د ترکیې د انتخاباتو مرکزي کمېټې ویلي چې د اپرېل ۱۶مې نېټې ټولپوښتنې نتیجه چې ولسمشر رجب طیب اردوغان‌یې زیات واکونه ورکړي د منلو وړ ده.

د دې کمېټې رئیس سعدي ګوین نن وروسته له هغه دا خبره وکړه چې د ترکیې د رژیم اصلي مخالف ګوند د خلکو جمهوریت ګوند د ګډوډیو تور لګولی او ویلي یې دي چې بې‌ټاپه شوې رأی پاڼې کار شوې دي.

د ترکیې د انتخاباتو مرکزي کمېټې اعلان وکړ چې د اپرېل ۱۶مې په ټولپوښتنه کې چې د اساسي قانون د تعدیل لپاره وشوه رجب طیب اردوغان ته ۵۱ اعشاریه درې فیصده خلکو مثبته رأیه ورکړه.

د دې ټولپوښتنې په نتیجه کې ولسمشر د دې حق لري چې تر ۲۰۲۹ میلادي کال پورې په واک کې پاتې شي او هم‌یې په بېلابېلو برخو کې واکونه زیات شي.

د صدراعظم مرستیال محمت سیمسک ویلي چې د ټولپوښتنې له نتیجې وروسته سمدستي انتخابات نه‌کېږي.

داسې ګنګوسې وې چې اردوغان به له ټولپوښتنې وروسته سمدستي د انتخاباتو غږ کوي او په دې ترتیب به له خپلو زیاتو شویو واکونو استفاده پيلوي.

اردوغان پرون ناوخته خپلو پلویانو ته په وینا کې له ترکانو مننه وکړه چې د هغه په خبره د رأی مرکزونو ته په ورتلو یې خپله ملي اراده څرګنده کړه.

هغه وویل چې تر ټولو مخکې به د اعدام د سزا د بیا راوړلو په مسلې بحث وکړي هغه څه چې له اروپايي ټولنې سره د ترکیې د یوځای کېدو غوښتنه په اتومات ډول بنده کړي.

منځني ختیځ کې د انرژۍ په تاسیساتو له بریدونو وروسته په نړیوالو بازارونو کې دتیلو بیه لوړه شوه.

د پنجشنبې په سهار اروپا کې د مالي بازارونو له پرانیستلو سره سم د یوې بوشکې خامو تیلو بیه ۵ سلنه لوړه او ۱۱۴ ډالرو ته ورسیدله.

دا په تیره یوه اونۍ دتیلو ترټولو لوړه بیه ده . دتیلو بیه د جګړې د پیل په لومړیو ورځو کې ۱۲۰ ډالرو ته لوړه شوې وه .

اروپا کې د ګازو بیه هم د پنجشنبې په ورځ ۳۵ سلنه لوړه او ۷۴ ډالرو ته ورسیدله.

د پارس جنوبي په تاسیساتو باندې داسرائیل له برید وروسته ، ایران دخلیج د څو هیوادونو دتیلو په تصفیه خانو بریدونه وکړل چې لدې جملې قطر کې د راس لفان تاسیساتو ته چې په نړۍ د مایع ګاز ترټولو لوی هغه دي پراخ زیان اوښتی دی.

دغو بریدونو د انرژۍ دتامین په برخه کې نوې اندیښنې رامینځ ته کړې.

اسرائیل تیره شپه په ایران د خپلو بریدونو ساحه پراخه کړه او وايي چې دهیواد په شمال کې یې هوايي بریدونه کړي دي>

اسرائیلي رسنۍ وايي کسپین سمندرګي کې ایراني جنګي بیړۍ ویشتل شوي دي.

اسرائیلي ځواکونو په فارس خلیج کې د ایران د انرژۍ په زیربناوو هم بریدونه کړي دي.

په ځواب کې یې ایران په خلیج کې د عربي هیوادونو د ګازو او تیلو په تاسیساتو بریدونه کړي.

د بریدونو د لمنې پراخیدو سره ایران دا ګواښ هم کړی دی چې جګړه کیدای شي له کنټروله بهر شي.

د فبروري په ۲۸ مه د جګړې دپیل راهیسې دا لومړی ځل دی چې اسرائیلي ځواکونه د ایران په شمال کسپین سمندرګې کې بریدونه کوي ، مخکې یې اکثر بریدونه په تهران ، د ایران په منځنۍ برخه، او ددغه هیواد په لویدیځو سیمو متمرکز وو.

اسرائیلي رسنۍ وايی د کسپین سمندرګې په ساحلي "بندر انزلي" ښار کې دایران د سمندري ځواکونو بیړۍ په نښه شوي دي.

دغه رپوټونه په سملاسي توگه تایید شوي نه دي او د بریدونو د اغیزو په هکله هم معلومات نه دي ترلاسه شوي .

په داسي حال کې چې سعودي عربستان تېره شپه اعلان وکړ چې سبا اختر نه دی او بله ورځ به احتر وي، د طالبانو سترې محکمې بېګا وویل چې نن (پنجشنبه) اختر دی.

سعودي عربستان، چې د افغانستان په شمول یو شمېر هیوادونه ورسره هممهاله اختر کوي، بېګاه وویل چې شوال میاشت ونه لیدل شوه نو نن د روژې دېرشمه ده او سبا به د اختر لومړۍ وي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وایي چې متحده ایالات لا هم په ایران کې د پوځي عملیاتو د پای ته رسولو لپاره چمتو نه دي، خو په ډېر نژدې راتلونکي کې به عملاً له دې جګړې څخه ووځي.

د امریکا ولسمشر چې د سې‌شنبې په ورځ د ایرلنډ له صدراعظم میشل مارتین سره په سپینه ماڼۍ کې له خبریالانو سره خبرې کولې، د امریکا او اسرائیل د جګړې د پای لپاره کومه مشخصه نېټه ونه ښوده.

ټرمپ وویل، د ایران موضوع په اصل کې په دوو یا درېیو ورځو کې تر ډېره پای ته ورسېده، ځکه چې د هغه سمندري ځواک نژدې سمدستي له منځه ولاړ او وروسته یې هوايي ځواک هم وځپل شو.»

د امریکا ولسمشر وویل چې ایران «یو وخت ډېر بریالی و، خو اوس داسې هېواد دی چې د وېرې په وسیله اداره کېږي»، او زیاته یې کړه: «تمه ده چې بېرته یو پرمختللی او ښه هېواد شي.»

ټرمپ دا هم وویل چې د ایران پر وړاندې جګړه «په ډېر ځواک» او «له پلان څخه مخکې» روانه ده، امریکا ښه فعالیت کړی او د ایران د حکومت وضعیت «ښه نه دی»، او حتی دا هم روښانه نه ده چې له چا سره باید خبرې وشي.

د اسراییلو د دفاع وزیر وايي،" د ایران د استخبارات وزیر اسماعیل خطیب د پرون شپې په بریدونو کې وژل شوی دی".

تراوسه ایراني چارواکو په دې اړه څه ویلي نه دي.

اسراییل کاتز نن چهارشنبې ویلي،" د ایران او حزب الله پر وړاندې جګړه نوې مرحلې ته داخلیږي او په ټولو جبهوو کې به مهم او ناڅاپي بریدونه وشي".

د کاتز په ټکو، د اسراییلو صدراعظم او پوځ له تایید وروسته اجازه لري چې لوړپوړي ایراني چارواکي په نښه کړي.

که چیرته د اسماعیل خطیب وژنه تایید شي، په دې سره به د هغوو لوړپوړو ایراني چارواکو شمیر ۴۰تنو ته پورته شي چې د اسراییلو او امریکا په بریدونو کې په نښه او وژل شوي دي.

عراق وايي، د کرکوک سیمې د خام تیلو صادرات يې د جیهان بندر له لارې ترکیې ته پيل کړي.

عراقي چارواکو نن چهارشنبې د (مارچ۱۸مه) ویلي،" د کرستان له خودمختاره حکومت سره یې له هوکړې وروسته د کرکوک سیمې د خام تیلو صادرات چې په ورځینې ډول به ۲۵۰ زره بیله وي، ترکیې ته پیل کړي دي".

عراق دا پریکړه وروسته له هغه وکړه چې د ایران له خوا د هرمز تنګي تړل کیدو سره د نړۍ په بازارونو کې د تیلو بیې په بې سارې کچه لوړې شوي دي.

د عراق په شمال کې د تیلو دولتي شرکت "نورث اویل" اعلان کړی چې د کرکوک د تیلو لیږد هغه پاین لاین ته چې د کردستان له سیمې تیریږي بیا پیل شوی دی.

دغه پاین لاین د مدیترانې په ساحل کې د ترکیې جیهان بندر سره وصلیږي او د عراق د تیلو د صادراتو لپاره یوه له مهمو لارو څخه ده.

له دې مخکې عراق د هرمز تنګي له لارې په ورځیني ډول ۳،۵میلیونه بیل تیل صادرول.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي وايي، له امریکا او اسراییلو سره په اوربند باور نه لري.

هغه چې نن سهار چهارشنبې له الجریز تلویزیونې شبکې سره خبرې کولې وویل،"موږ له امریکا او اسراییلو سره په اوربند باور نه لرو، موږ د جګړې په پایته رسیدو باور لرو، هغه هم داسې پای چې په ټولو جبهوو کې وي".

له دې وړاندې د ایران د پارلمان مشر محمد باقر قالیباف ویلي وو،" له اوربند سره مخالف یو، خو جګړه باید داسې پایته ورسیږي چې ورسره په ایران او سیمه کې هر ډول تهدید له منځه لاړ شي".

عراقچي د ایران د ملي امنیت د عالي شورا منشي علي لاریجاني وژنې ته په غبرګون کې وویل،"د ایران د اسلامي جمهوریت جورښت په کافي اندازه کلک دی او د " یو کس شتون او نه شتون" پر اغیز کولی نشي".

ایراني رسنیو پرون سه شنبې تایید کړه چې علي لاریجاني د اسرایلو په بریدونو کې وژل شوی دی.

بل پلو، اسراییلي رسینو خبر ورکړی چې نن سهار د ایران په توغندیزو بریدونو کې دوه کسان وژل شوي دي.

نژدې درې اونۍ کیږي امریکا او اسراییلو پر ایران بریدونه پیل کړي دي.

د لبنان پوځ وايي، د دې هېواد په جنوب کې د اسراییلو په بریدونو کې یو لبناني عسکر وژل شوی دی.

پوځ د سه شنبې په ورځ د (مارچ۱۷مه) په یوې اعلامیې کې وویل،" د اسراییلو په بریدونو کې یو عسکر وژل شوی او څلور نور ټپیان دي".

بل پلو، د اسراییلو پوځ په یو بیان کې ویلي،"اسراییل د لبنان پوځ له هغه ادعا چې د دوی په بریدونو کې لبناني عسکرو ته مرګژوبله اوښتې خبر دی او په دې اړه يې څیړنې پیل کړي دي، اسراییلي پوځ د (حزب الله پر وړاندې جګړه کوي) نه د لبنان د وسله ځواک او ملکیانو پر وړاندې".

د ایران له ملاتړه برخمنده حزب الله ډله له هغه مهاله چې امریکا او اسراییلو پر ایران بریدونه پیل کړي، پر اسراییلو راکټي حملې کوي.

د ایران د جګړې له پیل راهیسې د اسراییلو په بریدونو کې درې لبناني عسکر وژل شوي دي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ وايي،"د ناټو هغوو غړو هېوادونو ته اړتیا نه لري چې د ایران ضد جګړه کې ورسره برخه نه اخلي".

هغه د سه شنبې په ورځ پر ټروټ سوشل پاڼې لیکي،"واشنګټن د ناټوو یو شمیر غړو هېوادونو څخه خبر ترلاسه کړی چې نه غواړي د ایران ضد جګړه له امریکا سره برخه واخلي، په داسې حال کې چې همدا هېوادونه په ایران کې زموږ له ټولو اقداماتو سره موافق وو او نه يې غوښتل چې دغه هېواد اټومي وسله ولري".

د هغه په ټکو،"زه تعجب نه کوم، ځکه موږ هر کال په میلیاردونو ډالره ناټو ته ورکول، خو په مقابل کې يې دوی د اړتیا په وخت کې د امریکا لپاره هیڅ نه کوي".

د بریټانیا، جرمني، فرانسې او ناټو غړو یو شمیر هېوادونو په ګډون د امریکا هغې غوښتنې ته د رد ځواب ورکړی چې ویل يې د هرمز تنګي د پرانستلو لپاره دې جنګي بیړۍ منځني ختیځ ته واستوي.

په ایران کې ځینو کورنیو رسنیو راپور ورکړی چې د سې شنبې په سهار (۲۶ حوت) د تهران په شمال کې د پرله‌پسې چاودنو غږونه اورېدل شوي دي.

الجزیرې چاینل هم نن سهار راپور ورکړی چې د تهران په شمال کې، د سعدآباد ماڼیو کمپلېکس ته نژدې، څو لویې چاودنې اورېدل شوې دي.

د اسرائیل پوځ د تهران په وخت د سهار له پیل سره سم په خپل ټیلیګرام کې اعلان وکړ چې

«په ټول تهران کې یې پر حکومتي بنسټونو د بریدونو پراخې څپې پیل کړې دي.»

د دغو راپورونو خپلواک تأیید ستونزمن دی، ځکه چې په ایران کې انټرنیټ پرې شوی او د معلوماتو ترلاسه کول محدود شوي دي.