د ملګرو ملتونو سازمان عمومي سرمنشي انتونیو ګوترس ویلي چې د افغانستان لانجه په جګړې نه بلکې په سوله ییزې او سیاسي لارې هوارېږي.

انتونیو ګوترس نن کابل ته په رسېدو دا خبره کړې ده.

"د افغانستان په کړکېچ کې ټول ښکېل خواوې باید سره کښيني او په دې پوه شي چې جګړې نظامي حل نه لري، موږ باید سیاسي حل لارې ولټوو او سولې ته اړتیا لرو."

تمه ده ښاغلی ګوترس وروسته له افغان ولسمشر محمد اشرف غني سره هم وګوري.

د ملګرو ملتونو د سازمان سرمنشي مخکې ویلي و چې د ملګرو ملتونو سازمان په سختو او له کړاوونو ډکو حالاتو کې له افغانستان سره ولاړ دی.

په افغانستان کې د اروپايي اتحادیې استازولۍ وايي، د مسلکي زده کړو او کار زده کړې له لارې افغان نجونو او هلکانو ته داسې فرصتونه برابروي چې پرمختګ وکړي او د خپلو ټولنو ملاتړ وکړي.

دې استازولۍ د چهارشنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۴مه)، د ځوانانو د مهارتونو د نړیوالې ورځې په مناسبت په اېکس پاڼه ولیکل چې اروپايي اتحادیه له ځوانانو سره د مهارتونو په زده کړه، د کاروبار په پیل او د دوامدارو عایداتي سرچینو په رامنځته کولو کې مرسته کوي او په دې توګه د افغانستان په راتلونکي کې پانګونه کوي.

دا په داسې حال کې ده چې طالبانو په ۲۰۲۱ کال کې پر افغانستان له بیا واکمنېدو وروسته نجونې او ښځې له ثانوي او عالي تحصیلاتو منع کړي او د دوی پر ټولنیز ژوند او کار یې هم سخت محدودیتونه لګولي دي.

د افغانستان، روسیې او قزاقستان شرکتونو د ۴۴۶ میلیونه افغانیو په ارزښت سوداګریز تړونونه لاسلیک کړي دي.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې د چهارشنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۴مه) وویل، دغه تړونونه د ساختماني موادو، درملو، خوراکي توکو او کرنیزو خدماتو په برخو کې د اقتصادي همکاریو د پراختیا، د خصوصي سکټور ترمنځ د همکارۍ د پیاوړتیا او د سیمه‌ییزې سوداګرۍ د ودې په هدف لاسلیک شوي دي.

خو دې خونې د هر شرکت د ونډې او د دغو تړونونو د عملي کېدو د وخت په اړه نور جزئیات نه دي ورکړي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت د شمېرو له مخې، د افغانستان او روسیې کلنی سوداګریز حجم شاوخوا ۵۳۸ میلیونه ډالرو ته رسېدلی چې ۴ میلیونه ډالر یې د افغانستان صادرات او ۵۳۴ میلیونه ډالر له روسیې واردات دي.

وروسته له دې چې پاکستان سره سوداګريزې لارې وتړل شوې، طالبان هڅه کوي له روسیې او د منځنۍ اسیا له هېوادونو سره خپلې اقتصادي اړیکې پراخې کړي.

افغانستان کې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د "معلوماتي ملاتړ" په نوم د یو نوي ریاست د جوړېدو خبر ورکړی دی.

د دغه وزارت د عامه اړیکو او مطبوعاتو رئیس، مولوي عبدالحکیم همت اخندزاده، په یوې تازه غونډه کې ویلي چې د دې ریاست د جوړېدو هدف په افغانستان کې د رسنیو او خبریالانو د فعالیتونو څارنه، ملاتړ او معلوماتو ته د لاسرسي د زمینې برابرول دي.

طالبان په داسې حال کې د رسنیو او خبریالانو د ملاتړ خبره کوي چې واک ته له ستنېدو وروسته‌یې په تېرو ۵ کلونو کې پر ازادو رسنیو او خبریالانو سخت محدودیتونه لګولي، معلوماتو ته لاسرسی یې محدود کړی او د دې وضعیت له امله سلګونه رسنۍ تړل شوي، یو شمېر خبریالان زنداني شوي او زرګونه خبریالان او د رسنیو کارکوونکي له افغانستانه کډه کولو ته اړ شوي دي.

د طالبانو دغو اقداماتو د خبریالانو د ملاتړ د کورنیو او نړیوالو بنسټونو سختې نیوکې هم راپارولې دي.

د افغانستان د شپږیزې کرکټ لیګ په یوولسم پړاو کې د امو نهنګانو لوبډلې د اتلولۍ جام خپل کړ.

د دې سیالیو وروستۍ لوبه د چهارشنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۴مه) د خوست د کرکټ په لوبغالي کې ترسره شوه.

سپین غر پړانګانو د ۱۶۷ منډو هدف وټاکه، خو امو نهنګانو وکولای شول دا هدف په ۱۶ اورونو کې بشپړ کړي او بریا خپله کړي.

دا درېیم پرله‌پسې ځل دی چې امو نهنګان د شپږیزې کرکټ لیګ اتلولي خپلوي.

د افغانستان کرکټ بورډ د شپږیزې لیګ سیالۍ په ۲۰۱۳ کال کې پیل کړې وې او د روان کال سیالۍ د دې لیګ یوولسم پړاو و.

د کریکټ د شپږیزې سیالیو اتلولي امونهنګان لوبډلې وګټله.

د شپږیزې یولسم پړاو پایلوبه کې چې نن چهارشنبې د خوست د کریکټ په لوبغالي کې ترسره شوه، سپین غرپړانګان لوبډلې امونهنګان لوبډلې ته د ۱۶۷ منډو هدف ټاکلی وچې امونهنګان په ۱۶ اوور کې پوره کړ. د امونهنګان لوبغاړي عمران میر ښه بیټینګ وکړاو ترټولو ډیرې ۷۷ منډې یې جوړې کړې. د افغانستان کرېکټ بورډ د شپږیزې لیګ سیالۍ په ۲۰۱۳م کال کې پیل شوې او سږکال یې یوولسم پړاو و.

د جرمني د کارموندنې فدرالي ادارې (BA) د سې‌ شنبې په ورځ وویل چې کډوالو، په ځانګړې توګه پناه غوښتونکو، په تېره یوه لسیزه کې د جرمني د کار بازار ته د اړینو مهارتونو په برابرولو کې مهمه ونډه اخیستې ده.

په نورنبرګ کې مېشتې دغې ادارې ویلي چې د ۲۰۱۴ کال د جون او د ۲۰۲۵ کال د جون ترمنځ د کارموندنې د ودې د ټولې پروسې ۴۳ سلنه برخه بهرنیو وګړو جوړوله چې شاوخوا یو پر درېیمه برخه یې د هغو اتو هېوادونو د اوسېدونکو له ډلې وه چې ډېری پناه غوښتونکي ترې راځي. افغانستان یوله دغو اتو هیوادونو دی چې د شمیرو له خوا په دې موده کې یې په سلګونو زره اتباعو له جرمني د پناه غوښتنه کړې ده. د دغې ادارې په ټکو که کډوالي نه وای نو د جرمني کاري ځواک به په جدي ډول کم شوی وای.

د راپورله مخې د ۲۰۱۴ او ۲۰۲۴ کلونو ترمنځ، د کار کولو عمرلرونکو جرمني اتباعو شمېر ۳،۹ میلیونه راکم شوی، په داسې حال کې چې په همدې موده کې د کار کولو عمر لرونکو بهرنیو وګړو شمېر ۳،۴ میلیونه زیات شوی دی.

د دې ادراې د اجرائیوي بورډ غړي، ډانیل ترزنباخ، وویل: "دا بدلون د کار بازار ته د بریالي ادغام پایله ده." هغه زیاته کړه: "کډوالو د کارموندنې د زیاتوالي په برخه کې د پام وړ ونډه اخیستې ده." ترزنباخ وویل چې د تېرو پنځو کلونو په موده کې د هغو کسانو شمېر چې د لویو کډوالو هېوادونو څخه راغلي او په بشپړ وخت دندې لري، له دوه برابره څخه هم زیات شوی دی، چې سوریه او افغانستان پکې تر ټولو ستره ونډه لرونکي هېوادونه دي.

د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پروګرام (ډبلیو اف پي) وايي چې د پاکستان د ګمرک ادارې ۲۶ کانټینرونو ته چې د دې پروګرام اړوند خوراکي توکي او نورې بشري مرستې په‌کې بار دي، افغانستان ته د داخلېدو اجازه ورکړې ده.

د «ډبلیو اف پي» په وینا، په دغو کانټینرونو کې هغه خوراکي توکي او نور اړین مرستندویه مواد دي چې د دې پروګرام د بشري مرستو په چوکاټ کې د افغانستان خلکو ته ځانګړي شوي دي.

د افغانستان د طالبانو حکومت تر اوسه په دې اړه څه نه‌دي ویلي.

د تورخم لار د افغانستان او پاکستان ترمنځ له تر ټولو بوختو سوداګریزو او ترانزیټي لارو څخه ګڼل کېږي چې د ۲۰۲۵ کال د اکټوبر له میاشتې راهیسې د دواړو هېوادونو ترمنځ د تاوتریخوالي له امله د عادي تګ راتګ پر مخ تړل شوې ده.

د طالبانو حکومت د ټرانسپورت او ملکي هوايي چلند وزارت وايي چې د کابل نړیوال هوايي ډګر د انتظار خونې د نوې ودانۍ د جوړېدو چارې شاوخوا ۷۰ سلنه بشپړې شوي او تر راتلونکو څلورو میاشتو پورې به ګټې اخیستنې ته وسپارل شي.

د دې وزارت د عامه اطلاعاتو او نشراتو ادارې په هغه وېډیو کې چې د سې شنبې په ورځ د چنګاښ په ۲۳مه‌یې په اېکس پاڼه کې خپره کړې، ویلي چې دا ودانۍ د ټولټال ۳۲۳ میلیونه افغانیو په لګښت جوړېږي او هڅه شوې چې تر ډېره د افغانستان له کورنیو تولیداتو په کې کار واخیستل شي.

د کابل د نړیوال هوایي ډګر لپاره د انتظار خونې دغه نوې ودانۍ داسې مهال جوړېږي چې د ۲۰۲۱ کال په اګسټ کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د افغانستان هوايي چلند له ډېرو ننګونو سره مخامخ دی.

د پاکستان پولیسو د سې شنبې په ورځ د چنګاښ په ۲۳مه د یوه کس د نیولو خبر ورکړی چې ویل کېږي، تېره میاشت په کراچۍ ښار کې د پاکستان د رېنجرز ځواکونو پر یوه مرکز د مرګوني برید اصلي طراح و.

پاکستاني چارواکي وايي چې د جون په ۲۷مه نېټه شوی برید چې په کې د رېنجرز ځواکونو درې پوځیان وژل شوي او څلور نور ټپیان شوي وو، له افغانستانه تنظیم شوی او ملاتړ یې شوی و او حمله کوونکي هم د پولې هاخوا روزل شوي او لوژستیکي مرستې یې ترلاسه کړې وې.

چارواکو د یوه بریدګر د ژوندي نیولو خبره کړې او ادعا یې کړې وه چې هغه د افغانستان تبعه دی، خو د طالبانو حکومت دغه ادعا چې دغه برید د افغانستان له خاورې تنظیم شوی، رد کړې ده.

د افغانستان لپاره د ملګروملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر اوچا وايي،"افغانستان لاهم په نړۍ کې د مېندو د مړینې تر ټولو لوړه کچه لري".

اوچا نن سه شنبه په یو راپور کې ویلي،" د دوی د ارزونو له مخې په ۲۰۲۴کال کې په هرو ۱۰۰زرو زیږونونو کې ۶۳۷ مېندو خپل ژوند له لاسه ورکړی دی".

د اوچا په خبره، دا شمیر په اسیا کې تر ټولو لوړ او په نړۍ کې اووم لوړ شمیر دی.

د ملګرو ملتونو د دې ادارې په ټکو، په روان کال کې نژدې ۱۱میلیونه نجونې او ښځې بشري مرستو ته اړمنې دي.

د راپور له مخې، د روغتیايي کارکوونکو کمښت، روغتیايي خدمتونو ته د ښځو محدود لاسرسی او د ولادت پرمهال د مور او ماشوم د روغتیا لپاره د لازمو دواګانو نشتون د مور او ماشوم د مړیني لوی لاملونه دي.