د افغانستان جمهوري ریاست وايي چې د حکمتیار په مشرۍ د حزب اسلامي سره د سولې په خبرو کې په زیاتو مواردو توافق شوی دی.

د افغان ولسمشر مرستیال ویاند دواخان مینه پال نن ازادي راډیو ته وویل چې د سولې په دې خبرو کې جزي مسایل پاتې دي چې خبرې پرې وشي:

"له حکمتیار صیب سره په ډېرو مواردو توافق شوی دی، ډېر جزي مسایل پاتې دي، د افغانستان د حکومت غوښتنه دا ده چې هر هغه غوښتنه چې د قانون سره په ټکر کې نه وي هغه به منل کېږي او د قانون څخه لوړه غوښتنه د هیڅ چا لپاره د منلو وړ نه ده."

په ورته وخت کې د افغانستان د سولې عالي شورا وايي چې د سولې له بهیر سره د حکمتیار یو ځای کېدل به نورو وسله وال مخالفان هم سولې ته وهڅوي.

تر دې دمخه د افغانستان له حکومت سره د حزب اسلامي د مرکچي پلاوي مشر امین کریم اسوشیتید پریس خبري اژانس سره په خبرو کې هیله حرګنده کړې وه ولسمشر محمد اشرف غني نن د دواړو خواوو د موافقې وروستۍ بڼه لاسلیک کړي.

د ازبکستان د صدراعظم مرستیال جمشید خواجه ‌یف چې د یوه لوړپوړي دولتي پلاوي په مشرۍ افغانستان ته تللی، په روان کال کې خپل هیواد ته له افغانستانه د وارداتود زیاتوالي خبر ورکوي. په هغه خبرپاڼه کې چې د طالبانو د حکومت مرستیال ویاند حمدالله فطرت د یکشنبې په ورځ د طالبانو له ریس الوزرا ملا محمد حسن اخند سره د هغه د کتنې په اړه خپره کړې، خواجه یف ویلي چې تېر کال یې هیواد ته د افغانستان مجموعي صادرات ۱۵۰ میلون ډالره وو خو د روان کال له پيله تر اوسه ازبکستان ته د افغانستان صادرات ۱۱۱ میلیون ډالرو ته رسېدلي او تمه ده چې د کال تر پایه دغه کچه نوره هم زیاته شي. افغانستان ترډیره وچې او تازه میوې، پنبه، د ډبرو سکاره اوغالۍ ازبکستان ته صادروي.

خواجه یف همدارنګه ویلي چې ازبکستان تر اوسه افغانانو ته ۵ زره ویزې ورکړي چې د هغه په ټکو دا د دواړو هیوادونو ترمنځ د دوستۍ او اقتصادي اړیکو د پراختیا ښودنه کوي. د ازبکستان د صدراعظم مرستیال چې د لوړپوړوچارواکو، سوداګرو او پانګوالو د یوې لوی پلاوي په مشري کابل ته تللی، دغه راز یې د طالبانو د ریاست الوزرا له اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر او یوشمیرنورو چارواکو سره هم لیدنې کتنې ترسره کړي دي.

په تیرو څه کم پنځوکلونوکې چې طالبان بیا په افغانستان کې واک ته رسیدلي، د منځنۍ آسیا د یوشمیرنورو هیوادونو پرتله له ازبکستان سره یې په ډیرو برخو کې اړیکي پراخې شوې دي.

د ملګروملتونو د بشري چارو د همغږۍ اداره، اوچا خبرداری ورکوي چې که په روان کال کې لازمه بودیجه ترلاسه نکړي نو په افغانستان کې به ملیونونه ماشومان له ژوند ژغورونکو روغتیایي او تغذیوي خدمتونو بې برخې شي.

اوچا د یکشنبې په ورځ پرخپله ایکسپاڼه کې لیکلي چې هر ماشوم د دې حق لري چې سالمه او پیاوړې وده وکړي. خو د بودیجې کمښت په ۲۰۲۶ کال کې په افغانستان کې د ۵،۷ میلیونو ماشومانو او میندو لپاره د تغذیې پروګرامونه له ګواښ سره مخ کوي.

په افغانستان کې ښکیلو د ملګروملتونو ډیرو نورو ادارو هم په دې وروستیو کې په افغانستان کې د ښځو او ماشومانو وضعیت د اندیښنې وړبللی دی. د خوړو نړیوال پروګرام ویلي چې په دې هیواد کې خوارځواکي پراخه شوې او په ځوارځواکۍ اخته ۵ میلیونه ماشومان او میندې درملنې ته اړتیا لري.

د روغتیا نړیوال سازمان ویلي چې د بودیجې د سخت کمښت له امله یې په افغانستان کې د ۴۴۵ روغتیايي مرکزونو فعالیتونه یا ځنډول شوي او یا هم په بشپړ ډول درول شوي دي.

لیکوال، شاعر او ژورنالیست شفیق الله دردمل ومړ.

نوموړي لسیزې د افغانستان په چاپي او غږیزو رسنیو کې کار کړی او مخکې په اریانا پوهنتون کې د ژورنالیزم استاد و.

هغه یو مهال د افغانستان د ملي راډیو تلویزیون د ډرام او ډیالوک څانګې مشر او په افغان نشراتي مرکز کې یې هم د ډرامو د لیکوال او پروډیسر په توګه کار کړی دی.

شفیق الله دردمل له اوږدې مودې راهیسې ناروغه و چې بلاخره یې یکشنبه د چنګاښ څلورمه د ۷۵ کلونو په عمر په خپل کور کې ساه ورکړه.

د ازبکستان دمرستیال صدراعظم جمشید خواجه یوف په مشرۍ یو لوړ پوړی پلاوی دافغانستان-ازبکستان تجارتي فورم لپاره کابل ته تللی.

د افغانستان د سوداګرۍ خونه وايي چې د ازبکستان سوداګر او پانګه وال د افغانستان د کانونو د استخراج ، انرژۍ، د فلزاتو ویلې کولو او د کرنې د میکانیزه کولو په برخه کې ځانګړې لیوالتیا لري.

دازبکستان دمرستیال صدراعظم جمشید خواجه یوف د یکشنبې په ورځ په ارګ ماڼۍ کې د طالبانو له رییس الوزرا ملا محمد حسن اخوند او نورو لوړپوړو چارواکو سره هم کتلي.

د طالبانو د حکومت په بیان کې د ازبکستان د صدراعظم د مرستیال په حواله راغلي چې افغانستان د ازبکستان په بهرني سیاست کې مهم ځای لري او د اوسني سفر هدف د پانګونې او سوداګرۍ په برخو کې د ژمنو شویو پروژو د عملي کار پیل او ارزونه ده.

افغانستان تېر کال ازبکستان ته د ۱۵۰ میلیونو ډالرو په ارزښت وچې او لمدې میوې، پنبه، ډبرو سکاره او غالۍ لیږي.

له هغې خوا بیا تصیفه شوي تیل، غنم، بریښنا او حبوبات واردیږي.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت د انرژۍ او اوبو وزارت د نورستان په ګډون د ختیځو حوزود سیندونو د اوبو د کچې لوړېدو او د سېلابونو د راوتلو خبرداری ورکړی دی.

دې وزارت د شنبې په ورځ په خپله اېکسپاڼه ولیکل چې د هوا پېژندنې ادارې د وړاندوینو سره سم د اقلیمي بدلونونو له امله، د زمري له یکشنبې تر دوشنبې پورې د هېواد په یو شمېر سیندیزو حوزو کې د سېلابونو د راوتلو او د سیندونو د اوبو د کچې د لوړېدو احتمال شته.

وزارت له خلکو غوښتي چې سیندونو ته له نږدې کېدو ډډه وکړي.

بلخوا، د طبیعي پېښو پر وړاندې د مبارزې ادارې ویلي چې په تېرو دوو ورځو کې په ۱۵ ولایتونو کې د سېلابونو له امله ۱۰ کسان مړه او ۶ نور ټپیان شوي دي.

په وروستیو ورځو کې د افغانستان په ختیځو ولایتونو، په ځانګړي ډول نورستان کې، سختو بارانونو او سېلابونو سخت ځاني او مالي زیانونه اړولي دي. چارواکي وايي د تېرې اوونۍ په سېلابونو کې لږ تر لږه ۲۳ کسان مړه شوي او لسګونه نور ټپیان یا ورک دي.

د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بنېټ د امریکا او ایران ترمنځ شخړو ته په اشاره ویلي چې په ایران کې افغان کډوال د تر ټولو زیانګالو کسانو له ډلې دي.

هغه د شنبې په ورځ، د زمري یا اسد میاشتې په درېیمه، په خپله ایکسپاڼه کې لیکلي چې ډېری افغان کډوال په دغو شخړو کې له پامه غورځول کېږي.

بنېټ همداراز په ایران کې د افغانانو د اعدامونو دوام خواشینوونکی بللی دی.

دا په داسې حال کې ده چې په دې وروستیو کې د ایران قضايي قوې د ګل‌ محمد محمدي په نوم د یوه افغان وګړي د اعدام خبر ورکړی و. نوموړی د تېر کال د اعتراضونو له قضیې سره د تړاو په تور په اعدام محکوم شوی و.

د ایراني رسنیو د راپورونو له مخې، د محمدي د اعدام حکم د چنګاښ میاشتې په ۲۸مه د اصفهان په یوه زندان کې عملي شوی دی.

د طالبانو د حکومت د هوا پېژندنې ادارې د وړاندوینې له مخې، نن شنبه د افغانستان په ۲۱ ولایتونو کې د بارانونو د ورېدو او د ناڅاپي سېلابونو د راوتلو احتمال شته.

بدخشان، تخار، نورستان، بغلان، پنجشېر، کونړ، لغمان، کاپیسا، پروان، ننګرهار، کابل، لوګر، پکتیا، خوست، پکتیکا، غزني، میدان وردګ، بامیان، سمنګان، سرپل او غور هغه ولایتونه دي چې پکې د بارانونو او سېلابونو اټکل شوی دی.

په دغو ولایتونو کې د باران اندازه له ۱۰ تر ۳۵ میلی ‌مترو پورې اټکل شوې ده.

دا په داسې حال کې ده چې په دې وروستیو کې د افغانستان ختیځ، په ځانګړي ډول نورستان، د سختو او ویجاړوونکو بارانونو او مرګونو سېلابونو شاهد و.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر (اوچا) د شمېرو له مخې، د دغو بارانونو او سېلابونو له امله لږ تر لږه ۲۳ کسان مړه شوي، ۵ تنه ورک او ۱۲۵ تنه ټپیان شوي دي.

دغو سېلابونو همدارنګه په نورستان، پکتیا، پکتیکا، غزني او میدان وردګ ولایتونو کې پراخ مالي زیانونه هم اړولي دي.

ټاکل شوې ده چې افغانستان د سپټمبر په میاشت کې په ډهلي کې د هند د کریکټ له لوبډلې سره د شل اوریزو سیالیو د درې‌ لوبو د لړۍ کوربه توب وکړي. د کرېک ‌اینفو د معلوماتو له مخې، تمه ده چې دغه سیالۍ د سپټمبر په ۱۳مه، ۱۵مه او ۱۷مه په ارون جېټلي لوبغالي کې ترسره شي، خو دغه مهالویش تراوسه په رسمي توګه ندی اعلان شوی.

که څه هم افغانستان له څو کلونو راهیسې خپلې کورنۍ سیالۍ په هند کې ترسره کوي خو دا به لومړی ځل وي چې یو هېواد د هند پر خپله خاوره کې د دې هیواد د ملي لوبډلې کوربه توب کوي. افغانستان مخکې خپلې کورنۍ لوبې په لکنو، دهرادون او ګرېټر نوېډا کې کړې دي خو هېڅکله یې د هند پر وړاندې په هند کې کوربه‌ توب نه دی کړی.

افغانستان د روان کال په پیل کې په هند کې د شل اوریز نړیوال جام له سیالیو راهیسې کومه شل اوریزه نړیواله لوبه نه ده کړې. په هغو سیالیوکې افغانستان له څلورو لوبو څخه دوه وګټلې خو ونه توانید چې د سوپر اتو پړاو ته ورسیږي.

د جرمني حکومت به له دې سره سره چې د افغانانو لپاره یې د منلو ځانګړی پروګرام لغوه کړی، بیا هم اړ وي چې د افغانانو د ویزو غوښتنې د هرې قضیې پر بنسټ وارزوي. دا پرېکړه د جمعې په ورځ د جرمني د اساسي قانون د لوړې محکمې له خوا وشوه.

په کارلسروکې میشتې د جرمني تر ټولو لوړې محکمې وویل چې د اغېزمن شوي بهرني وګړي ځانګړې اندېښنې او شخصي وضعیت باید په پام کې ونیول شي.

د جرمني خبري آژانس د راپورله مخې په ځانګړې توګه، دا قضیه د "بشري حقونو نوملړ" (Human Rights List) په نوم د منلو ځانګړي پروګرام پورې تړاو لري، هغه پروګرام چې حکومت یې له مخکې د پای ته رسولو بهیر پیل کړی دی.

د دې قضیې یوه مدعي یوه افغانه ښځه وه چې جرمني ته د تلو لپاره یې له دې هیواده د ځان او خپلو دوو کوچنیو زامنو لپاره د ویزې غوښتنه کړې وه او اوس د پاکستان په پیښورښارکې اوسي.

دوی په ۲۰۲۱ کال کې له جرمني څخه د منلو ژمنه ترلاسه کړې وه، خو دا ژمنه د ۲۰۲۵ کال په ډسمبر کې بېرته لغوه شوه. د برلین-براندېنبورګ عالي اداري محکمې ویلي وو چې دوی د ویزو د ترلاسه کولو قانوني حق نه لري.

خو د جرمني فدرالي اساسي قانون محکمې دغه پرېکړه لغوه کړه او ویې ویل چې ټیټې محکمې د جرمني د اساسي قانون له مخې د خپلسرۍ د منع کولو د اصل د پلي کېدو د حدودو په اړه ناسم قضاوت کړی و.

د اساسي قانون محکمې د قاضیانو په وینا، عالي اداري محکمه باید دا په پام کې ونیسي چې د اساسي قانون له مخې جرمني مکلف دی له دغې ښځې او د هغې له ماشومانو سره په پاکستان کې خپلو مرستو ته ترهغو دوام ورکړي چې ویزه ورکړل شي.

محکمې همدارنګه وویل، د جرمني حکومت باید د پاکستان له حکومت سره خپلې همکارۍ ته دوام ورکړي، څو ډاډ ترلاسه شي چې په دغه پروګرام کې شامل د ویزې متقاضیان په هغه هیواد کې نه نیول کېږي او افغانستان ته نه استول کیږي.

د ۲۰۲۵ کال په ډسمبر کې د جرمني د کورنیو چارو وزارت د بشري حقونو د نوملړ (Human Rights List) د پروګرام د شاوخوا ۶۴۰ افغانانو د منلو ژمنې پرته له دې چې د هریوه قضیه جلا وارزوي، لغوه کړې.

د افغانستان د کریکټ الف ټیم به د ۲۰۲۶ کال د اسیایي سیالیو د مقدماتي لوبو په «A » ګروپ کې د کوربه هیواد جاپان او نیپال سره لوبې کوي.

په «B » ګروپ کې به هانګ کانګ ، مالیزیا او عمان لوبیږي.

د قرعې له مخې چې نتایج یې د پنجشنبې په ورځ اعلان شول ، هند، بنګله ‌دېش، پاکستان او سریلانکا په مستقیم ډول په کوارټرفاینل پړاو لوبې کوي.

د کریکټ بورډ ویاند سید نسیم سادات ازادي راډیو ته وویل چې دغوراوي کمیټه به ډیر ژر ددغو لوبو لپاره د افغانستان د الف ټیم نوملړ اعلان کړي.

د لسو لوبډلو په ګډون دغه شل اوریزې سیالۍ د سپټمبر په ۲۴مه د جاپان په ناګویا ښار کې پیلیږي.

د یادونې وړده چې دافغانستان د کریکټ ملي ټیم راتلونکې اګست میاشت کې د ایرلند په وړاندې ۵ یو ورځنۍ بین المللي لوبې لري.