ولسمشر غني اسټرالیا، اندنیزیا او سنګاپور ته له سفر وروسته نن سهار بېرته هېواد ته راستون شو.

ارګ ماڼۍ د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي چې ښاغلی غني د دغه سفر په ترڅ کې د درې واړو هېوادونو له چارواکو او سوداګرو سره جلا جلا کتنې درلودې او په اقتصادي، پراختیایي او په افغانستان کې یې د شته فرصتونو په اړه له هغوی سره خبرې کړې دي.

په خبرپاڼه کې راغلي چې د افغانستان او دغو دریو هېوادونو ترمنځ په بېلابېلو برخو کې هوکړه لیکونه هم شوي دي.

خبرپاڼه د ولسمشر غني له قوله وايي چې د افغانستان حکومت به د ملي او نړیوالو سوداګرو لپاره په بېلابېلو برخو کې اسانتیاوې برابرې کړي.

کابل د دویزې غیږنیونې د جشنوارې کوربه دی چې د اوه هېوادونو لوبغاړي پکې برخه لري.

د کورش، سامبو، رستمي غېږنېونې او کشتنګیرۍ په برخو کې ۱۶۰ لوبغاړي له یو بل سره د لوبې ډګر ته ښکته کېږي.

په دغو سیالیو کې د افغانستان، ایران، قرغزستان،تاجکستان،ترکیه،ترکمنستان او ازبکستان استازي لوبېږي.

ځینو افغان لوبغاړو په دې سیالیو کې خپل بهرني سیالان مات کړي او نورو پړاوو ته وتلي دي.

افغانستان کې داسې وخت د نارینه وو لوبغاړو دا لوبې روانې دي چې نجونې له هر ډول ورزشي فعالیته محرومې دي او ان جمنازیمونو او میدانونو کې د لوبو نندارې ته هم نه پرېښودل کېږي.

ګڼې افغان ورزشکارانې چې له هېواده وتلې هلته په جلاوطنۍ کې خپلې لوبې مخته بیايي.

د امریکا متحده ایالتونو ولسمشر ډونالډ ټرمپ د ایران په وړاندې د اټومي وسلو کارول رد کړل.

پنجشنبې ناوخته په سپینه ماڼۍ کې د خبرو پر مهال، د امریکا ولسمشر ټینګار وکړ چې "هیچا ته باید اجازه ورنکړل شي چې د بل چا پر وړاندې اټومي وسلې وکاروي."

هغه یادونه وکړه چې د دې کار اړتیا نشته، ځکه چې "موږ دوی په دودیز ډول له منځه وړي دي."

په ورته وخت کې، ډونالډ ټرمپ ټینګار وکړ چې که له ایران سره کومه موافقه ونه شي،: «نو هغه به له پوځي لارې خبر خلاصه کړي.»
د امریکا ولسمشر په سپينه ماڼۍ کې همداراز د اسراییلو او لبنان تر منځ هم د دریو اونیو په مخ د اوربند د تمدید خبر ورکړ.
هغه وویل چې د لبنان او اسراییل له لوړپوړو استازیو سره یې سپينه ماڼۍ کې لیدلي او رغنده خبرې یې کړي دي.

ټرمپ زیاته کړه چې نږدې راتلونکې کې به د لبنان ولسمشر او د اسراییل صدراعظم امریکا ته هم ورشي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ د هغو راپورونو په اړه بې خبري وښوده چې د امریکا حکومت غواړي د قطر له یوه کمپ څخه ۱۱۰۰ افغانان کانګو ته انتقال کړي.

ولسمشر ټرمپ تېره شپه سپینه ماڼۍ کې د یوې خبریالې د پوښتنې په ځواب کې وویل چې : "په دې اړه نه پوهېږي خو احوال به واخلي."

نیویارک ټایمز تېره اوونۍ راپور ورکړی وو چې امریکا پلان لري د ۴۰۰ ماشومانو په ګډون شاوخوا ۱۱۰۰ افغان کډوال د قطر له یوه پوځي کمپه د کانګو دموکراتیک جمهوریت ته ولېږدوي.

په « سیلیه » کمپ کې میشت افغان کډوال هم چې له کلونو راهیسې امریکا ته د لېږد په تمه دي د خپل نامعلوم وضعیت په اړه اندېښنه څرګندوي.

په بغلان کې د طالبانو امنیه قومانداني د یو ویشت کسانو د نیولو خبر ورکړ. دا کسان د موسیقي غږولو او شراب څښلو په تور تورن شوې دي.

امنیه قومانداني په ایکس پاڼه کې لیکلي دي چې له دې تورنو کسانو څخه د موسیقي الې ګرځول شوي چې په دغو کې دمبوره، غیچک، طلبه او هارمونیه شامل دي.

د بغلان د امنیه قومانداني په وینا له تورنو کسانو څخه یې دیارلس بوتله شراب هم ترلاسه کړې دي.

د دوه زره یو ویشتم کال د اګست له پنځلسمې چې طالبانو کابل نیولی دی، موسیقي یې منع کړې ده او په مختلفو ولایتونو کې یې د موسیقي الې نیولي او سوځولي دي.

اروپايي اتحادیې وویل چې په افغانستان کې به له هغو کسانو سره چې وروستیو سیلونو سخت ځپلي دي د یولک او پنځه اویا زره یورو مرستې وکړي.

دغې اتحادیې د پنجشنبې په ورځ په یوه بیان کې وویل چې په دې مرستې به په بادغیس، فراه، غور، هلمند، کندهار، هرات، لوګر او روزګان کې د شاوخوا دولس زره کسانو لاسنیوی وکړي.

دا مرستې وروسته تر دې اعلان شوې چې د افغانستان په مختلفو سیمو کې په وروستیو څو اونیو کې له سختو بارانونو وروسته سیلونه بهیدلي.

د طالبانو د طبیعي پیښو د مدیریت څانګې وویل چې د ورښتونو او طبیعي پېښو له امله د یوې میاشتې په ترڅ کې د تلفاتو شمیر ۲۱۴ ته لوړ شوی دی.

افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندوی ماموریت، یوناما،د طالبانو لخوا په نجونو باندې د لګول شويو بندیزونو د لیرې کیدو غوښتنه وکړه.

یوناما د پنجشنبې په ورځ ، د "معلوماتو او ارتباط په تخنیک کې د نجونو" دنړیوالې ورځې په مناسبت دا غوښتنه وکړه.

یوناما وویل څلورنیم کاله کیږي چې د نجونو یو نسل له زده کړو پاته دی.

یوناما وايي تحصیل او په ځانګړې توګه داطلاعاتو او ارتباط د تخنیک په برخه کې زده کړې ، د کار ، نوښت او ښې راتلونکې لپاره لار پرانیزي.

د معلوماتو او ارتباط په تخنیک د نجونو ورځ هرکال د اپریل په ۲۳ مه لمانځل کیږي.

طالبانو واک ته په ستنیدو پیل کې له شپږم ټولګي پورته د نجونو په زده کړو بندیز ولګاوه او وروسته یې د پوهنتونو دروازې هم د نجونو او ښځو په مخ ترامرثانی وتړلې.

دافغانستان لپاره د اروپايي اتحادیې ځانګړي استازي ژیل برتران کابل ته دسفر په ترځ کې د نجونو او ښځو په زده کړو او کاراو د عام ژوند په چارو کې یې په ونډې باندې د محدودیتونو په هکله یوځل بیا جدي اندیښنه څرګنده کړه.

افغانستان کې داروپايي اتحادیې استازولي وايي دغه محدودیتونه د بشري حقوقو د نړیوالو معیارونو او د افغانستان د نړیوالو ژمنو څخه جدي سرغړونه ګڼل کیږي چې د اقتصاد او ټولنې لپاره اوږدمهاله ویجاړونکي نتایج لري.

افغانستان کې د طالبانو حکومت د داخلی او بهرنیو فشارونو سره سره د ښځو په هکله خپله پالیسي بدله کړې نه ده او ادعا کوي چې د ټولو افرادو حقوق د اسلامي شریعت په چوکاټ کې تامین شوي دي .

داروپايي اتحادیې د استازولی اعلامیه کې راغلي چې ښاغلي برتران کابل ته د ۵ ورځنی سفر په ترځ کې چې د چهارشنبې په ورځ پایته ورسیده طالب چارواکو ، د دیپلوماتیکې ټولنې غړو ، د ملګرو ملتونو او نړیوالو سازمانونو استازو سره ولیدل.

اعلامیه زیاتوي چې د بشري حقوقو وضعیت په دغو خبرو اترو کې مهم ځای درلود.

بدخشان کې د طالبانو د حکومت چارواکي په دریو بیلابیلو پیښو کې د ۵ کسو د مړینې خبر ورکوي.

د بدخشان امنیه قومانداني وايی د چهارشنبې په ورځ د ارغنجخواه ولسوالۍ او مرکز فیض اباد ترمینځ لار کې د یوه مسافر وړونکي موټر د چپه کیدو له امله یو کس مړ ا و درې تنه نور ټپیان شول.

او د شهر بزرګ ولسوالۍ په لار دیوې بلې ترافیکي پیښې له امله ۲ کسه مړه او ۴ تنه نور ټپیان شوي.

د موټر چلوونکو بې احتیاطی، دترافیکي قوانینو نه مراعاتول او دسړکونو خرابوالی په افغانستان کې د ترافیکي پیښو اصلي لاملونه ګڼل کیږي.

د بدخشان د امنیه قوماندانۍ داهم وايي چې دوه کسه د چهارشنبې په ورځ جرم ولسوالۍ کې د لامبو په مهال ډوب او مړه شوي دي.

بریتانیا کې یوې محکمې یو افغان کډوال د کډوالۍ او پناه غوښتنې د نوي قانون له مخې مجرم وپیژنده.

بریتانوي رسنیو له هغې ډلې بي بي سي او تلګراف لیکلي چې د تاجک محمد په نوم دغه ۳۲ کلن ځوان تورن دی چې د روان میلادي کال د جنورۍ پر ۱۷مه یې د انګلنډ کانال له لارې د کډوالو یوه ربړۍ بیړۍ چلولې.

راپورونو کې راغلي چې دې بیړۍ کې له ټاکلې اندازې زیات کسان سپاره وو او چلوونکي د نورو پناغوښتونکو ژوند له خطر سره مخامخ کړی و.

تورن د سه شنبې په ورځ ( د ثور لومړۍ نیټه) محکمه کې له قانون څخه په سرغړونې اعتراف کړی دی.

هغه ته به د جون د میاشتې پر ۱۰مه سزا اعلانېږي.

ټاکل شوې په کابل کې د پنجشنبې په ورځ ( د ثور ۳مه) د کورش او سامبو لوبو او دودیزې غیږنیونې جشنواره پېل شي.

د طالبانو د حکومت د ورزش ادارې ویلي چې دغو لوبو کې د افغانستان، ازبکستان، قرغیزستان، تاجکستان، ترکمنستان، ایران او ترکیې ۱۶۰ لوبغاړي برخه اخلي.

کورش یو ډول لرغونې رزمي لوبه ده چې په ازبکستان کې ۳۵۰۰ کاله مخکې ریښه لري.

سامبو بیا یو ډول نوی رزمي ورزش دی چې له غیږنیونې او جودو څخه جوړ شوی دی.

د طالبانو حکومت واک ته له رسېدو وروسته ښځې له ورزشي فعالیتونو منع کړي او د نرینه و لپاره یې هم پر ځینو ورزشي څانګو محدودیتونه وضع کړي دي.