په ننګرهار کې له پرونۍ مرګونې چاودنې وروسته د دې ولایت چارواکو له عامو خلکو غوښتي چې له امنیتي ځواکونو سره دې د دا ډول بریدونو په مخنیوي کې همکاري وکړي.

د ننګرهار د والي ویاند عطاالله خوګیاڼي ازادي راډیو ته وویل:

"امنیتي او کشفي ادارې تل هڅه کوي چې د دا ډول ناوړه پېښو مخه ونیسي، خو د دوی دا هڅې هله ډیرې ګټورې تمامیدای شي چې ولسي خلک هم ورسره همکاري وکړي. موږله ولسونو غواړو چې له امنیتي ادارو سره همکار و اوسي."

پرون مازیګر یو ځان وژونکي بریدګر جلال اباد ښار ته څیرمه د سرخرود په دوه لارې کې په چاودیدونکو موادو بار رکشا له هغه موټر سره وچوله چې ملي اردو ته نوي جذبیدونکي ځوانان په کې سپاره وو.

د عطاالله خوګیاڼي په وینا پېښه کې ۱۲ کسان وژل شوي او تر څلوېښتو زیات نور ټپیان شوي دي. نوموړي د درې ټپیانو وضیعت د اندېښنې وړ وباله.

طالب ویاند ذبیح الله مجاهد د دې برید مسولیت منلی دی.

د افغانستان د فوټبال له شل کلنو څخه کم عمره ملي لوبډلې د تاجکستان له سیالې لوبډلې څخه دوه د صفر په وړاندې ماته وخوړه.

دا لوبه د جمعې په ورځ ( د مې ۱۵ مه)د منځنۍ اسیا د «کافا ۲۰۲۶» سیالیو په لړ کې تر سره شوه.

افغان لوبډلې تر دې وړاندې په دې سیالیو کې خپلې دوې لوبې پر ازبکستان او ترکمنستان بایللې دي.

د افغانستان وروستۍ لوبه به د یکشنبې په ورځ (د ثور میاشتې په ۲۷مه) د قرغیزستان پر وړاندې وي.

په دغو سیالیو کې چې په تاجکستان کې روانې دي د کوربه هیواد ترڅنګ د افغانستان، ترکمنستان، ازبکستان او قرغیزستان له شل کلنو څخه کم عمره ملي لوبډلو برخه اخیستې ده چې پایلوبه به یې د مې په اوولسمه وي.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر وايي چې تهران د امریکا له متحده ایالاتو څخه پیغامونه ترلاسه کړي چې ښیې د ډونالډ ټرمپ اداره په منځني ختیځ کې د جګړې د پای ته رسولو په هدف خبرو اترو ته چمتو ده.

عباس عراقچي د جمعې په ورځ په نوي ډیلي کې وویل، دا خبره چې امریکا د ایران د روغې جوړې وړاندیز رد کړ دی څو ورځې مخکنۍ خبره ده. د هغه وخت ده چې ښاغلي ټرمپ په خواله رسنیو کې ولیکل چې دا وړاندیز د منلو نه دی.

عراقچي زیاته کړه چې تر دې وروسته بیا ایران د امریکایانو داسې پيغامونه ترلاسه کړل چې دوی خبرو اترو ته لیواله دي.

په ورته وخت کې د چین د بهرنیو چارو وزارت د جمعې په ورځ وویل چې له ایران سره د جګړې ادامه ګټه نه کوي او د هرمز تنګی باید ژر تر ژره پرانیستل شي. چین دواړه لوري خبرو اترو ته وهڅول او په منځني ختیځ کې یې د یوه تلپاتې اوربند غوښتنه وکړه.

د بریتانیا شهزاده هري او د هغه میرمن میګان د افغانستان د جګړې په اړه له نیټ فلیکس سره یو فلم ډکوي.

د دې فلم نوم دی، د تېښتې لاره نه شته او خلک محاصره دي. دا فلم د ادم جاوټ په نوم د یوه کس د رښتوني خاطرو پر بنسټ جوړیږي.

په دې فلم کې د بریتانیا د یوه پوځي واحد کیسه رااخیستل شوې ده چې په ۲۰۰۶ کال کې په هلمند کې دیره و او طالبانو سخت بریدونه پرې کول.

د ټیلیګراف ورځپاڼې د راپور له مخې د فلم له دې موضوع سره شهزاده هري اشنا دی، ځکه چې هغه له بریتانوي پوځیانو سره یوه موده په هلمند کې د جګړې په لومړۍ کرښه کې تیره کړې ده. دی په دوه زره اووم کال کې هلمند ته واستول شو او بیا وروسته د اپاچي هیلکوپتر د پيلوټ په توګه افغانستان ته ولاړ. شهزاده هري د بریتانیا په پوځ کې له لس کلن خدمت وروسته په دوه زره پنځلسم کال کې له اردو بیل شو.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ پیکنګ ته خپل دوه ورځنی سفر پای ته ورساوه.
تمه کېده چې ټرمپ او شې پر سوداګریزو شخړو، تعرفو او ټیکنالوژۍ تمرکز ولري خو په بحثونو کې تر ډېره د ایران جګړه او له امله یې په نړۍ کې د انرژۍ د بهیر پروړاندې خنډونو باندې خبرې شوي.

ولسمشر ټرمپ خبرداری ورکړ چې نه غواړي ایران اټومي وسلې ولري او باید د هرمز تنګی هم پرانیستی وي.

هغه د پنجشنبې په ورځ وویل چې د چین ولسمشر شي جین پینګ وړاندیز وکړ چې ایران سره د هوکړې او هرمز تنګي څخه د بیړیو د تګ راتګ د تضمین لپاره مرسته وکړي او ژمنه یې وکړه چې ایران ته پوځي تجهیزات نه لیږي.

پیکنګ کې د امریکا او چین د ولسمشرانو خبرو سره همهاله، ګڼ شمیر هیوادونو یو ځل بیا د فارس خلیج هرمز تنګي کې دبیړیو دتګ راتګ د بیرته عادي کیدو غوښتنه وکړه.

د بریتانیا، فرانسې، بحرین، کاناډا، جرمني، جاپان، قطر ، او جنوبي کوریا په شمول ۲۶ هیوادونو دا غوښتنه کړې.

د دغو هېوادونو مشرانو په خپله اعلامیه کې « هرمز تنګي کې د سمندري تګ راتګ د آزادۍ د ملاتړ لپاره د خپلو ګډو ډیپلوماټیکو، اقتصادي او پوځي ظرفیتونو د کارولو پر ژمنتیا» ټینګار کړی دی.

پاکستاني چارواکو د جمعې په ورځ وویل چې باجوړ کې دولتي ځواکونو باندې د وسله والو مخالفینو د پنجشنبې برید کې لږترلږه نهه کسه دولتي ملیشې او لس تنه بریدګر وژل شوي دي.

چارواکي وايي د برید پیل کې له موټربم کار اخیستل شوی او وروسته نښته شوې ده.

پېښور کې یوه لوړپوړي امنیتي چارواکي د فرانسې خبري اژانس ته ویلي له اوږدې نښتې وروسته بریدګر وتښتېدل، خو لږ تر لږه ۳۵ نور امنیتي سرتېري ټپیان شوي دي.

په باجوړ کې یوه بل لوړپوړي حکومتي چارواکي هم د مرګ ژوبلې شمېر تایید کړ.

د تحریک طالبان پاکستان ډلې، چې په دې سیمه کې ډېره فعاله ده، د برید مسؤلیت منلی دی.

د قطر دبهرنیو چارو وزارت مرستیال محمد بن عبدالعزیز بن صالح الخلیفی د افغانستان لپاره د چین ځانګړي استازي یو شیائویونگ، سره په دوحه کې لیدلي او په افغانستان کې یې د امنیت او ثبات د ټینګښت په لارو چارو خبرې وکړې.

دقطري رسنیو د رپوټ په اساس ، ددغو خبرو په ترځ کې چې د پنجشنبې په ورځ ترسره شوې افغانستان کې وروستي تحولات وڅيړل شول او په دغه هیواد کې د امنیت او ثبات د ټینګښت په لارو چارو خبرې وشوې.

خبر زیاتوي چې قطري چارواکي ټینګار کړی چې دوحه له سوله ایزو لارو دلانجو دحل او سیمه او نړۍ کې د سولې او ثبات د تقویت لپاره د هلوځلو بشپړ ملاتړ کوي.

د یادونې وړ ده چې دنورو هیوادونو ترڅنګ قطر او چین هم د افغانستان او پاکستان ترمینځ دروان کړکیچ د حل لپاره هلې ځلې کړي چې په وروستیو دا ډول هلوځلو کې د چین ارومچي ښار د پاکستان او طالبانو دخبرو کوربه وو.

د چین ځانګړي استازي قطر ته له سفر دوه ورځې مخکې افغانستان کې د طالبانو حکومت بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي سره ولیدل او د ارومچي د خبرو د بهیر پر دوام او اغېزمنتیا ټینګار وکړ.

د ۲۶ هیوادونو مشرانو ،پیکنګ کې د امریکا او چین د ولسمشرانو خبرو سره همهاله، د پنجشنبې په ورځ د یوې اعلامیې په خپرولو سره یو ځل بیا د فارس خلیج هرمز تنګي کې دبیړیو دتګ تګ د بیرته عادي کیدو غوښتنه وکړه .

اعلامیه د بریتانیا، فرانسې، بحرین، کاناډا، جرمني، جاپان، قطر ، جنوبي کوریا او نورو هېوادونو له خوا خپره شوې ده.

د دغو هېوادونو مشرانو په خپله اعلامیه کې « هرمز تنګي کې د سمندري تګ راتګ د آزادۍ د ملاتړ لپاره د خپلو ګډو ډیپلوماټیکو، اقتصادي او پوځي ظرفیتونو د کارولو پر ژمنتیا» ټینګار کړی دی.

په اعلامیه کې راغلي: «سمندري تګ راتګ باید د ملګرو ملتونو د سمندري حقونو کنوانسیون (UNCLOS) او نړیوالو قوانینو له مخې آزاد وي.»

دغو هېوادونو د دې هدف د پوره کولو لپاره د «یو خپلواک او بشپړ دفاعي څو ملیتي پوځي ماموریت» د جوړېدو ملاتړ هم اعلان کړی، چې پکې د «ماین پاکولو عملیات» هم شامل دي.

هرمز تنګی د پنجشنبې په ورځ د ډونالډ ټرمپ او شي جین‌پینګ ترمنځ د خبرو یوه مهمه موضوع وه. د امریکا ولسمشر ویلي، د چین ولسمشر «غواړي چې هرمز تنګی پرانیستی پاتې شي» او له ایران سره دهوکړې لپاره چې دغه تنګی یې ترکنټرول لاندې دی، د مرستې وړاندیز هم کړی دی.

دمتحدوایالاتو ولسمشر دونالد ټرمپ د پنجشنبې په ورځ پیکنګ کې له خپل چینايي ساري سره له خبرو وروسته وویل چې شي جین پینګ وړاندیز وکړ چې ایران سره د هوکړې او هرمز تنګي څخه د بیړیو د تګ راتګ د تضمین لپاره مرسته وکړي او ژمنه یې وکړه چې ایران ته پوځي تجهیزات نه لیږي.

ټرمپ فاکس نیوز ته وویل: " ولسمشر شي غواړي چې یو تړون وشي. هغه واقعا غواړي چې یو تړون ترسره شي. "

سپینې ماڼۍ،د امریکا او چین د ولسمشرانو له غونډې وروسته په یوه اعلامیه کې وویل چې واشنګټن او پیکنګ سره ومنله چې هرمز تنګی باید د انرژۍ د بهیر په مخ پرانیستی وي او د چین ولسمشر د یاد تنګي د "پوځي کیدو" او د حق العبور د ترلاسه کولو لپاره د هرډول هڅو مخالفت څرګند کړ.

ولسمشر دونالد ټرمپ چین ته له روانیدو مخکې خبریالانو ته ویلي وو چې امریکا د ایران په هکله د پیکنګ مرستې ته اړتیا نلري.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت د مهاجرینو او راستنیدونکو د چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ وویل چې لدې جملې ۴۸۱ تنه د تورخم او ۸۰ تنه د سپین بولدک له لارې افغانستان ته ستانه شوي دي.

خبر زیاتوي چې په دوی کې داسې کورنۍ او افراد شامل وو چې د اقامت په سندونو کې د ستونزو له امله نیول شوي وو.

د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمشنرۍ «یو این ایچ سي ار» او د کډوالۍ نړیوال سازمان « آي او ايم» څو ورځې مخکې په خپل ګډ راپور کې وویل چې په تېره یوه اونۍ کې د پاکستان په بیلابیلو سیمو کې د پولیسو له لوري ۲۲۸۷ افغان وګړي نیول شوی او بندیان شوي دي.

ملګري ملتونه وايي له ۲۰۲۳ کال راهیسې له دوه میلیونه ډېر افغانان له پاکستانه ایستل شوي او نږدې دوه میلیونه نور لا هم په دې هیواد کې میشت دي.

د روسیې یو لوړپوړی امنیتي چارواکی وايي چې مسکو افغانستان کې د ⁠طالبانو⁠ حکومت سره «بشپړ شراکت» رامنځته کوي او د سیمې نور هېوادونه هم هڅوي چې له کابل سره خپلې اړیکې پراخې کړي.

رویترز خبري اژانس رپوټ ورکوي چې انټرفکس خبري اژانس د روسیې دامنیت شورا منشي سرګي شویګو له قوله خپره کړې چې له کابل سره همکاري د سیمې د امنیت او پرمختګ لپاره مهمه ده.

شویګو د پنجشنبې په ورځ بیشکیک کې د ⁠شانګهای د همکارۍ سازمان⁠ (SCO) د غړو هېوادونو د امنیتي چارواکو غونډې ته ویلي چې مسکو له ⁠طالبانو⁠ سره «عملیاتي او واقعبینانه خبرې اترې» پر مخ وړي، چې په کې امنیت، سوداګري، کلتور او بشري مرستې شاملې دي.

شویګو زیاته کړه چې د شانګهای همکارۍ سازمان باید له افغانستان سره خپله د اړیکو ډله بېرته فعاله کړي.

هغه داهم وویل چې د بېلابېلو اټکلونو له مخې، په افغانستان کې له شلو څخه د زیاتو ډلو شاوخوا ۱۸ زره تر ۲۳ زره پورې جنګیالي فعالیت کوي.

روسیه د نړۍ په سطحه یواځنی هیواد دی چې تېر کال یې افغانستان کې دطالبانو حکومت په رسمیت وپېژاند.

د شانګهای د همکارۍ سازمان کې چې لس غړي هیوادونه لري د روسیې ترڅنګ چین، هند، ایران، پاکستان اود پخواني شوروي اتحاد یو شمیرهېوادونه شامل دي.