افغان چارواکي وايي، د سرپل ولایت صیاد ولسوالۍ کې د دوو هلیکوپټرو د کیناستو د راپورونو په اړه تحقیقات پای ته نه‎دي رسیدلي.

د سرپل د والي ویاند ذبیح‎الله اماني ازادي راډیو ته وویل، سیمه ييز چارواکي او دفاع وزارت څېړنې کوي څو معلومه کړي چې دا هلیکوپټرې په کوم هېواد پورې اړه لري.

د دفاع وزارت ویاند جنرال دولت وزیري هم ازادي راډیو ته وویل چې په دې اړه تحقیقات روان دي او نتایج به يې د دفاع او بهرنیو چارو وزارتونو ته واستول شي.

ښاغلي وزیري زیاته کړه چې له څېړنو وروسته به په دې اړه لازمه پریکړه وشي:

"که دا رښتیا وي چې د یوه پردي هېواد هلیکوپټرې هلته راغلې وي او یا وسلې یې وېشلې وي، په دې اړه به له تحقیقاتو وروسته لازمه پریکړه وشي. "

د سرپل والي محمدظاهر وحدت له دې مخکې ویلي و چې دوه ناپیژندل شوې هلیکوپټرې تېره اوونۍ د صیاد ولسوالۍ په پشت باغ سیمه کې لیدل شوي دي.

ښاغلي وحدت ویلي چې په غالب ګومان دې هیلیکوپټرو وسله‎والو طالبانو ته تجهیزات لېږدول.

د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي ته نږدې سرچینو د پنجشنبې په ورځ ازادي راډیو ته وویل چې له دوو ورځو راهیسې کابل کې د هغه کور ته د کسانو په تګ راتګ محدودیت لګول شوی دی.

سرچینې چې نه‌غوښتل نوم‌یې واخیستل شي زیاته کړه چې دغه محدودیت کندهار کې د طالبانو د مشرتابه له‌خوا وروسته له دې لګول شوی دی چې څو اوونۍ مخکې یې له هغه د بیعت او د طالبانو د حکومتوالۍ د ستاینې غوښتنه کړې وه، خو حامد کرزي په ځواب کې ورته ویلي و ترڅو چې د نجونو په زده‌کړو بندیز وي د حکومت ستاینه نه‌شي کولای.

د طالبانو حکومت په دې هکله د ازادي راډیو پوښتنو ته تر اوسه ځواب نه‌دی ویلي.

خو د افغانستان پخوانی ولسمشر حامد کرزی په خواله رسنیو کې فعال دی.

هغه د پنجشنبې په ورځ په خپله اېکس‌پاڼه په افغانستان باندې د پاکستان د تېرې شپې بریدونه وغندل.

په کندهار، خوست او پکتیا باندې دغو هوايي بریدونو کې د طالبانو د حکومت په وینا لږ تر لږه ۴ تنه ولسي کسان وژل شوي.

خو اسلام‌اباد وايي پوځي اهداف‌یې په نښه کړي دي.

پاکستاني چارواکو لسګونه زره امنیتي ځواکونه اسلام‌اباد کې ځای پر ځای کړي دي.

پاکستاني چارواکو د پنجشنبې په ورځ اسلام‌اباد ته د ننوتلو او وتلو مهمې لارې د کانټینرونو په وسیله وتړلې څو د پخواني صدراعظم عمران خان د پلویانو د لاریون چې پلان لري د یکشنبې په ورځ‌یې ترسره کړي، مخه ونیسي.

پاکستاني چارواکو د فرانسې خبري اژانس ته ویلي چې د امنیت لپاره‌یې ۲۲ زره امنیتي ځواکونه ځای پر ځای کړي او له ګاونډي ایالت، خیبرپختونخوا سره‌یې د تګ راتګ لارې هم تړلې دي.

خیبرپختونخوا کې د عمران خان ګوند واکمن دی.

د روانې اوونۍ په پیل کې د عمران خان د خویندو، علیمه خان، عظمیٰ خان او نورین نیازۍ، نیول کېدو وضعیت لا پسې کړکېچن کړی دی.

هغوی تورنې شوې دي چې "د ټولنیزو رسنیو له لارې یې پلویان هڅولي او د دولتي ادارو پر ضد یې پارونې کړې دي".

د پېښور عالي محکمې د ۱۷ افغان ډاکترانو د نیول کېدو یا له پاکستانه د ایستلو مخه ونیوله.

محکمې هغوی ته اجازه ورکړې چې خپلو تخصصي زده‌کړو ته دوام ورکړي.

پاکستاني «ډان» ورځپاڼې د پنجشنبې په ورځ «د تلې په دوهمه» راپور ورکړ چې د قاضیانو، اعجاز انور او کامران حیات میان‌خېل په مشرۍ محکمې له فدرالي حکومت او د پاکستان له طبي شورا غوښتي چې د دغو ډاکترانو د عریضې په تړاو خپل ځوابونه وړاندې کړي.

دغو ډاکترانو د طبي شورا د هغه حکم پر ضد اعتراض کړی چې له مخې یې باید خپلې تخصصي دورې ودروي او پاکستان پرېږدي.

هغوی د خپلو ویزو د تمدید غوښتنه هم کړې ده.

د پاکستان طبي شورا د وږې په ۱۶مه د یوه لارښود په خپرولو سره په دې هېواد کې په دولتي او خصوصي پوهنتونونو کې د افغان محصلانو د طبي زده‌کړو دوام منع اعلان کړ.

د دې لارښود له خپرېدو وروسته، د پاکستان په څو ایالتونو کې محکمو د لارښود پلي کېدل په مؤقتي توګه ودرول او دغه پرېکړه له بېلابېلو غبرګونونو سره هم مخ شوې ده.

د جاپان ۱۷ کلن لامبوزن، شین اوهاشي، د پنجشنبې په ورځ «د تلې په دوهمه»، د توکیو په اسیایي لوبو کې د نارینه‌وو د ۲۰۰ متره پروانې لامبو نړیوال ریکارډ مات کړ.

اوهاشي دغه واټن په ۲ دقیقو او ۴.۸۳ ثانیو کې وواهه او د چینايي لامبوزن، چین های‌یانګ پخوانی نړیوال ریکارډ یې له نیمې ثانیې څخه په ډېر توپیر مات کړ.

اوهاشي د سیالیو له پیل څو ورځې وړاندې پر «کووېډ-۱۹» اخته شوی و او شاوخوا ۳۹ درجې تبه‌یې لرله.

هغه وویل، ناروغۍ اړ کړ چې څه موده بشپړ استراحت وکړي او د ده په باور، همدې استراحت‌یې د سیالیو لپاره په چمتووالي کې مرسته وکړه.

د فرانسې د خبري اژانس د راپور پر اساس، دا د توکیو په اسیایي لوبو کې د اوهاشي د سرو زرو دوهم مډال دی.

هغه تر دې مخکې د ۱۰۰ متره پروانې لامبو په سیالۍ کې هم د سرو زرو مډال ګټلی و او د جمعې په ورځ به د درېیم سرو زرو مډال د ګټلو لپاره په ۵۰ متره سیالۍ کې برخه واخلي.

اوهاشي وویل، راتلونکی هدف‌یې د راتلونکي کال په نړیوالو سیالیو کې د سرو زرو مډال ګټل او وروسته په المپیک کې اتلولي ده.

پروانه لامبو هغه ډول لامبو ده چې ورزشکار په‌کې خپل دواړه لاسونه او پښې په یو وخت، د پروانې د حرکت په څېر، په اوبو کې خوځوي.

یوه نوې څیړنه ښيۍ چې حکومتونه د نړۍ د ۳۰سلنه ځمکې، اوبو او سمندري سیمو د ساتنې په برخه کې د ملګروملتونو له ټاکل شوو موخو لیرې پاتي دي.

د چاپیریال ساتنې د څو ادارو یوه څيړنه چې پرون چهارشنبې د (سپټمبر۲۳مه) خپره شوې په کې راغلي چې اوسمهال د نړۍ شل سلنه ځمکه او لس سلنه سمندري اوبه د حکومتونو تر رسمي ساتنې لاندې دي.

په ۲۰۲۲کال کې د نړۍ ۲۰۰ هېوادونو د "حیاتي تنوع په نړیوال چوکاټ" کې هوکړه وکړه چې تر ۲۰۳۰کاله به د نړۍ ۳۰سلنه ځمکې او د سمندري اوبو د رسمي ساتنې لپاره کار وکړي.

دغه نوې څیړنه ښيي چې حکومتونو د دې ژمنې لس سلنه هم پوره کړې نه ده.

ملګروملتونو د حکومتونو لپاره د ځمکې او سمندري اوبو د ساتنې پلان له اقلیمي بدلون سره د مبارزې په موخه رامنځته کړی دی.

د ایران ولسمشر مسعود پزشکیان وايي، "موږ ترهګر نه یوو او د اټومي پروګرام له غني کیدو به په شا نه شو".

پزشکیان پرون چهارشنبې د (سپټمبر۲۳مه) په واشنګټن کې د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ په۸۱مه ناسته کې د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ څرګندونو ته په غبرګون کې وویل،" د ټرمپ خبرې د زورواکۍ د خوی نښه ده او د زور منطق د ملګروملتونو د منشور خلاف دی".

د هغه په ټکو، د ایران حکومت خبرو اترو ته چمتو دی خو "د زور ژبه نه مني" او "یرغلګر به پېښمانه" کړي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ په همدې ناسته کې په خپلو خبرو کې ویلي و چې واشنګټن به اجازه ور نه کړي چې تهران اټومي وسلو ته لاسرسی ومومي.

د ټرمپ په خبره، که ایران بیا دا هڅه وکړي بریدونه به پرې وکړي.

پرون چهارشنبې د ملګروملتونو د عمومي اسمبلۍ ناسته وه چې د نړۍ مشرانو او یو شمیر نورو لوړوپوړو چارواکو په کې ګډون کړی وو.

له ایران څخه ولسمشر پزشکیان او د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي په دې ناسته کې ګډون کړی وو.

په کابل کې د روسیې سفارت د افغانستان پر ختیځو ولایتونو د پاکستان د دوشنبې ورځې بریدونه د اندنیښنې وړ بللي دي.

دغه سفارت د چهارشنبې په ورځ پر خپله ایکس پاڼه یوه بیان کې له دواړو خواوو غوښتي چې خپل اختلافات د خبرو اترو له لارې حل کړي.

پاکستان پر نننیو بریدونو سربیره د تیرې دوشنبې سهار وختي هم د افغانستان پر کونړ او خوست ولایتونو بریدونه وکړل چې د هغوی د ادعا له مخې د تحریک طالبان پاکستان غړي په کې په نښه شول.

خو د طالبانو حکومت او په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندوی ماموریت یوناما وویل چې کونړ کې د پاکستان برید پر ملکیانو شوی چې د ښځو په ګډون ۳ تنه په کې وژل شوي او ۴ نور ټپیان شوي دي.

تر دې وړاندې د هند د بهرنیو چارو وزارت هم پر افغانستان د پاکستان هغه برید غندلی و.

د طالبانو حکومت پر کندهار، پکتیا او خوست ولایتونو د پاکستان ننني هوایي بریدونه تایید کړل.

د حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد رسنیو ته په یوه استول شوې خبرپاڼه کې د پاکستان دغه بریدونه ( ښکاره تیری) بللی او ادعا یې کړې چې لږ تر لږه ۴ تنه ملکیان په کې وژل شوي دي.

خپلواکو سرچینو سملاسي پر افغانستان د پاکستان د نننیو بریدونو په اړه څه نه دي ویلي او ازادي راډیو هم دغه ډول خبرونه په خپلواکه توګه نه شي تاییدولی.

ذبیح الله مجاهد وړاندې ویلي چې دغو بریدونو ته به " د پریکنده دريځ په نیولو سره مناسب ځواب ورکړل شي." او زیاته کړې ده چې پاکستاني پوځیانو ته به ناوړه پایلې ولري.

بل پلو د پاکستان د اطلاعاتو وزیر عطاالله تارړ ادعا کړې چې افغانستان کې یې لس هغه مرکزونه ویشتلي چې په خبره یې بې پيلوټه الوتکې په کې ساتل کېدې.

تارړ ویلي، ننني بریدونه د هغو بې پيلوټه الوتکو د بریدونو په ځواب کې شوي چې د ادعا له مخې یې د طالبانو حکومت پرون چهارشنبه پر پاکستان توغولي دي.

د طالبانو حکومت بیا د دوی له خوا د بې پيلوټه الوتکو بریدونه د پاکستان ( د پوځي حلقاتو) اوازه بللې ده.

له تیر نژدې یوه کال راهیسې د طالبانو د حکومت او پاکستان اړیکې خړې پړې دي او څو ځله یې د ډیورند کرښې په اوږدو او دغه راز تورخم او سپین بولدک دروازو کې یو پر بل بریدونه کړي دي.

د اسیايي سیالیو په دوام کې ټاکل شوې ده چې د افغانستان د کرکټ لوبډله نن (پنجشنبه) د جاپان له لوبډلې سره مخامخ شي.

دا په روانو اسیايي سیالیو کې چې جاپان‌یې کوربه دی، د افغانستان د کرکټ د لوبډلې لومړۍ لوبه ده.

جاپان خپله لومړۍ مسابقه یوازې د دوو منډو په توپیر پر هند بایللې وه.

نن بله سیالي به د هانکانګ او مالیزیا ترمنځ وي.

سبا هم د افغانستان د کرکټ لوبډله مسابقه لري.

د افغانستان سبانۍ سیالي به له نیپال سره وي.

یوه نوې څېړنه ښيي چې نړۍ تر ۲۰۳۰ کال پورې د ځمکې، داخلي اوبو او سمندري سیمو د لږ تر لږه ۳۰ سلنې د ساتنې له هدفه لا هم ډېره شاته ده.

د څېړنې له مخې، اوس‌مهال شاوخوا ۲۰ سلنه وچې ځمکې او یوازې ۱۰ سلنه سمندري سیمې په رسمي ډول تر ساتنې لاندې دي.

که هېوادونه خپلې اوسنۍ ژمنې هم پوره کړي، تر ۲۰۳۰ کال پورې به یوازې ۲۶ سلنه وچې او ۱۲ سلنه سمندري سیمې خوندي شي.

څېړونکي وايي، یوازې د سیمو «محفوظې» اعلانول کافي نه‌دي، ځکه له اوسنیو خوندي سمندري سیمو یوازې ۳،۵ سلنه‌یې عملاً په اغېزمن ډول ساتل کېږي.

د مالي سرچینو کمښت هم د طبیعي تنوع د ساتنې پر وړاندې له مهمو خنډونو څخه بلل شوی دی.

په ۲۰۲۲ کال د نړۍ کابو ۲۰۰ هېوادونو «له ۳۰ تر ۳۰» په نوم د مونتریال د ژواک د تنوع له چوکاټ سره په دې هدف موافقه وکړه چې تر ۲۰۳۰ پورې به لږ تر لږه ۳۰ سلنه وچې، داخلي اوبه او ۳۰ سلنه ساحلي سیمې په اغېزمن ډول ساتل کېږي.