افغان ولسمشر وایي د افغان کماندو ځواکونو شمېر به دوه برابره کړي او تشکیل به یې په قول اردو بدل کړي.

د ولسمشرۍ ماڼۍ څخه په یوه اعلامیه کې راغلي چې اشرف غني دا څرګندونې تېره شپه له امنیتي او دفاعي مسؤلینو سره د لیدو پر مهال کړي دي، خو نور جزئیات یې نه دي ورکړي.

اعلامیه د ولسمشر له قوله زیاتوي چې له دې وروسته هېڅ څوک نشي کولی د کوماندو ځواکونو څخه د شخصي ساتونکو په توګه کار واخلي.

په اعلامیه کې دا هم راغلي چې امنیتي او دفاعي چارواکو د ځینو امنیتي مسایلو لکه د لا زیاتو امنیتي کمربندونو د جوړولو، د کابل ګارنېزیون په چوکاټ کې د نوې لوای جوړولو، د غیرمسؤلو وسله‌والو څخه د وسلو راټولو، د بې اسنادو او تورو ښيښو موټرو درولو، د کابل د ټرافیکو سیستم کمپیوتري کولو، په کابل ښار کې د امنیتي کمرو لګولو او نورو امنیتي تدابیرو په اړه ولسمشر ته وړاندیزونه ورکړل.

په تېره یوه میاشت کې د کابل په ګډون د افغانستان په بېلابېلو ولایتونو کې امنیتي پېښي ډېري شوي دي او د چارواکو اندېښنې یې راپارولي دي.

د راپورونو له مخې پاکستاني پوځ یو وار بیا د افغانستان په ځینو سیمو هوایي بریدونه کړي.
په پکتیا، پکتیکا، کونړ او ننګرهار کې د ډیورنډ کرښې ته نږدې ځینې سیمې د یکشنبې شپې ناوخته بریدونو کې ویشتل شوي.

د پکتیا د څمکنیو له روغتونه ازادي راډیو ته رسېدلې ویډیوګانې ښيي چې ګڼ ټپیان او جسدونه روغتون ته وړل شوي چې پکې ګڼ ماشومان هم لیدل کېږي.

روغتیاپالان د لسګونو کسانو د مرګژوبلې خبره کوي.

ازادي راډیو په خپلواکه توګه د مرګژوبلې ارقام نه شي تاییدولی.

د لبنان دولتي رسنیو د یکشنبې په ورځ، راپور ورکړ چې اسراییلو له لبنان سره د تړون له لاسلیک دوه ورځې وروسته په دوی خپل بریدونه بیا پیل کړل.

دا بریدونه یوه ورځ وروسته له هغه وشول چې د لبنان روغتیا وزارت وویل د هیواد په جنوب کې د اسراییلو په هوايي برید کې یو کس وژل شوی دی.

د اسراییلو پوځ وویل چې دوی د حزب الله غړی امنیتي زون ته نږدې په نښه کړی، هغه سیمه چې د لبنان خاوره کې ۱۰ کیلومتره غځیدلې.

حزب الله، چې د ایران ملاتړ لري، د متحده ایالاتو او اسراییلو لخوا یو ترهګریز سازمان ګڼل کیږي، مګر اروپایي اتحادیې یوازې د هغې پوځي څانګه په تور لیست کې شامله کړې.

د لبنان دولتي خبري اژانس هم د یکشنبې په ورځ د څو هوایی بریدونو راپور ورکړ.

د اسراییلو پوځ دا هم وویل چې د دوی یو عسکر د لبنان په جنوب کې وژل شوی دی.

په وینزویلا کې د مرګونو زلزلو د وژل شویو کسانو شمېر ۱۴۳۰ ته ورسېد.

د یکشنبې په ورځ تازه ارقام وروسته تر هغه خپاره شول چې د یو شمېر خلکو مړي له ورانیو او خاورو را وایستل شول.

زرګونه کسان لادرکه دي ځکه په بیلابیلو ښارونو کې ودانۍ نړېدلي دي.

تېره چهارشنبه د وینزویلا ګڼ ښارونه له هغې ډلې پلازمینه کاراکاس د ۷ اعشاریه ۲ او ۷ اعشاریه ۵ درجې زلزلو ولړزول.

د افغانستان او قرغزستان تر منځ د «سوداګرۍ شورا» د رامنځته کولو هوکړه لاسلیک شوه.

په قرغزستان کې افغان سفارت چې د طالبانو په کنټرول کې دی په یوه بیان کې لیکلي دا هوکړه د یکشنبې په ورځ د افغانستان او قرغزستان د اقتصادي همکاریو د نړیوال فورم د ناستې پر مهال وشوه.

د دې هوکړې هدف د دواړو هېوادونو د سوداګرو تر منځ د مستقیمو اړیکو پياوړتیا، ګډ نوښتونه او نورې ګډې همکارۍ بلل شوي.

افغان او قرغز سوداګرو په دې غونډه کې د تجارتي او اقتصادي همکاریو په پراختیا باندې ټینګار وکړ.

که څه هم له روسیې پرته د نړۍ هېڅ هېواد د طالبانو حکومت په رسمیت نه دی پېژندلی خو د منځنۍ اسیا ګڼو هېوادونو له افغانستان سره سوداګريزې اړیکې پراخې کړي.

د طالبانو حکومت ویلي چې ۲۰۲۵ کال کې له منځنۍ اسیا سره د سوداګرۍ کچه دوه میلیارد او ۷ سوه میلیون ډالرو ته رسېده او دوی هڅه کوي چې تر ۴ نورو کلونو دا کچه ۱۰ میلیاردو ډالرو ته ورسوي.

د سعودي عربستان په ختیځ کې د یکشنبې په ورځ د یوې هیلیکوپترې په لوېدو سره ۱۴ کسان وژل شوي.

د سعودي د انرژۍ وزارت ویلي چې د تیلو د دولتي شرکت ارامکو اړوند دا هیلیکوپتره په راس تنوره کې لوېدلې ده.

د ورځې تر پایه معلومه نه شوه چې دا هیلیکوپتره د یوې پېښې په سبب لوېدلې که د ایران د احتمالي برید له کبله.

ایران په روانه جګړه کې څو واره د سعودي د تیلو چاڼځایونه هدف ګرځولي چې پکې د راس تنوره او شیبه چاڼځای او زیرمې هم شاملې دي.

د فوټبال د نړیوال جام په حذفي دور کې نن شپه د جنوبي افریقا او کاناډا ټیمونه لوبه لري.

دغو دواړو ټیمونو له ګروپي دوره په یوې بریا، یوې ماتې او یوې مساوي پایلې سره حذفي پړاو ته لار پیدا کړې ده.

د نړیوال جام د حذفي پړاو لوبې له یکشنبې پیل شوي چې ۳۲ غوره ټیمونه پکې لوبېږي.

د دوشنبې په ورځ به په حذفي دور کې د برازیل او جاپان ټیمونه سره مخ شي.

برازیل او جاپان وروستی وار په ۲۰۲۵ کال کې سره مخ و چې هغه لوبه جاپان درې پر دوه ګټلې وه.

د ۲۰۲۶ کال د نړیوال جام په ګروپي دور کې برازیل دوه لوبې ګټلي او یوه یې مساوي کړې خو جاپان بیا یواځې یوه ګټلې، پاتې دوه یې مساوي کړي.

وروسته له هغې چې ایران د متحده ایالاتو د بریدونو په غبرګون کې پر بحرین او کویټ کې هدفونه په نښه کړل، بحرین وویل چې د هوایي مدافعې ځواکونو یې د یکشنبې په ورځ د جون په ۲۸ د ایران توغول شوي توغندي او بې‌ پیلوټه الوتکې شنډ کړل.

د بحرین پوځ وویل چې دوی " یو شمېر توغندي چې په دغو خیانتکارو ایراني بریدونو کې کارول شوي و، له منځه وړي دي" او په "اعظمي چمتووالي" کې دي. د بهرنیو چارو وزارت دا برید "خطرناک تشدید" وباله او ویې ویل چې ایران د هغو هڅو د زیانمنولو "یوازینې مسؤل" دی چې د کړکېچ د کمولو لپاره روانې دي.

بحرین وروسته تایید کړه چې په دغو بریدونه کې د هستوګنې یوه ودانۍ زیانمنه شوې خو د احتمالي تلفاتو راپور ندی ورکړل شوی.

د کویټ د بهرنیو چارو وزارت د ایران بریدونه "په سختو ټکو" غندلي، هغه یې د ایران " د وحشیانه تېري تکرار" او "د حاکمیت ښکاره نقض" بللي دي.

د ایران سپاه پاسداران انقلاب ځواکونو وویل چې د امریکا د بریدونو په غچ کې یې په کویټ او بحرین کې یې د امریکا پر پوځي تاسیساتو بریدونه کړي او ادعا یې کړې چې په دواړو اډوکې بنسټیزتاسیسات ویجاړشوي دي.

د امریکا پوځ د جون په ۲۸ د دوهمې شپې لپاره پر ایران بریدونه وکړل او ویې ویل چې په دغو بریدونو کې د "ایران د توغندیو او ډرون د زېرمو ځایونه او ساحلي راداري سایټونه” په نښه شوي وو. امریکا وویل دا بریدونه د هغه ایراني ډرون برید په غبرګون کې وو چې په هرمز تنګي کې پر یوه تجارتي کښتۍ شوی و.

دا بریدونه څو ورځې وروسته له هغې وشول چې په سیمه کې د جګړې د پای ته رسولو لپاره د تهران او واشنګټن ترمنځ یو تفاهم لیک نافذ شو.

د ملګروملتونو د بشري چارو د همغږۍ اداره اوچا وايي چې په ۲۰۲۵ کال کې په افغانستان کې وچکالۍ په دولسو ولایتونو کې ۳،۴ ملیونه وګړي اغیزمن کړي او د ځمکې لاندې اوبو کچه ترټولو ټیټې یعنې دیرش سلنې ته راکښته شوې چې د خلکو پرمعیشت یې سخت اغیزکړی دی.

اوچا د یکشنبې په ورځ د چنګاښ په اومه پرخپله ایسکپاڼه کې لیکلي چې د دې کال بارانونو یو څه ښه والی راوستی، خو یو ښه فصل د پنځو کلونو وچکالۍ نه شي جبرانولای. د اوچا په خبره په ټول افغانستان کې ټولنې لا هم د اوبو د سرچینو له کمښت، د اقلیمي فشارونو له زیاتوالي او د راتلونکي فصل له ناڅرګندتیا سره مخ دي.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندوی ماموریت، یوناما تیره میاشت پرافغانستان د اقلیم د بدلون اغیزو ته په اشاره ویلي و چې د اوبو کمی او وچکالي د دې هیواد په وړاندې ترټولو لوی ګواښ دی. د یوناما په خبره د افغانستان د نفوس نیمايي برخه د وچکالي او د اوبو د کموالي تر اغیزلاندې دي او دوامداره وچکالي به پرکرنې چې په کلیوالي سیمو کې د ژوند د ملا تیر ګڼل کیږي، سخت اغیز وکړي.

د پاکستان پوځ ویلي، د شنبې په ورځ په کراچۍ ښار کې د سند ایالت د ځانګړو ځواکونو پر یوې اډې په وسله وال برید کې درې سرتیري وژل شوي او څلور نور ټپیان شوي دي.

پوځ په یوه بیان کې ویلي چې د پاکستاني طالبانو یوې ډلې، جماعت الاحرار وسله ‌والو لومړی د کراچۍ د ګلستانِ جوهر سیمې د رینجرز کمپ په دروازه کې چاودېدونکي توکي وچاودول او وروسته یې پر سرتېرو ډزې پیل کړې.

د رویترز د راپورله مخې عیني شاهدانو ویلي، دوی لومړی د یوې زورورې چاودنې غږ واورید او ورپسې د ښار د یوې مهمې لارې ترڅنګ، چې څو پوهنتونونه او د پاکستان د هوا پېژندنې اداره هم پکې موقعیت لري، د ډزو غږونه واورېدل.

پوځ ویلي، په نښتو کې درې وسله ‌وال ووژل شول او څلورم کس، چې د افغانستان تبعه بلل شوی، ژوندی ونیول شو.

دا په کراچۍ کې د ۲۰۲۴ کال د اکتوبر راهیسې تر ټولو لوی برید بلل کېږي؛ هغه مهال د چینایي وګړو پر کاروان په چاودنه کې دوه چینایي اتباع وژل شوي وو.

په وروستیو کلونو کې د پاکستان په لویو ښارونو کې بریدونه کم شوي وو، خو د وسله‌ والۍ وروستي زیاتوالي دا اندېښنې راپارولي چې ښايي تاوتریخوالی یو ځل بیا ښاري مرکزونو ته ور وګرځي.

د افغانستان د هندوکش په غرونو کې د شنبې د ورځې زلزلې د پاکستان په بلوچستان کې ایالت کې خلکو ته ځاني او مالي زیانونه رسولي دي.

دغې زلزلې چې شدت یې د ریښتر په حساب ۶ اعشاریه ۲ درجې او مرکز یې د بدخشان ولایت په جرم ولسوالي کې د مځکې له سطحې ۸۱ کیلومتره لاندې و، د افغانستان ترڅنګ پاکستان، منځنۍ اسیا او د هند شمالي برخې ولړزولې.

د افغانستان د طبیعي پېښو پر وړاندې د مبارزې ادارې ویلي، تر اوسه د مرګ ‌ژوبلې یا مالي زیان رسمي راپور نه دی ترلاسه شوی، خو ارزونې روانې دي.

د رویترز د راپورله مخې د پاکستان د بلوجستان ایالت په موسي خیل ولسوالۍ کې د دې زلزلې له امله تر ۲۰ ډېر کسان ټپیان شوي او شاوخوا ۱۲۵ کورونه زیانمن شوي دي.

په افغانستان کې په ځانګړي ډول د هندوکش په غرونو کې ډیرې زلزلې کیږي.

په اپرېل میاشت کې په بدخشان ولایت د ریښترپه کچه د ۵،۸ درجې درجې زلزلې له امله ۱۲ کسان مړه شول. د ۲۰۲۵ کال په اګست کې د هېواد په ختیځ کې د ریښتر په کچه ۶ درجې زلزلې له امله له ۲۲۰۰ زیات کسان مړه او په سلګونو کورونه ویجاړشول او ترهغې څو اوونۍ وروسته، د ۶،۳ درجې بلې زلزلې د افغانستان په شمال کې کې لږ تر لږه ۲۷ کسان ووژل.