د افغانستان دفاع وزارت وايي چې په افغانستان کې به د "بي ۲۵ " ډوله الوتکو څخه په هغو ځایونو کې استفاده وشي چې هلته د دښمن قوي مرکزونه موجود وي.

د دغه وزارت ویاند دولت وزیري نن ازادي راډیوته وویل یادې الوتکې به د دښمن په ځپلو کې ګټورې تمامېدای شي:

"که چېرې له "بي ۵۲ " ډوله الوتکو څخه کار واخیستل شي، یادې الوتکې کولای شي د دښمن هغې پیاوړې مورچې چې په غرونو او یا له ځمکې لاندې دي د هغو په له منځه وړلو کې به ګټورې تمامې شي."

د امریکا د هوايي ځواکونو رییس ارکان جنرال ډیویډ ګولډفین تېره اوونۍ اعلان وکړه چې د افغان ځواکونو په ملاتړ به په افغانستان کې له بي ۵۲ ډوله الوتکو څخه کار واخیستل شي.

د امریکا د دفاع وزارت د اعلامیې له مخې دغه الوتکې یو وخت ۲۷ بمونه اوراکټونه له ځان سره وړلای او استعمالوی شي او په ۲۰۰۱ میلادي کال کې په افغانستان کې ورنه استفاده شوې وه.

هند پر افغان خاورې د پاکستان وروستي هوايي بریدونه غندلي دي.
د هند د بهرنیو چارو وزارت ویاند رندیر جېسوال پرون په نوې ډهلي کې یوه کنفرانس ته وویل چې : «موږ د پاکستان دا بریدونه چې پکې افغان ملکیان مړه شوي په کلکه غندو او له قربانیانو سره خواخوږي څرګندوو.»

جېسوال زیاته کړه چې د یوه خپلواکه ګاوندي په وړاندې داسې پاروونکي اقدامات د سیمې د سولې او امنیت پر ضد دي.

د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت یوناما تایید کړې چې د سپټمبر په ۲۱مه دوشنبه سهار وختي په کونړ په هوايي برید کې درې افغان ملکیان وژل شوي او څلور نور ټپیان دي.

یوناما زیاته کړې چې سږ کال یې تر دې دمه د پولې له هغې غاړې د بریدونو او تاوتریخوالي په نتیجه کې د څه باندې ۱۱۰۰ افغان ملکیانو مرګژوبله مستند کړې.

خو د پاکستان چارواکو ادعا کړې چې دوی په افغانستان باندې دوی دقیق هوايي بریدونو کې ترهګر په نښه کړي.

افغان ووشوکارانو په اسیایي لوبو کې د دوو برونزو مډالونو ګټل یقیني کړل.

محمد خالد هوتک او حامد اشرفي د سې‌شنبې په ورځ «د وږې په ۳۱مه» خپل اندونیزیایي سیالان مات کړل او په دې سره‌یې د برونزو مډالونه یقیني کړل.

دغه دواړه لوبغاړي به په بل پړاو کې د سپینو زرو د مډال لپاره سیالۍ وکړي.

خالد هوتک تر دې مخکې هم دوه ځله په اسیایي لوبو کې، په چین او اندونیزیا کې، د برونزو مډالونه ګټلي دي.

د اسیایي لوبو سیالۍ د جاپان د ایچي ولایت په ناګویا ښار کې روانې دي.

د افغانستان لسګونه لوبغاړي چې د هېواد له بهره مېشتې یو شمېر افغانې لوبغاړې هم په‌کې شاملې دي، په بېلابېلو برخو کې ګډون لري.

د ملګرو ملتونو د عمومي اسمبلۍ په درشل کې د افغانستان د ښځو، سولې او ملي پخلاینې په نوم یوه غونډه جوړه شوه.

په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د دایمي استازولۍ سرپرست نصیراحمد فایق تېر ماښام دې غونډې ته وویل چې له پنځو کلونو راهیسې افغان نجونې او ښځې په سیستماتیکه توګه له تعلیم، کار او ټولنیز ژونده محرومې شوي.

هغه وویل چې افغان ښځې یواځې قربانیانې نه بلکې د ټولنې راتلونکې مشرانې دي او په هر سیاسي بهیر کې باید د هغوی ګډون په مستقیمه او اغېزمنه توګه ډاډمن وي.

دې غونډه کې د یو شمېر هېوادونو استازیو او ځینو افغان فعالانو برخه اخیستې وه.

افغان بایسکل چلوونکې فریبا هاشمي په اسیايي لوبو کې د نقرې مډال وګاټه.

فریبا هاشمي سه شنبه سهار د سړک د بایسکل چلوونې ټاکلی واټن په ۲ ساعتونو، ۵۰ دقیقو او ۵ ثانیو کې وواهه او تر چینایۍ لوبغاړې وروسته دویم مقام ته ورسېده.

دا لومړی وار دی چې له اسیايي لوبو افغان نجونې مډال ترلاسه کوي.

فریبا هاشمي چې په ایټالیا کې اوسیږي په اسیايي لوبو کې د افغانستان استازیتوب کوي.

اسیايي لوبې د جاپان ایچي ناګویا کې روانې دي چې له افغانستانه هم په څو برخو کې د یو شمېر بهر مېشتو افغان نجونو په ګډون لږ تر لږه ۳۴ لوبغاړي برخه اخیستې.

په داسې حال کې چې د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو مرستندویه مأموریت یوناما په افغانستان کې په هوایي بریدونو کې د درې ملکي وګړو د وژل کېدو پخلی وکړ، د پاکستان حکومت ټینګار کوي چې په دغو بریدونو کې لږترلږه ۲۸ سخت دریځي وژل شوي دي.

د روېټرز د راپور له مخې د پاکستان یوه امنیتي چارواکي چې نه‌یې غوښتل نوم‌یې په راپور کې خپور شي ویلي چې دغه بریدونه د افغانستان په دوو ولایتونو، پکتیکا او کونړ باندې شوي او د دې هېواد د اطلاعاتو وزارت‌یې په نتیجه کې د وژل شویو کسانو شمېر لږترلږه ۲۸ تنه ښودلی، خو د پاکستان پوځ د دې خبر تر چمتو کېدو پورې د دغو بریدونو په اړه څه نه‌دي ويلي.

د طالبانو حکومت د بهرنیو چارو وزارت د دوشنبې په ورځ په یوه اعلامیه کې وویل چې د دغو بریدونو په وړاندې د اعتراض په توګه‌یې په کابل کې د پاکستان د سفارت شارژدافیر احضار کړ.

د اعلامیې له مخې دغه بریدونه د افغانستان د ملي حاکمیت او ځمکنۍ بشپړتیا ښکاره نقض بلل شوي او په کلکو ټکو غندل شوي دي.

د افغانستان د ووشو ملي لوبغاړي خالد هوتک په اسیايي لوبو کې خپل یمنی سیال مات کړی او یو اتم پړاو یا کوارټرفاینل ته وتلی دی.

تمه ده هوتک سبا ماښام په کوارټرفاینل کې له خپل اندونیزیايي سیال سره مخ شي.

دی که هغه لوبه وګټي نو د اسیايي لوبو د برنزو مډال یې قطعي کېږي ځکه نیمه پایلوبو ته وتلی شي.

خالد هوتک دوه وار مخکې هم په چین او اندونیزیا کې له اسیايي لوبو د برنزو مډالونه ګټلي.

اخوا افغان لوبغاړې فریبا هاشمي په بایسکل چلوونې کې د شنبې په ورځ په یو لړ لوبو کې اوومه شوه.

هغې ۲۴ کیلومتره لاره په نږدې ۲۸نیمو دقیقو کې ووهله او له تایلند، تایوان، ایران، مغولستان، اندونیزیا،متحده عرب اماراتو، ماکائو او قطر څخه مخکې پای کرښې ته ورسېده.

اسیايي لوبې د جاپان ایچي ناګویا کې روانې دي چې له افغانستانه هم په څو برخو کې د یو شمېر بهر مېشتو افغان نجونو په ګډون لږ تر لږه ۳۴ لوبغاړي ګډون لري.

د سپټمبر ۲۱مه د سولې نړیواله ورځ ده.

د ملګرو ملتونو له خوا سږ کال دې ورځې ته دا شعار ټاکل شوی چې : « په سولې باندې پانګونه وکړئ – سوله د هر چا لپاره، هر چېرته او هره ورځ.»

د ملګرو ملتونو د سازمان سرمنشي انتونیو ګوتریش د دې ورځې په مناسبت په یوه ویډیويي پيغام کې ویلي چې : « سوله په خطرناک ډول کمه شوې. خو په نړۍ کې لا هم خلک ښيي چې موږ کمزوري نه یو.بشرپالان، مرستندویان، مشران او سوله ساتي د ټولنو تر منځ د نفاق د له منځه وړلو او د خبرو هڅې کوي.»

د اوکرایین او روسیې جګړه، د منځني ختیځ روان کړکېچونه او په افغانستان کې روان تاوتریخوالی او د ملکیانو مرګژوبله هغه څه دي چې په دې ورځ یې سیوری غوړولی.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه ماموریت یوناما په خپل راپور کې چې همدا سپټمبر یې خپور کړی و، ویلي چې د افغانستان د څو لسیزو اوږدې وسله‌والې جګړې قربانیان لاهم له ژورو فزیکي، رواني، ټولنیزو او اقتصادي فشارونو سره مخ دي.

د طالبانو حکومت وایي چې پاکستاني پوځ تېره شپه د افغانستان پر کونړ او پکتیکا ولایتونو هوایي بریدونه کړي دي.

د حکومت ویاند ذبیح الله مجاهد نن دوشنبه ( وږي ۳۰مه) پر خپله ایکس پاڼه ادعا کړې چې برید پر ملکیانو شوی او په خبره یې کونړ کې یې درې تنه وژلي او ۴ نور ټپيان کړي دي چې مېرمنې هم په کې دي.

مجاهد زیاته کړې چې په پکتیکا کې برید پر یوه کور او یوه دوکان شوی چې ځاني زیان نه لري.
اسوشیتید پریس خبري اژانس د پاکستاني چارواکو په حواله ویلي چې بریدونه د وسله والو مخالفانو پر مشکوکو اهدافو شوي چې ۲۸ تنه په کې وژل شوي دي.

ازادي راډیو د دواړو لورو ادعاوې نه شي تاییدولی او سملاسي خپلواکو سرچینو هم په دې اړه څه نه دي ویلي.

دغه بریدونه داسې مهال کیږي چې په کوهاټ کې د پولیسو پر یوه مرکز د جمعې ورځې خونړي برید لږ تر لږه ۳۱ تنه ووژل او لسګونه نور ټپیان کړل.

د دوشنبې په ورځ په افغانستان کې د ګوزڼ یا پولیو په وړاندې د واکسین نوی کمپاین پیلیږي. له پولیو خلاص افغانستان بنسټ د یکشنبې په ورځ پرخپله ایکسپاڼه کې له ټولو کورنیو غوښتي چې له پولیو ناروغۍ څخه د افغانستان په خلاصولو کې خپله ونډه ترسره کړي او خپل ماشومان واکسین کړي. د دغه بنسټ په خبره له پنځو کلونو کم عمره ماشومانو ته د پولیو دغه کمپاین به په جنوبي حوزه کې د سې شنبې په ورځ پیل شي.

د پولیو دغه کمپاین داسې مهال پیلیږي چې څه کم دوه اونۍ مخکې په افغانستان کې د پولیو د څلورو نویو مثبتو پیښو د ثبتیدو خبر ورکړل شو. په دغو نویو پیښو سره په دې هیواد کې د روان میلادي کال له پیل راهیسې د پولیو د مثبتو پیښو شمیر ۲۵ ته ورسید. پولیو یا ګوزڼ درملنه نه لري او یوازې یې واکسین مخه نیولی شي.

د حال‌وش په نوم د ایران د بشري حقونو یو سازمان راپور ورکړی چې د ایران د سیستان او بلوچستان ولایت پر یوې لویې لارې د افغان کډوالو موټر له یوه تیل وړونکي موټر سره ټکر کړی چې له کبله يې اووه افغان کډوال مړه شوي او او نهه نور ټپیان دي.

دې سازمان پرون شنبه پر خپلې ایکس پاڼې لیکلي چې پېښه د جمعې په ورځ د (سنبلې۲۷مه) د ایرانشهر او جکیګور ترمنځ پر لویه لار شوې ده.

تراوسه د دې افغانانو د هویت په اړه جزییات نه دي خپاره شوي.