د نورستان چارواکي وایي، چې د دې ولایت په برګ مټال ولسوالۍ کې د وسله والو مخالفینو او افغان ځواکونو ترمنځ نن سهارجګړه پیل شوې او لا هم دوام لري.

د نورستان امنیه قومندان غلام الله نورستاني ازادي راډيو ته وویل؛ دغه جګړه د پاکستاني پوځ په مرسته پیل شوي او وسله وال له نویو او پرمختللو وسلو څخه په استفادې جګړه پیل کړي.

نوموړي وویل، چې په دې جګړه کې یو ماشوم وژل شوی او وسله والو مخالفینو ته هم مرګ ژوبله اوښتې خو په دې اړه یې دقیق معلومات ورنه کړل.

وسله والو طالبانو تروسه په دې اړه څه نه دي ویلي.

هرات کې د طالبانو د حکومت چارواکي د هرات ښار د ماستر پلان د تصویب خبر ورکوي.

د هرات ولایت مقام په خپله ایکسپاڼه لیکلي چې دغه جامع پلان له تقریبا دوو کلونو تخصصي څیړنو او مطالعاتو وروسته بشپړ او کابل کې د ریاست الوزرا لخوا منل شوی دی.

خبر زیاتوي چې دغه پلان چې راتلونکو کلونکو کې دهرات د ودې او پراختیا مسیر ټاکي ، د استوګنیزو ، تجارتي ، صنعتي او تفریحي ځمکو د کارونې د تنظیم په موخه جوړ شوی او په ۵۰ زره جریبه ځمکه کې د هرات د نوي ښار پراختیا په کې شامله ده.

هرات د افغانستان په لویدیځ کې لرغونی ګڼ نفوسه ښار دی چې په وروستیو کلونو کې په کې سوداګري او صنعت نسبتا ښه وده کړې.

د رسمي ارقامو له مخې هرات ولایت څه دپاسه دوه ملیونه نفوس لري چې شاوخوا ۶۵۰ زره کسان یې په هرات ښار او پاته نور په ولسوالیو کې اوسي.

د متحدو ایالاتو سنا مجلس، دامریکا او ایران ترمینځ د تفاهم‌لیک له امضاء څو ورځې وروسته، په یوه نوې رایه‌ اخیستنه کې پریکړه وکړه چې د ایران په وړاندې جګړه باید ودرول شي او دبیا پیل لپاره به یې ولسمشر دکانګرس اجازې ته اړتیا ولري.

دغه پریکړه په ۵۰ موافقو او ۴۸ مخالفو رایو تصویب سوه.

خو دا مصوبه به د لاسلیک لپاره ولسمشر ډونالډ ټرمپ ته ونه سپارل شي او تر ډېره تشریفاتي بڼه لري.

دغه طرحه چې لومړی د استازو جرګې تصویب کړې وه، ډونالډ ټرمپ مکلفوي چې امریکایي ځواکونه له ایران سره له هر ډول پوځي ښکېلتیا وباسي، مګر دا چې کانګرس په څرګند ډول د دې اقدام اجازه ورکړي.

سنا مجلس کې د څلورو جمهوري غوښتونکو سناتورانو په شمول ، ۵۰ سناتورانو دې لایحې ته مثبته رایه ورکړه. بلخواته یې یو ډیموکراټ سناتور هم مخالفت وکړ.

د امریکا ولسمشر د کانګرس په دغې مصوبې سخت انتقاد وکړ او دا اقدام یې « بې ‌وخته او بې‌معنا» وباله.

ټرمپ په خپلې ټولنیزې شبکې «تروت سوشیل» کې ولیکل:

«په داسې حال کې چې ما ایران ډېر بد حالت او د بشپړ سقوط درشل ته رسولی، د امریکا کانګرس پرېکړه کوي چې د جګړې د واکونو د لایحې په اړه یوه په سخت ډول بې‌وخته او بې‌معنا رایه‌اچونه ترسره کړي. »

د پاکستان صدراعظم شهباز شریف وایي، د بالیستیک توغندیو په اړه باید دوه‌ ګونی معیار موجود نه وي او زیاته یې کړه چې ایران هم د نورو هېوادونو په څېر د دې وسلو د درلودلو حق لري.

شهباز شریف چې هیواد یې د ایران او امریکا ترمنځ د جګړې د پای ته رسولو په هڅو کې د منځګړي په توګه رول لوبولی، د سې شنبې په ورځ خبریالانو ته دا هم وویل چې د ایران او متحده ایالاتو ترمنځ د تفاهم لیک لپاره خبرو کې د بالیستیک توغندیو موضوع هېڅکله د بحث په اجنډا کې نه وه، ځکه دا موضوع هېڅکله د دغو خبرو برخه نه وه. تردې مخکې ځینو رسنیو د پاکستان د صدراعظم له قوله ادعا کړې وه چې د ایران د بالیستیک توغندیو موضوع د ایران او متحده ایالاتو ترمنځ د خبرو اترو له مهمو محورونو څخه ده.

ایران د اسراییل او امریکا په وړاندې جګړه کې د بې پيلوټه الوتکو یا ډرونونو ترڅنګ له منځني او لیرې واټن ویشتونکو توغندویو څخه کارواخیست چې پر خلیج هیوادونو سربیره د اسراییل په ډیرو ښارونو کې یې هدفونه په نښه کړل.

د اروپایي اتحادیې چارواکو تایید کړه چې د سې شنبې په ورځ یې د بلجیم په پلازمینه بروکسل کې د طالبانو له یوه پلاوي سره افغانستان ته د افغانانو د بیرته ستنولو پرموضوع خبرې وکړې. اروپایي ټولنې د طالبانو یوه پنځه کسیز پلاوي ته چې مشري یې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت ویاند عبدالقهاربلخي کوي، بلنه ورکړې وه. اروپایي کمیسیون دا د تخنیکي سطحې یوه ناسته بللې چې د چارواکو په خبره هدف یې افغانستان ته د هغو افغانانو د بیرته استولو لپاره د اسانتیا رامنځ ته کول و چې په اروپایي هیوادونو کې یې درانه جرمونه ترسره کړي یا امنیتي ګواښ ګڼل کیږي. د دې کمیسیون په وینا په دې ناسته کې د اروپایي اتحادیې او د شنګین زون د پنځلسو غړیو هیوادونو چارواکو ګډون کړی و. دا په څه کم پنځو کلونو کې پرافغانستان د طالبانو له بیاواکمنیدو وروسته لومړی ځل دی چې اروپایي اتحادیه په بروکسل کې د طالبانو له چارواکو سره غونډه کوي. پردې غونډې د بشري حقونو یوشمیرډلو سخت انتقاد کړی او له اروپایي هیوادونو یې غوښتي چې خپل هیواد ته د افغانانو له بیرته استولو لاس واخلي ځکه د دوی په خبره هلته بشري وضعیت خطرناک دی.

د طالبانو ترکنټرول لاندې د احصایې او معلوماتو عمومي اداره وایي چې په افغانستان کې د بریښنایي تذکرو یا پیژندپاڼو د ویش له پیلیدو راهیسې نژدې اتلس ملیونه پیژندپاڼې هیوادوالو ته ویشل شوې دي.

د دغې ادارې په وینا یوازې د روان ۱۴۰۵ کال په لومړیو درې میاشتو کې څه باندې ۳۸۱ زره کسانو ته بریښنایي پیژندپاڼې ویشل شوي چې څه باندې ۲۷۹ زره یې د نارینه وواو څه باندې ۱۰۲ زره یې د ښځینه وو لپاره وې.

دې ادارې ویلي چې ترټولو ډیرې بریښنایي تذکرې په کابل کې ویشل شوې دي. د دې ادارې په خبره په ټول افغانستان کې د بریښنایي تذکرو د ویش ۸۷ مرکزونه فعال دي.

د افغانستان د برېښنايي پېژندپاڼو د وېش بهیر په رسمي توګه د ۲۰۱۸ کال د مې میاشتې په لومړیو کې په کابل کې پيل شو، چې وروسته د هیواد نورو ولایتونو ته وغځید.

د قزاقستان د سوداګرۍ او ادغام وزارت وایي چې په کابل کې د قزاقستان او افغانستان د درې ورځني سوداګریز فورم په ترڅ کې د شاوخوا ۲۳۵ میلیونه ډالرو په ارزښت تړونونه او قراردادونه لاسلیک شوي دي.

د قزاقستان د رسنیو د راپورونو له مخې دغه تړونونه د ۲۰۲۶ کال د جون له ۲۱مې څخه تر ۲۲مې نېټې پورې کابل ته د قزاقستان د سوداګریز او اقتصادي پلاوي چې مشري یې د قزاقستان د صدراعظم مرستیال سریک ژومانګارین کوله، د سفر پر مهال لاسلیک شول. د دې وزارت په خبره د افغانستان او قزاقستان په سوداګرۍ فورم کې له ۵۰ څخه ډېرو قزاقستاني شرکتونو او افغان سوداګریزو شرکتونو او تر ۳۰۰ ډېرو استازیو ګډون کړی و. په دې فورم کې ډیرو هغو شرکتونو ګډون کړی و چې د کرڼې، صنعت، خوراک، نساجۍ، کیمیاوي او درمل جوړونې سکتورونو کې فعالیت کوي."

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت له دې مخکې ویلي وو چې له قزاقستاني لوري سره قراردادونه د درملو، غنمو، اوړو، غوړو، تازه او وچو مېوو، سبزیجاتو، کچالو او بانکي خدماتو په برخو کې شوي دي.

چارواکو ویلي چې له ۲۰۲۲ کال راهیسې د افغانستان او قزاقستان ترمنځ سوداګري نژدې دوه برابره شوې او دواړه لوري هڅه کوي چې کلنۍ سوداګري ۳ میلیارد ډالرو ته ورسوي.

بروکسل ته د طالبانو د حکومتي پلاوي سفر پای ته ورسید.

د دغه پلاوي یو غړي د نوم نه ښودلو په شرط فرانس پریس خبري اژانس ته ویلي،" خبرې رغوونکې وې او هیله شته چې مثبت پرمختګ وشي".

اروپايي کمیسیون نن سه شنبې د بلجیم په پلازمینه بروکسل کې د طالبانو د حکومت د پنځه کسیز پلاوی کوربه و.

اروپايي چارواکو دغه طالب پلاوي سره افغانستان ته د افغان کډوالو د ستنولو په اړه تخنیکي خبرې کولې.

اروپايي ټولنه وايي، هغه افغان کډوال ستنوي چې په جرمونو کې ښکیل دي او اروپايي هېوادونو ته خطر پېښوي.

د طالب پلاوی مشري د بهرنیو چارو وزارت ویاند عبدالقهار بلخي کوله.

قهار بلخي په یو بیان کې ویلي،" په اروپايي ټولنه کې د کونسلي چارو له سره پیلول او د دواړو خواوو ترمنځ د اعتماد فضا رامنځته کول د خبرو اترو برخه وه".

د راپورونو له مخې د جرمني حکومت د طالبانو د حکومت لخوا د شپږو نورو دیپلوماتانو پر منلو هم هوکړه کړې ده.

اروپا ته د دغه پنځه کسیز پلاوي راتګ د بشري حقونو د ملاتړو پراخ غبرګونونه پارولي او دوی ټینګار کوي چې اروپا باید افغانستان ته کډوال ستانه نه کړي.

د طالبانو د حکومت پنځه کسیز پلاوی بروکسل ته ورسید.

یوې باخبره سرچینې فرانس پریس خبري اژانس ته ویلي،" دغه پلاوی نن سه شنبې بروکسل ته ورسید او افغانستان ته د افغان کډوالو د اخراج په اړه به د اروپايي کمیسیون له چارواکو سره خبرې وکړي".

د پلاوی مشري د طالبانو د حکومت د بهرنیو چارو د وزارت ویاند قهاربلخي کوي.

اروپايي چارواکو تایید کړې چې دغې پلاوي ته بلجیم هېواد یو ورځینۍ ویزې ورکړي.

اروپايي ټولنې ویلي، هغه افغان کډوال چې په جرمونو کې ښکیل دي بیرته افغانستان ته ستنوي.

د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکې ریچارډ بېنیټ پر اروپايي ټولنې غږ وکړ چې افغان کډوال افغانستان ته ستانه نه کړي.

هغه نن سه شنبې پر خپلې ایکس پاڼې لیکي،" شکنجه او ناوړه چلند په افغانستان کې جدي خطر دی او د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت له خوا ورکړل شوی تضمین دغه خطر رفعه کولی نشی، زه د اروپايي ټولنې له غړو هېوادونو غواړم چې افغانان خطرناکو شرایطو ته ونه لیږي".

تمه ده نن د طالبانو د حکومت یو پنځه کسیز پلاوی اروپايي هېوادونو سره د افغان کډوالو د بیرته ستنولو په اړه د خبرو اترو په موخه بروکسل ته ورسیږي.

اروپايي ټولنه وايي، هغه زرګونه افغانان چې جرمي دوسیې لري او یا یې هم د پناغوښتنې شرطونه نه دي پوره کړي، افغانستان ته ډیپورتوي.

په سویس کې د ایران او امریکا تخنیکي خبرې اترې پایته ورسیدې.

د ایران دولتي رسنیو نن سه شنبې راپور ورکړی چې دواړو خواوو هوکړه کړې چې د ایران د اټومي پروګرام او پر دې هېواد د بندیزونو د پای ته رسولو په اړه کاري ډلې جوړې کړي.

د ایران د بهرنیو چارو وزارت مرستیال کاظم غریب ابادي وايي،" د دوشنبې د ورځې په خبرو کې هوکړه وشوه چې د تهران او واشنګټن مذاکراتي ټیم به څلور کاري ډلې جوړوي".

د هغه په ټکو،" پر ایران د بندیزونو د لیرې کولو، اټومي پروګرام، د ایران بیارغونه او اقتصادي وده او د څار کاري ډلو په جوړیدو هوکړه شوې ده".

غریب ابادي وړاندې وویل، "دغه کاري ډله د مذاکراتو د دوام مسولیت هم لري".

د قطر او پاکستان په منځګړیتوب وړمه ورځ په سویس کې د ایران او امریکا ترمنځ تخنیکي خبرې اترې پیل شوې.

دا خبرې اترې وروسته له هغې وشوې چې امریکا او ایران د تیرې جمعې په ورځ د ۶۰ ورځو لپاره د سولې هوکړه لاسلیک کړه.