار کې د منځنۍ اسیا د پنځو هېوادونو، ازبکستان، تاجکستان، ترکمنستان، قرغزستان او قزاقستان له چارواکو سره هم وګوری. له روبیو سره په دې سفر کې به د له دوه سوه زیاتو امریکایي سوداګرو یو پلاوی هم ملګری وي.

اوکرایني چارواکي وایي پرپلازمینه کییف د روسیې د تیرې شپې په هوایي بریدونو کې لږترلږه درې کسان وژل شوي او له شلو زیات نور ټپیان شوي دي.

د کییف ښاروال ویتالي کلیچکو نن چهارشنبې د تلې په ۲۲ وویل چې روسي ځواکونو په بالستیک توغندیو په دغه ښار کې د برېښنا څو تاسیسات په نښه کړي و.

د اوکراین د انرژۍ شرکت ډي ‌ټي‌ ای ‌کې د معلوماتو له مخې، روسي ځواکونو د شپې په برید کې د کییف د برېښنا یوه مهمه دستګاه په نښه کړې چې له امله یې د دغه ښار لږترلږه په پنځو ناحیو کې برېښنا په بېړني ډول پرې شوې ده.

دا بریدونه وروسته له هغه شوي چې اوکراین روسیه د هغه اوربند په ماتولو تورنه کړه چې د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د انرژۍ پر تاسیساتو د بریدونو د بندولو په اړه اعلان کړی و.

په تور سمندرګي کې د بلغاریا ساحل ته نږدې پر یوې بېړۍ باندې د بې‌پیلوټه الوتکې تر لګېدلو وروسته د ناټو سازمان ویلي چې هلته خپل دفاعي تدابیر زیاتوي.

بېړۍ ډوبه شوې او ۱۱ کسه سپرلۍ لادرکه شوې دي.

د ناټو عمومي منشي مارک روته د سې‌شنبې په ورځ «د تلې پر ۲۱مه» اعلان وکړ چې دغه سازمان به په تور سمندرګي کې پر سوداګریزو بېړیو د بې‌پیلوټه الوتکو د وروستیو بریدونو په غبرګون کې خپل دفاعي تدابیر د اړتیا له مخې تنظیموي.

هغه وویل چې له دغو بریدونو وروسته‌یې د بلغاریا صدراعظم رومن رادف سره خبرې کړې دي.

دا په یوه اوونۍ کې د بلغاریا ساحل ته نږدې دا ډول دوهمه پېښه ده.

د بلغاریا چارواکو د سې‌شنبې په ورځ د روسیې سفیر هم احضار کړ.

اوکراین او اروپايي ټولنې هم دغه بریدونه غندلي، خو روسیې تر اوسه په دې اړه غبرګون نه‌دی ښودلی.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي له ایران سره د جګړې هدف دا و چې دا هېواد اټومي وسلو ته لاسرسی پیدا نه کړي.

هغه چې د دوشنبې په ورځ په اوهایو کې یوې غونډې ته غږېده ټینګار وکړ چې جګړه به ډېر ژر خلاصه شي.

هغه دا هم وویل چې د تیلو بیې به هم راټيټې شي.

د امریکا ولسمشر یو وار بیا ایران د ترهګرۍ لومړی شمېر ملاتړی وباله.

ټرمپ تېره اوونۍ هم د ایران د جګړې د پای ته رسېدو خبره کړې وه او ګواښ یې کړی و چې د ایران اسلامي جمهوریت باید د واشنګتن غوښتنې ومني که نه نور به پاتې نه وي.

د پاکستان د خیبرپښتونخوا ایالت والي تور پورې کړ چې د دغه ایالت لپاره به تګلارې له کابل، کندهار او جلال اباده جوړېدې، چې په خبره یې نور به دا کار نه کېږي.

کنډي د خپلې دې خبرې په اړه د شواهدو له وړاندې کولو پرته د خیبرپښتونخوا ایالتي چارواکو له ترهګرۍ سره د مبارزې په برخه کې په ټګۍ هم تورن کړل او ویې ویل د هغو ترهګرو مخه یې نه نیوله چې د ده په ادعا له افغانستانه راتلل.

په خیبرپښتونخوا کې د بېړني حالت په اعلانېدو سره واک له ایالتي چارواکو والي ته لیږدول شوی او اعلی وزیر سهیل افریدي او د کابینې غړي یې نیول شوي.

هڅه مو وکړه چې د کونډي د دغو تورونو په اړه د تحریک انصاف ګوند د ویاندویانو نظر ولرو، خو هغوی تر دې دمه زمونږ پوښتنې نه دي ځواب کړي.

د راپورونو په اساس په خیبرپښتونخوا کې وضعیت کړکېچن دی او حکومت په انټرنیټ باندې محدودیتونه هم لګولي دي.

د طالبانو حکومت د خیبرپښتونخوا د والي د تازه څرګندونو په باب څه نه دي ویلي خو د طالبانو یوې معتبرې سرچینې ازادي راډیو ته وویل چې دوی په دې اړوند پرون نظر خپور کړی او هغه کفایت کوي.

د دوشنبې په ورځ د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد ویلي چې د پاکستان روانې ستونزې په ټولې سیمې منفي اغیزې کوي او د پاکستاني چارواکو لخوا په افغانستان د خپلو ناکامیو پړه اچول د هيڅ ستونزې حل نه ده.

ترکیې تأیید کړه چې د عراق د کردستان د کارګرانو د ګوند «پي‌کې‌کې» وسله‌وال د عراق په شمال کې له څلورو اډو وتلي دي.

د ترکیې دولتي خبري اژانس اناتولي د دې هېواد د استخباراتي ادارې له قوله د دوشنبې په ورځ «د تلې په ۲۰مه» وویل چې «پي‌کې‌کې» د عراق په شمال کې د متینا او بزه په سیمو کې خپلې څلور اډې تشې کړې دي.

دې اژانس د امنیتي سرچینو په حواله ویلي چې دغه اډې د اکټوبر تر اتمې نېټې پورې تشې شوې دي.

د کردستان کارګرانو ګوند تېره اوونۍ اعلان کړی و چې خپل وسله‌‌وال ځواکونه د ترکیې پولې ته له نږدې سیمو څخه باسي.

دا اقدام د سولې د هغو هڅو یوه برخه ده چې هدف‌یې د دغه ګوند او د ترکیې د حکومت ترمنځ د څو لسیزو جګړې پای ته رسول دي.

ترکیې دوه میاشتې وړاندې یو قانون تصویب کړ چې له مخې یې د کردستان کارګر ګوند غړو ته محدوده بخښنه په پام کې نیول شوې ده.

خو د دغه قانون عملي کېدل په دې پورې تړلي چې د دې ډلې بې ‌وسلې کېدل، د پوځي فعالیتونو درول او د وسلو او مهماتو سپارل‌یې تأیید شي.

ترکي چارواکو ویلي چې د دغو اډو تشول کولای شي د سولې د بهیر له پرمختګ سره مرسته وکړي.

دوو امریکايي اقتصادپوهانو، رابرت هال او مایکل ووډفورډ، د دوشنبې په ورځ د ۲۰۲۶ کال د اقتصاد نوبل جایزه وګټله.

دوی ته دا جایزه د هغو څېړنو له امله ورکړل شوې چې د اقتصادي بدلونونو او بحرانونو په کنټرول کې د پولي او مالي سیاستونو پر رول‌یې کړې دي.

د سویډن د علومو شاهي اکاډمۍ د دوشنبې په ورځ «د تلې په ۲۰مه» اعلان وکړ چې د دغو دوو اقتصادپوهانو څېړنو د داسې اقتصادي ماډلونو په جوړولو کې مرسته کړې چې حکومتونه او مرکزي بانکونه ترې د اقتصادي رکود د مخنیوي او د اقتصاد د ثبات لپاره ګټه اخیستلی شي.

رابرت هال د سټنفورډ پوهنتون او مایکل ووډفورډ د کولمبیا پوهنتون استاد دی.

د اقتصاد نوبل جایزه هم د نورو نوبل جایزو په څېر، د ویاړ یو سند، د سرو زرو یو مډال او یو میلیون او ۲۰۰ زره امریکايي ډالر نغدي جایزه لري.

د اقتصاد د نوبل جایزې د ګټونکو په اعلانېدو سره د ۲۰۲۶ کال د نوبل جایزو د ګټونکو د معرفي کولو لړۍ پای ته ورسېده.

پاکستاني چارواکو له یکشنبې راهیسې د تحریک انصاف ګوند نږدې ۲۸۰ غړي نیولي دی.

دا وروسته له هغه چې د پاکستان مرکزي حکومت په خیبرپښتونخوا کې بیړنی حالت اعلان کړ.

د بیړني حالت له اعلان وروسته د خبیرپښتونخوا اعلی وزیر سهیل خان افریدی او د تحریک انصاف ګوند اړوند ځینې نور لوړپوړي چارواکي هم نیول شوي.

د پاکستان د کورنیو چارو د دولت وزیر طلال چودري ویلي چې اعلی وزیر او د کابینې غړي یې نیول شوي او که کوم یو دوسیه ولري نو محاکمه به شي او پاتې نور به خوشې شي.

د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور احمد پښتین په خیبرپښتونخوا کې د بیړني حالت اعلان غندلی او ویلي یې دي چې د اعلی وزیر سهیل افریدي په شمول د تحریک انصاف د مشرانو نیول د ده په خبره د «پنجابي جنرالانو» د ناقانونه او غیر ډموکراټیکه کړنو پایلې دي.

په خیبرپښتونخوا کې د بیړني حالت له اعلان سره سم وضعیت کړکېچن بلل شوی او د تحریک انصاف ګوند او نورو مخالفو ګوندونو ګڼو پلویانو په څو سیمو کې مظاهرې پیل کړي خو امنیتي ځواکونه یې مخه نیسي.

اخوا د راپورونو په اساس د تحریک انصاف د ګوند د لوړپوړو مشرانو په کورونو باندې د پاکستان امنیتي ځواکونو چاپې هم وهلي که څه هم حکومتي چارواکو دا خبر لا نه دی تایید کړی.

د سعودي عربستان پر ریاض هوايي ډګر د حوثیانو په بریدونو کې د وژل شویو شمېر ۱۴ او د ټپیانو ۳۰۰ ته رسېدلی.

حوثيانو یو وار بیا د یکشنبې په ماښام د ریاض د ملک خالد هوايي ډګر هدف وګرځاوه چې یو کس پکې ووژل شو او ۱۱ نور ټپیان شول.

اخوا د دمام په ملک فهد هوايي ډګر هم برید شوی.

شنبه ناوخته د ریاض په هوايي ډګر برید کې لږ تر لږه ۱۳ کسان وژل شوي او نږدې ۳۰۰ نور کسان ټپیان دي.

ترکیې، پاکستان، مصر او سعودي په حوثیانو غږ کړی چې سمدستي دا بریدونه ودروي.

ګڼو نورو هېوادونو هم دا بریدونه غندلي.

امریکا او اسټرالیا سعودي کې له خپلو اتباعو غوښتي چې د ریاض هوايي ډګر له لارې له سفرونو ډډه وکړي.

هندي پولیسو د یکشنبې په ورځ هم سلګونه مظاهره چیان نیولي دي.

په هند په تېره نوې ډهلي کې له څو ورځو راهیسې د کاکروچ یا «سوسک» خوځښت په غوښتنه لسګونه زره ځوانان او د مخالف ګوند غړي د انتخاباتو کمیسیون پر ضد لاریون ته وتلي دي.

د کاکروچ خوځښت مشر ابیجیت دیپکي او دوه نور مشران په نوې ډهلي کې نیول شوي خو محکمې د یکشنبې په ورځ امر کړی چې دا کسان دې خوشې شي.

مظاهره چیان د هند د انتخاباتو کمیسیون د مشر ګیانش کمار د لرې کولو غوښتنه کوي.

د انتخاباتو کمیسیون د رای ورکوونکو د نوملړ د اصلاح په نوم د لږ تر لږه ۱۳۰ میلیونو کسانو نومونه له لیسټونو لرې کړي او دلیل یې راوړی چې نومونه یې تکراري او د رایو په شرایطو برابر نه دي.

خو مظاهره چیان او مخالف ګوند وايي چې د انتخاباتو کمیسیون په دې کار سره د واکمن ګوند بهارتیا جاناټا په ګټه کار کوي.