افغان ولسمشر محمد اشرف غني په سعودي عربستان کې د امریکا او اسلامي هېوادونو په سرمشریزه کې ګډون وکړ.

له ارګ څخه په خپره شوې اعلامیه کې راغلي چې ښاغلي غني د دې سرمشریزې په پای کې د نړۍ له نورو مشرانو سره د ترورېزم پر ضد د مبارزې د مرکز افتتاح وکړه.

دا مرکز د سعودي عربستان له‌خوا له ترورېزم سره د مبارزې برخه کې د معلوماتو او تجربو د شریکولو په مقصد جوړ شوی دی.

د ریاض په سرمشریزه کې د نړۍ په سطحه د ترورېزم د ګواښونو او د سخت دریځۍ پر وړاندې مبارزه کې د جدي همکارۍ په اړه خبرې او بحثونه وشول.

د افغانستان د کندهار ولایت سپین بولدک ولسوالۍ کې د موټرو د پرزو پخوانی ګرم بازار اوس سوړ شوی او کاروبار تقریبا په ټپه دریدلی دی.

د کندهار د سوداګرۍ او پانګونې خونې مرستیال مشر، عبدالباقي بینا فرانسې خبري اژانس ته ویلي:

"کله چې له پاکستان سره پوله وتړل شوه، موږ د بندر عباس له لارې هم صادرات کول، که څه هم له ډېرو ستونزو سره مخ وو... خو بیا هم یوه لاره موجوده وه."

د جاپان او نورو هېوادونو د موټرو پرزې چې پخوا به د پاکستان له لوري په ځمکنۍ لار سپین بولدک ته رسېدې، وروسته د متحده عربي امارات له لارې راوړل کېدې. دا لاره اوږده او لګښتي وه، خو لږ تر لږه یې سوداګري روانه ساتلې وه.

خو وروسته د فبرورۍ په میاشت کې په منځني ختیځ کې جګړه پیل شوه، او د بینا په وینا، "دې جګړې افغانستان ته ډېرې سختې ستونزې پیدا کړې."

د دې جګړې له امله د هرمز تنګي له لارې نړیواله سوداګري په پراخه کچه ټکنۍ شوه.

د موټرو پرزې چې پخوا به سپین بولدک ته رسېدې، هلته به ترې نوي موټرونه جوړیدل یا به د هېواد بېلابېلو سیمو ته د موټرو د ترمیم لپاره لېږدول کېدې.

د شپږیزې لیګ د چهارشنبې په سیالیو کې بند امیر د سپین غر او آمو د مس عینک په وړاندې لوبې کوي.

د لیګ د دوشنبې په لوبو کې بست ساتونکو مس عینک او امو بند امیر ته ماته ورکړه.

د دوشنبې په لومړۍ سیالۍ کې، پیل کې بست ساتونکو بیټنګ وکړ او د خپلو دریو لوبغاړو په سوځیدو سره یې په شلو اورونو کې ۱۹۱ منډې وکړې.

په ځواب کې یې مس عینک په داسې حال کې چې شلم اور کې یې خپل ټول لوبغاړي له لاسه ورکړل یواځې ۱۷۳ منډې وکړي.

د دوشنبې د دوهمې سیالۍ پیل کې امو بیتنګ وکړ او د ۸ لوبغاړو په سوځیدو سره یې سیالې لوبډلې ته ۱۷۰ رنز هدف ورکړ.

په مقابل کې یې بند امیر د ۹ لوبغاړو په سوځیدو سره یواځې ۱۳۸ منډې وکړې.

د شپږیزې سږنی لیګ چې د تیرې اونۍ د چهارشنبې په ورځ خوست کې پیل شوی او ۱۴ ورځې دوام کوي په کې ۵ لوبډلې سره سیالي کوي.

نړیوال بانک وايي په داسې حال کې چې افغانستان او دسیمې نور هیوادونه له اقلیمي بدلون ، جګړو او د اوبو له کمښت اغیزمن شوي دي، د کرنې او خوړو په سیستمونو کې بدلون کولای شي وضعیت بهتر، کاري فرصتونه رامینځ ته، او د اقتصاد په ځواکمنتیا کې مرسته وکړي.

نړیوال بانک دا خبره په خپل نوي راپور کې کړې چې د " خوراکي امنیت جوړولو او د کاري فرصتونو رامینځ کولو" ترعنوان لاندې یې دمنځني ختیځ ، شمالي افریقا او افغانستان او پاکستان سیمې په هکله خپور کړی دی.

نړیوال بانک وايي د یادې سیمې هیوادونو کې اوسمهال په هرو شپږو کسانو کې یوتن خوړو ته ډاډمن لاسرسی،او ۴۲ سلنه خلک د سالمو او مغذي خوړو د برابرولو وس نه لري.

رپوټ کې اټکل شوی دی چې تر ۲۰۵۰ کال پورې به د خوړو تقاضا ۶۷ سلنه زیاته شي، خو داسې حللارې شته چې سیمه وکولای شي په لږو سرچینو لا زیات او غوره کیفیت لرونکي خواړه تولید کړي.

رپوټ زیاتوي چې د کرنې او خوړو سیستمونه یوازې په کروندو پورې محدود نه دي، بلکې د خوړو پروسس، لېږد، زېرمه کول، لوژستیک، سوداګري، پرچون پلور او د خوړو خدماتو ته هم شاملیږي چې تولیدوونکي له مصرفوونکو سره نښلوي.

نړیوال بانک وايي د کرنې او خوړو سکټور واردمخه ۶۳ میلیونه دندې برابرې کړي چې د سیمې تقریبا له هر درې کارکوونکو څخه یو پکې شامل دی اودغه سکټور د خلکو د معیشت، اقتصادي ودې او ثبات یو اساسي بنسټ ګڼل کېږي.

د طالبانو د حکومت د ازموینې ملي ادارې د ۱۴۰۵ کال د کانکور پایلې نن دوشنبه اعلان کړې.

دا پرله پسې څلورم کال دی چې نجونې په کانکور ازموینه کې له ګډون کولو محرومې شوې دي.

د دغې ادارې د اعلان له مخې، سږ کال د راشد په نوم د پروان ولایت یوه اوسیدونکي تر ټولو لوړې نمرې اخیستي.

هغه په ۳۶۰ نمرو د کابل طبي پوهنتون ته بریالی شوی دی.

په سږني کانکور کې د ۱۲ ټولګيو او دیني مدرسو شاوخوا ۱۱۷ زره فارغانو ګډون درلود.

ټاکل شوې چې د سې شنبې په ورځ د کندهاراو هلمند ولایتونو په یوشمیرسیمو کې د پولیو ضد واکسین کمپاین پیل شي.

له پولیو پاک افغانستان بنسټ نن دوشنبې په خپله ایکسپاڼه کې لیکلي چې له پنځو کلونو کم عمره ماشومانو ته د پولیو د واکسین دغه کمپاین به د کندهارپه مرکز( کندهارښار)، د هلمند په مرکز(لښکرګاه ښار) او د دې ولایت په نهرسراج، موسی کلا، واشیر، نادعلي او مارجه ولسوالیو کې ترسره شي. دې بنسټ له ټولو کورنیو غوښتي چې خپل ماشومان واکسین کړي څو هیواد د پولیو ناروغۍ له شره خلاص شي.

د روغتیا د نړیوال سازمان په وینا د روان ۲۰۲۶ کال راهیسې په افغانستان کې د پولیو د مثبتو پیښو شمیر ۶ ته رسیدلی دی.

ګوزڼ یا پولیو یوه ساري ناروغي ده چې درملنه نه لري او یوازې واکسین یې مخه نیولی شي.

د لومړني افغان ستورمزلي عبدالاحد مومند جنازه نن دوشنبې له جرمني کابل ته ورسیده.

ښاغلی مومند شاوخوا دوه اونۍ وړاندې د جون په ۲۱ مه د جرمني په شټوتګارټ ښارکې د ورپیښې ناروغۍ له امله د ۶۷ کلنۍ په عمر مړشو. په ټولنیزو رسنیو کې په خپروشویو ویډیوګانو کې ښکاري چې د کابل په هوايي ډګرکې د تشریفاتو یوه قطعه او د طالبانو یوشمیر چارواکي او د هغه د کورنۍ غړي او مینه وال د هغه جنازې ته د درناوي لپاره راټول شوي دي.

عبدالاحد مومند لومړنی افغان و چې په ۱۹۸۸م کال کې فضا ته لاړ او په فضايي تمځي کې یې ۹ ورځې تېرې کړې. نوموړی لومړنی ستورمزلی دی چې قرانکریم یې له ځان سره فضا ته یوړ او هلته یې تلاوت کړ.

ښاغلی مومند په افغانستان کې د غزني ولایت و، د کورنیو جګړو پر مهال جرمني ته کډوال شو او هلته له خپلې مېرمنې او دریو اولادونو سره اوسېده. ټاکل شوې ده چې د هغه جنازه د کابل د مرنجان غونډۍ په هدیره کې خاوروته وسپارل شي.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمیشنر برهم صالح، او د ملګرو ملتونو د پراختیایي پروګرام (UNDP) مشر، الکساندر ډي کرو، د یکشنبې په ورځ، کابل ته تللي څو د افغان راستنیدونکو وضعیت، د هغوی اړتیاوې او د بشري مرستو پرمختګ وارزوي.

د طالبانو د حکومت د کډوالو او راستنیدونکو وزارت، کابل ته د ملګرو ملتونو د دوو لوړپوړو چارواکو د راتګ انځورونه خپاره کړي، او اعلان یې کړی چې هغوی د روغتیا، بشري مرستو او د کارموندنې په برخو کې د افغان راستنیدونکو لپاره په دوامداره ملاتړ ټینګار کړی دی.

د دغه وزارت په وینا، له ۲۰۲۳ کال راهیسې شاوخوا شپږ میلیونه افغان اتباع هیواد ته راستانه شوي دي.

د دې خلکو ډیری برخه له ګاونډیو هیوادونو، په ځانګړې توګه ایران او پاکستان څخه په زور ایستل شوي. اکثر راستانه شوي افغانان د سرپناه، کارموندنې او اساسي خدماتو د نشتوالي په څیر ستونزو سره مخ دي.

د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر اوچا وايي،"ملکیان باید د جګړې بیه ور نه کړي".

اوچا نن یکشنبې پر خپلې ایکس پاڼې پر افغان خاوره د پاکستان وروستیو بریدونو ته په اشارې لیکلي،" شخړې د ملکیانو د ژوند چارو د ګډوډولو سربیره د ویرې او رواني روغتیايي ستونزو سبب ګرځي".

د اوچا په ټکو، د جګړو او شخړو تر ټولو لوی زیان ماشومانو ته رسیږي.

د خوست ولایت د سپیرې ولسوالۍ اوسیدنکو اوچا ته ویلي،" د پاکستان له هوايي بریدونو وروسته ارامه خوب نه لري او حتی د لوړ غږ له اوریدو ویره لري".

پاکستان د تیرې یکشنبې په ورځ پر پکتیکا، پکتیا او کونړ ولایتونو هوايي بریدونه وکړل.

د یوناما د شمیرو له مخې، په دې بریدونو کې ۲۸ملکیان ووژل شول او ۴۹نور ټپیان شول.

د افغاني سرې میاشتې ټولنې عمومي ریس شهاب الدین دلاور وایي چې ډیرژر به په کابل کې د دې ادارې د زړه ناروغیو د درملنې یو مجهزروغتون پرانستل شي. هغه دا خبره د شنبې په ورځ د طالبانو ترکنټرول لاندې ملي ټلویزیون سره په مرکه کې کړې او ویلي یې دي چې دغه روغتون به په کال کې د شاوخوا دوه زره د زړه سوري ناروغو ماشومانو د درملنې ظرفیت ولري او درملنه به یې په وړیا توګه کیږي. نوموړي په دې اړه چې دغه نوی روغتون به کله پرانستل کیږي نورجزیات ندي ورکړي خو تردې مخکې د افغاني سرې میاشتې له خوا ډیر په زړه سوري ناروغ ماشومان د کابل څوروغتونونو ته د درملنې لپاره ورپیژندل شوي او درملنه یې شوې ده. د دې ترڅنګ ډیرماشومان چې په دې او نورو ناروغیو اخته وو، بهر ته، په ځانګړي توګه جرمني ته لیږل شوې چې د جرمني «د سولې کلي» بنسټ یې وړیا درملنه کړې ده.

د طالبانو د حکومت د بهرنیو چارو وزارت وایي، د افغانستان او بنګله دیش ترمنځ دوه اړخیزه سوداګري ډیرظرفیتونه لري چې باید د دواړو هیوادونو د اقتصادي ودې لپاره وکارول شي.

په هغې خبرپاڼه کې چې د دې وزارت ویاند عبدالقهاربلخي د شنبې په ورځ په خپله ایکسپاڼه کې خپره کړې، دغه څرګندونې امیرخان متقي په تهران کې د بنګله دیش د پارلمان له ریس حافظ‌الدين احمد سره په کتنه کې کړي دي. د بیان له مخې په دې ناسته کې د افغانستان او بنګلدیش ترمنځ د دوو اړخيزو اړيکو د پراختيا، په ځانګړې توګه د سوداګريزو اړيکو د ودې په اړه خبرې وشوې.

د ښاغلي بلخي په خبره د بنګلديش د پارلمان رئيس د دواړو هېوادونو اړيکې تاریخي وبللې او د افغانستان له اقتصادي بيارغونې سره يې د سوداګريزو اړيکو غوړېدا د دواړو لوريو لپاره ښه فرصت وباله.

د راپورونو له مخې له کله چې له پاکستان سره د افغانستان سوداګري په ټپه دریدلې، د طالبانو حکومت په سیمه کې د بنګله دیش په ګډون نورو هیوادونو سره د سوداګرۍ د راکړې ورکړې لپاره هڅې زیاتې کړې دي. د ۲۰۲۵ کال راهیسې د بنګله دیش او افغانستان ترمنځ د سوداګرۍ او اقتصادي همکاریو د پیاوړتیا لپاره د طالبانو څو سوداګریزو پلاوو له بنګله دیش څخه کتنې ترسره کړي دي.