پنځه امریکايي سرتېري په ننګرهار ولایت کې د پوځي عملیاتو په ترڅ کې ټپيان شوي دي.

په افغانستان کې د امریکا او ناټو ځواکونو عمومي قوماندان جنرال جان نیکولسن تایید کړې ده چې دا پوځیان په ننګرهار ولایت کې د داعش ډلې پرضد له افغان ځواکونو سره په ګډو عملیاتو کې ټپیان شوي خو د وخت په اړه یې نوموړي څه نه دي ویلي.

نیکولسن چې له خپل دفتر څخه د ویډیو کنفرانس له لارې په پنټاګون کې خبریالانو ته څرګندونې کولې ډاډ ورکړ چې د دې ټپیانو حالت د اندېښنې وړ نه دی:

"د تروریزم پرضد د مبارزې په عملیاتو کې خطرونه تل وي او په دې عملیاتو کې هم زموږ ټول پنځه تنه پوځیان ټپیان شوي دي. هیڅ یو هم ته هم د ژوند ګواښ نشته."

د نیکولسن په وینا دوه تنه پوځیان چې برسیرن ټپیان شوي وو، خپلو دندو ته ستانه شوي دي خو درې نور لاهم په روغتون کې تر علاج لاندې دي.

په افغانستان کې د جګړې په ډګر کې د امریکايي سرتېرو د ټپي کېدو خبر له مودو وروسته ورکول کېږي ځکه وروسته له دې چې د افغانستان امنیتي او دفاعي ځواکونو د پوځي عملیاتو مشري په غاړه واخیسته نړیوال پوځیان د افغان ځواکونو د روزنې او هغو ته د سلامشورو پر چارو تمرکز کوي.

نجونو ته د تعلیم د زمینې د برابرولو په اړه د پخواني ولسمشر حامدکرزي ټینګار د طالب چارواکو غبرګون پارولی.
له دې ډلې د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت ویاند ضیاالله هاشمي پرون په خپله ایکس پاڼه ښاغلي کرزي ته په خطاب لیکلي چې: «ته د افغانستان د مساییلو په اړه د نظر ورکولو حق نه لرې.»

هاشمي وړاندې لیکلي چې د لوړو زده کړو د چارو په اړه نظر د ده په خبره له هغو کسانو سره ښه ښایي چې د واکمنۍ پر مهال یې د هېواد د پرمختګ لپاره عملي او مثبت میراث پرېښی.

پخوانی ولسمشر حامدکرزی چې د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې په کابل کې دی د طالبانو له محدودیتونو سره سره یې د نجونو د تعلیم لپاره بیانونه ورکړي.

حامدکرزی شاوخوا ۱۴ کاله د افغانستان ولسمشر و او د واکمني پر مهال یې میلیونونه نجونې ښوونځیو او پوهنتونو ته تللې.

د طالبانو له بیا واکمنېدو راهیسې له شپږم ټولګي پورته نجونې له ثانوي او لوړو زده کړو محرومې دي.

رباب فاطمه د ملګرو ملتونو د سرمنشي له خوا د افغانستان لپاره د ځانګړې استازې او د ملګرو ملتونو د مرستندویه ماموریت یوناما د مشرې په توګه وټاکل شوه.

د ملګرو ملتونو د سرمنشي انتونیو ګوتیریش په حواله په یوه بیان کې راغلي چې: «مېرمن فاطمه په ملي او نړیوالو ملکي خدماتو کې د ۳۰ کلونو څخه زیاته تجربه لري، چې پکې په ملي او نړیواله کچه ډیپلوماسي، پالیسي جوړونه، وکالت، پروګرام او تطبیق شامل دي.»

اغلې رباب فاطمه څه وخت مخکې دې دندې ته وړاندیز شوې وه.

اغلې فاطمه به د ملګرو ملتونو مخکینۍ ځانګړې استازې او د یوناما د مشرې روزا اوتنبایوا ځای ناستې شي چې دنده یې تېر سپټمبر پای ته رسېدلې وه.

د یوناما ماموریت له هغه وخت راهیسې د جورجیټ ګاګنون په سرپرستۍ مخته وړل کېده.

په افغانستان کې د اروپايي اتحادیې استازولۍ وايي، د مسلکي زده کړو او کار زده کړې له لارې افغان نجونو او هلکانو ته داسې فرصتونه برابروي چې پرمختګ وکړي او د خپلو ټولنو ملاتړ وکړي.

دې استازولۍ د چهارشنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۴مه)، د ځوانانو د مهارتونو د نړیوالې ورځې په مناسبت په اېکس پاڼه ولیکل چې اروپايي اتحادیه له ځوانانو سره د مهارتونو په زده کړه، د کاروبار په پیل او د دوامدارو عایداتي سرچینو په رامنځته کولو کې مرسته کوي او په دې توګه د افغانستان په راتلونکي کې پانګونه کوي.

دا په داسې حال کې ده چې طالبانو په ۲۰۲۱ کال کې پر افغانستان له بیا واکمنېدو وروسته نجونې او ښځې له ثانوي او عالي تحصیلاتو منع کړي او د دوی پر ټولنیز ژوند او کار یې هم سخت محدودیتونه لګولي دي.

د افغانستان، روسیې او قزاقستان شرکتونو د ۴۴۶ میلیونه افغانیو په ارزښت سوداګریز تړونونه لاسلیک کړي دي.

د افغانستان د سوداګرۍ او پانګونې خونې د چهارشنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۴مه) وویل، دغه تړونونه د ساختماني موادو، درملو، خوراکي توکو او کرنیزو خدماتو په برخو کې د اقتصادي همکاریو د پراختیا، د خصوصي سکټور ترمنځ د همکارۍ د پیاوړتیا او د سیمه‌ییزې سوداګرۍ د ودې په هدف لاسلیک شوي دي.

خو دې خونې د هر شرکت د ونډې او د دغو تړونونو د عملي کېدو د وخت په اړه نور جزئیات نه دي ورکړي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت د شمېرو له مخې، د افغانستان او روسیې کلنی سوداګریز حجم شاوخوا ۵۳۸ میلیونه ډالرو ته رسېدلی چې ۴ میلیونه ډالر یې د افغانستان صادرات او ۵۳۴ میلیونه ډالر له روسیې واردات دي.

وروسته له دې چې پاکستان سره سوداګريزې لارې وتړل شوې، طالبان هڅه کوي له روسیې او د منځنۍ اسیا له هېوادونو سره خپلې اقتصادي اړیکې پراخې کړي.

افغانستان کې د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د "معلوماتي ملاتړ" په نوم د یو نوي ریاست د جوړېدو خبر ورکړی دی.

د دغه وزارت د عامه اړیکو او مطبوعاتو رئیس، مولوي عبدالحکیم همت اخندزاده، په یوې تازه غونډه کې ویلي چې د دې ریاست د جوړېدو هدف په افغانستان کې د رسنیو او خبریالانو د فعالیتونو څارنه، ملاتړ او معلوماتو ته د لاسرسي د زمینې برابرول دي.

طالبان په داسې حال کې د رسنیو او خبریالانو د ملاتړ خبره کوي چې واک ته له ستنېدو وروسته‌یې په تېرو ۵ کلونو کې پر ازادو رسنیو او خبریالانو سخت محدودیتونه لګولي، معلوماتو ته لاسرسی یې محدود کړی او د دې وضعیت له امله سلګونه رسنۍ تړل شوي، یو شمېر خبریالان زنداني شوي او زرګونه خبریالان او د رسنیو کارکوونکي له افغانستانه کډه کولو ته اړ شوي دي.

د طالبانو دغو اقداماتو د خبریالانو د ملاتړ د کورنیو او نړیوالو بنسټونو سختې نیوکې هم راپارولې دي.

د افغانستان د شپږیزې کرکټ لیګ په یوولسم پړاو کې د امو نهنګانو لوبډلې د اتلولۍ جام خپل کړ.

د دې سیالیو وروستۍ لوبه د چهارشنبې په ورځ (د چنګاښ ۲۴مه) د خوست د کرکټ په لوبغالي کې ترسره شوه.

سپین غر پړانګانو د ۱۶۷ منډو هدف وټاکه، خو امو نهنګانو وکولای شول دا هدف په ۱۶ اورونو کې بشپړ کړي او بریا خپله کړي.

دا درېیم پرله‌پسې ځل دی چې امو نهنګان د شپږیزې کرکټ لیګ اتلولي خپلوي.

د افغانستان کرکټ بورډ د شپږیزې لیګ سیالۍ په ۲۰۱۳ کال کې پیل کړې وې او د روان کال سیالۍ د دې لیګ یوولسم پړاو و.

د کریکټ د شپږیزې سیالیو اتلولي امونهنګان لوبډلې وګټله.

د شپږیزې یولسم پړاو پایلوبه کې چې نن چهارشنبې د خوست د کریکټ په لوبغالي کې ترسره شوه، سپین غرپړانګان لوبډلې امونهنګان لوبډلې ته د ۱۶۷ منډو هدف ټاکلی وچې امونهنګان په ۱۶ اوور کې پوره کړ. د امونهنګان لوبغاړي عمران میر ښه بیټینګ وکړاو ترټولو ډیرې ۷۷ منډې یې جوړې کړې. د افغانستان کرېکټ بورډ د شپږیزې لیګ سیالۍ په ۲۰۱۳م کال کې پیل شوې او سږکال یې یوولسم پړاو و.

د جرمني د کارموندنې فدرالي ادارې (BA) د سې‌ شنبې په ورځ وویل چې کډوالو، په ځانګړې توګه پناه غوښتونکو، په تېره یوه لسیزه کې د جرمني د کار بازار ته د اړینو مهارتونو په برابرولو کې مهمه ونډه اخیستې ده.

په نورنبرګ کې مېشتې دغې ادارې ویلي چې د ۲۰۱۴ کال د جون او د ۲۰۲۵ کال د جون ترمنځ د کارموندنې د ودې د ټولې پروسې ۴۳ سلنه برخه بهرنیو وګړو جوړوله چې شاوخوا یو پر درېیمه برخه یې د هغو اتو هېوادونو د اوسېدونکو له ډلې وه چې ډېری پناه غوښتونکي ترې راځي. افغانستان یوله دغو اتو هیوادونو دی چې د شمیرو له خوا په دې موده کې یې په سلګونو زره اتباعو له جرمني د پناه غوښتنه کړې ده. د دغې ادارې په ټکو که کډوالي نه وای نو د جرمني کاري ځواک به په جدي ډول کم شوی وای.

د راپورله مخې د ۲۰۱۴ او ۲۰۲۴ کلونو ترمنځ، د کار کولو عمرلرونکو جرمني اتباعو شمېر ۳،۹ میلیونه راکم شوی، په داسې حال کې چې په همدې موده کې د کار کولو عمر لرونکو بهرنیو وګړو شمېر ۳،۴ میلیونه زیات شوی دی.

د دې ادراې د اجرائیوي بورډ غړي، ډانیل ترزنباخ، وویل: "دا بدلون د کار بازار ته د بریالي ادغام پایله ده." هغه زیاته کړه: "کډوالو د کارموندنې د زیاتوالي په برخه کې د پام وړ ونډه اخیستې ده." ترزنباخ وویل چې د تېرو پنځو کلونو په موده کې د هغو کسانو شمېر چې د لویو کډوالو هېوادونو څخه راغلي او په بشپړ وخت دندې لري، له دوه برابره څخه هم زیات شوی دی، چې سوریه او افغانستان پکې تر ټولو ستره ونډه لرونکي هېوادونه دي.

د ملګرو ملتونو د خوړو نړیوال پروګرام (ډبلیو اف پي) وايي چې د پاکستان د ګمرک ادارې ۲۶ کانټینرونو ته چې د دې پروګرام اړوند خوراکي توکي او نورې بشري مرستې په‌کې بار دي، افغانستان ته د داخلېدو اجازه ورکړې ده.

د «ډبلیو اف پي» په وینا، په دغو کانټینرونو کې هغه خوراکي توکي او نور اړین مرستندویه مواد دي چې د دې پروګرام د بشري مرستو په چوکاټ کې د افغانستان خلکو ته ځانګړي شوي دي.

د افغانستان د طالبانو حکومت تر اوسه په دې اړه څه نه‌دي ویلي.

د تورخم لار د افغانستان او پاکستان ترمنځ له تر ټولو بوختو سوداګریزو او ترانزیټي لارو څخه ګڼل کېږي چې د ۲۰۲۵ کال د اکټوبر له میاشتې راهیسې د دواړو هېوادونو ترمنځ د تاوتریخوالي له امله د عادي تګ راتګ پر مخ تړل شوې ده.

د طالبانو حکومت د ټرانسپورت او ملکي هوايي چلند وزارت وايي چې د کابل نړیوال هوايي ډګر د انتظار خونې د نوې ودانۍ د جوړېدو چارې شاوخوا ۷۰ سلنه بشپړې شوي او تر راتلونکو څلورو میاشتو پورې به ګټې اخیستنې ته وسپارل شي.

د دې وزارت د عامه اطلاعاتو او نشراتو ادارې په هغه وېډیو کې چې د سې شنبې په ورځ د چنګاښ په ۲۳مه‌یې په اېکس پاڼه کې خپره کړې، ویلي چې دا ودانۍ د ټولټال ۳۲۳ میلیونه افغانیو په لګښت جوړېږي او هڅه شوې چې تر ډېره د افغانستان له کورنیو تولیداتو په کې کار واخیستل شي.

د کابل د نړیوال هوایي ډګر لپاره د انتظار خونې دغه نوې ودانۍ داسې مهال جوړېږي چې د ۲۰۲۱ کال په اګسټ کې د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته د افغانستان هوايي چلند له ډېرو ننګونو سره مخامخ دی.