ترکيه وايي امکان لري د دغه هېواد وزيران په جرمني کې د ټولپوښتنې په درشل کې بله غونډه پلان کړي.

په پام کې ده په ترکيه کې دغه ټولپوښتنه چې له مخې يې ښايي د ولسمشر رجب طيب اردوغان صلاحيتونه زيات شي، يوه مياشت وروسته وشي.

د ترکيې د ولسمشر وياند ابراهيم کالين نن د CNN له ترکۍ څانګې سره په مرکه کې دغه څرګندونې کړي.

په جرمني کې د بلې غونډې پلانول، ښايي د انقرې او برلين ترمنځ کړکېچ زيات کړي.

کالين پر جرمني چارواکو انتقاد وکړ چې ولې يې په خپله خاوره کې د کردستان د کارګر د ممنوعه ګوند يا «PKK» يوې مظاهرې ته اجازه ورکړې ده.

شااوخوا ۳۰ زره کُرد-پلوه مظاهره چيانو د جرمني په فرانکفورت کې د ترکیې د ولسمشر رجب طیب اردوغان او د هغې ټولپوښتنې پر ضد مظاهره وکړه چې پر اساس یې ولسمشر ته پراخ صلاحيت ورکول کېږي.

د مظاهرې برخوالې بيريوان بُزجالي رويټرز اژانس ته وويل:

"تر هرڅه مخکې موږ د PKK ګوند د سياستوال اوجالان ورپسې د مظلومو کردانو ازادي غواړو، البته موږ د اردوغان او د هغه د ټولپوښتنې پرضد خپل غږ اوچتوو او سخت مخالفت يې کوو چې په پام کې ده په اپرېل مياشت کې وشي."

اوجالان د پي کې کې یا د کردستان د کارګرانو ګوند مشر دی چې په ترکیه کې بندي دی.

له جرمني او هالنډ سره د ترکيې ډيپلوماتيکې اړيکې وروسته له هغې خړې-پړې شوې چې دواړو هېوادونو د ترکيې وزيرانو ته اجازه ورنه کړه چې هلته د مېشتو ترکانو غونډو ته وينا وکړي.

ترکي چارواکي هڅه کوي هغې ټولپوښتنې ته چې راتلونکې مياشت په ترکيه کې کېږي په بهر کې هم د مېشتو ترکانو ملاتړ جلب کړي.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت د کانونو او پټرولیم وزارت وايي وزیر هدایت الله بدري د چین سفیر او د عینک د مسو قراردادي کمپنیو، MCCT او MJAM مشرانو سره د ژمنو د پوره کولو او د پروژې د پرمختګ په هکله خبرې کړي دي.

خبرپاڼه وايي چې د سه شنبې په ورځ دغې غونډه کې د MCCT کمپنۍ عمومي رئیس ډاډ ورکړئ چې د معدنکاري ځڼدمنې شوې چارې به ترسره شي.

خو د کانونو او پټرولیم وزیر ټینګار کړی دی چې دغه کمپنۍ دې د قرارداد له شرایطوسره سم د پروژې د فعالیتونو د بشپړ تطبیق په لورعملي ګامونه اوچت کړي.

د طالبانو د کانونو او پترولیم وزارت د تیر ۱۴۰۴ کال په زمري میاشت کې وویل چې د عینک د مسو د کان د اکتشاف او استخراج تړون یې د پنځلسو نورو کلونو په مخه تمدید کړ.

د عینک د مسو کان د لوګر ولایت په محمداغې ولسوالۍ کې دی او د زېرمو ارزښت یې شاوخوا ۵۰ میلیارد ډالره اټکل کېږي.

دا پروژه اوولس کاله مخکې قرارداد شوې خو تر دې دمه یې د استخراج په چارو کې د پام وړ پرمختګ نه ترسترګو کیږي.

د طالبانو د اطلاعاتو او کلتور وزارت تیرکال مرغومي میاشت کې وویل چې چینايي شرکت د مس عینک کان د لرغونو اثارو د خوندي کولو لپاره یوه طرحه ورسپارلې ده.

متحده عربي اماراتو سه شنبه( د مې ۵ مه) ماښام ادعا وکړه چې له ایرانه د توغندیو او ډورن الوتکو برید پرې شوی دی.

د متحد عربي اماراتو دفاع وزارت په ایکسپاڼه کې په یوه بیان کې ویلي دي چې د دوی هوایي دفاع سیستمونه په پرله پسې ډول د توغندیدو او ډرونونو د شنډولو هڅې کوي.

په دبۍ کې تیر ماښام د خطر زنګ هم ووهل شو.

تر دې مخکې د دوشنبې په ورځ متحده عربي اماراتو ویلي و چې د ایران له لورې درې توغوندي پرې توغول شوي او څلورم یو په اوبو کې غورځیدلی.

د دوشنبې په ورځ د اماراتو په فجیره کې د تیلو په صنعتي سیمه کې د ډرون الوتکو د برید له امله تر اورلګیدو وروسته د درې کسانو د ټپي کیدو راپورونه ورکړل شول، چې دا حملې په نړیواله کچه وغندل شوې او ایران بیا وروسته وویل چې دوی دا بریدونه نه دي کړي.

پر اوکراین د روسیې په بریدونو کې لږ تر لږه دوه ویشت کسان وژل شوي دي.

رویټرز اژانس د اوکرایني چارواکو په وینا خبر ورکړ چې د دې بریدونو په ترڅ کې دولس تنه په زاپروژیا کې وژل شوي او شپاړس نور ټپيان شوي دي، همداراز پنځه تنو د اوکراین په ختیځ کې د کراماتورسک په ښار کې خپل ژوند له لاسه ورکړی دی او پنځه تنه هم په پولتاوا سیمه کې وژل شوي دي.

د اوکرایین ولسمشر ولادیمیر زیلینسکي په یوه پیغام کې چې په ټیلګرام کې یې خپور کړ اندیښنه ښکاره کړه چې ښایي د تلفاتو شمیر زیات شي.

دا بریدونه د سې شنبې په ورځ څو ساعته مخکې تر دې وشول چې د اوکراین له لورې اعلان شوی اوربند پيلیږي.

کییف د سې شنبې د شپې له دولس بجو وروسته د اوربند د پیلیدو وړاندیز کړی دی. تر دې مخکې مسکو د دوشنبې په ورځ ویلي و چې د مې په اتمه او نهمه، یعني د جمعې او شنبې په ورځو به اوربند وي. دا هغه ورځې دي چې په دوهمه نړیواله جګړه کې د نازي جرمني پر وړاندې د شوروي اتحاد د بریا جشن لمانځل کیږي او پوځي رسم ګذشت ترسره کیږي.

روسیې او اوکرایین یو اړخیز او جلا اوربند اعلان کړی.

د ورسیې دفاع وزارت پرون دوشنبې وویل،" د ولسمشر ولادیمیر پوتین د پریکړې له مخې د مې اتمه او نهه له اوکرایین سره اوربند کوي".

روسیه هرکال په مې میاشت کې په دویمه نړیواله جګړه کې خپله بریا په لویو پوځو مراسمو سره لمانځي.

بل پلو، د اوکرایین ولسمشر ولادیمیر زلنسکي پر خپلې ایکس پاڼې لیکي،" هغه اوربند چې مسکو په کې دغه جنش ولمانځي د اوکرایین لپاره "جدی نه دی".

د هغه په ټکو، "روسیه له دې ویره لري چې اوکرایین پر سره میدان د بې پیلوټه الوتکو بریدونه ونه کړي".

هغه وړاندې ویلي،"د روسیې له خوا په جګړې د ځنډ هیڅ ډول جزیات له اوکراین سره شریک شوي نه دي".

زلنسکي بیا د مې میاشتې پنځه او شپږمه اوربند اعلان کړی دی.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي له متحده عربي اماراتو غوښتي چې د ایران پر وړاندې له "پوځي حل لارې " کار وانخلي.

عراقچي نن سه شنبې پر خپلې ایکس پاڼې په یو پیغام کې لیکي،"پوځي حل لار نشته، په داسې حال کې چې مذاکرات د پاکستان د سخاوتمندانه هڅو سره د پرمختګ په حال کې دي، متحده ایالاتونه او متحده امارات دې محتاط اوسي".

عراقچي دغه څرګندونې وروسته له هغه کوي چې پرون دوشنبې د متحده عربي اماراتو دفاع وزارت د ایران له لورې د دریو توغول شویو توغندو د شنډیدو خبر ورکړ.

د دفاع وزارت په ټکو، هوايي دفاعي سیسټم له ایرانه درې توغول شوي توغندي په هوا کې شنډ کړي او یو توغندی په سمندر کې غورځیدلی دی.

د ایران او امریکا ترمنځ د اوربند له غځیدو وروسته دا لومړی ځل دی چې ایران پر امارات عربي اماراتو توغندي توغوي.

د ایران دغو تازه بریدونو په پراخه کچه غبرګونونه پارولي دي.

د امریکا ولسمشر ګواښ وکړ چې که ایران پر هغو امریکايي بېړیو برید وکړي چې د هرمز له تنګي څخه د نورو کښتیو د تګ راتګ ساتنه کوي، نو ایران به "د نړۍ له مخ محوه شي".

ډونلډ ټرمپ دا څرګندونې د دوشنبې په ورځ فاکس نیوز سره مرکه کې وکړې.

د امریکا سمندري ځواک د دوشنبې له ورځې «د ازادۍ پروژې» ترعنوان لاندې عملیات پیل کړي، څو هغه بېړۍ چې ایران سره د امریکا او اسراییل په جګړه کې ښکېل نه دي د هرمز تنګي کې تګ راتګ وکړي.

په داسې حال کې چې د امریکا د پوځ مرکزي قومندانۍ سنتکام وايي چې دوه امریکايي بیرغ لرونکې بېړۍ له دې تنګي تېرې شوې دي، د ایران سپاه پاسداران ځواکونه ادعا کوي چې هېڅ کومه بېړۍ نه ده تېره شوې او دا تنګی د تېرې فبرورۍ له ۲۸مې راهیسې عملاً تړل شوی دی.

د امریکا د پوځ مرکزي قومندانۍ سنټکام اعلان کړی چې ۱۵۰۰۰ امریکایي سرتیري به د هرمز تنګي د ازادي پروژې عملیاتو کې برخه واخلي.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ اعلان وکړ چې واشنګټن به د دوشنبې په سهار د " ازادي پروژې " عملیات پیل کړي ترڅو د هرمز تنګي څخه د غیر ښکیلو هیوادونو کښتۍ او عمله په خوندي ډول وباسي.

هغه دا عمل "بشردوستانه" وباله او ویې ویل چې په فارس خلیج کې بند پاتې ځینې کښتۍ د خوړو او اړینو توکو له کمښت سره مخ دي.

تر دې اعلان وروسته د ایران پوځ ادعا کړې چې هرمز تنګي ته یې د امریکا د یوې پوځي جنګي بېړۍ د ننوتلو مخه نیولې.

د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ خبرداری ورکړی وو چې د هرمز تنګي د ازادۍ پروژې په بهیر کې هر ډول لاسوهنې ته به کلک ځواب ورکړي.

د دوبۍ د رسنیو دفتر نن دوشنبې اعلان وکړ چې د منځني ختیځ د جګړې پر مهال پر متحده عربي اماراتو د ایران د بریدونو له امله، په مارچ میاشت کې د دوبۍ د نړیوال هوايي ډګر د مسافرو شمېر ۶۶ سلنه کم شوی او ۲،۵ میلیونه کسانو ته رسېدلی دی.

د چارواکو په وینا، دا د پام وړ کموالی د سیمې په هوايي حریم کې د پراخو ګډوډیو او د الوتنو د مهالویشونو د محدودېدو له امله رامنځته شوی دی.

د دوبۍ هوايي ډګر، چې د نړۍ له تر ټولو بوختو هوايي ډګرونو څخه ګڼل کېږي، په وروستیو اوونیو کې څو ځله د بې ‌پیلوټه الوتکو د بریدونو هدف ګرځېدلی دی.

همدارنګه، د ۲۰۲۶ کال په لومړیو درې میاشتو کې هم د دې هوايي ډګر د مسافرو تګ راتګ ۲۱ سلنه کم شوی او ۱۸،۶ میلیونه کسانو ته رسېدلی و.

د مسکو ښاروال وایي چې د ډرون په یوه برید کې له کریملین څخه څو کیلومتره لرې د اپارتمانونو یوه لوړ پوړیزه ودانۍ په نښه شوې وه. سرګې سوبایانین وویل چې په دغه پیښه کې چې نن دوشنبې سهاروختي رامنځته شوې، چاته زیان ندی اوښتی. په تصویرونو کې ښکاري چې په لوړو پوړونو کې یو یا دوه اپارتمانونه زیانمن شوي او خاورې خښتې یې پرځمکه پرتې دي. په عین حال کې د اوکراین د خارکیف سیمې والي وویل چې د روسیې د توغندیو په تازه برید کې درې کسان مړه او اته نورټپیان شوي دي. دا بریدونه یوه ورځ وروسته له هغه وشول چې کیف اعلان وکړ چې په بالتیک سمندرګي کې یې د تیلو د صادراتو یو مهم مرکز او دوه کشتۍ چې د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زیلینسکي هغه د "سیوري بیړۍ" په نوم پر روسیې د لګول شویو بندیزونو څخه د تیښتې د تیلو ټانکرونو یوه برخه بللې، په نښه کړي و.

روانه اونۍ به د ارمنستان پلازمینه ایریوان د اروپا په مشرۍ د دوو سرمشریزو کوربه وي.

د ارمنستان صدراعظم نیکول پاشینیان او د اروپایي شورا ریس انتونیو کوستا به نن دوشنبې د اروپایي سیاسي ټولنې د سرمشریزې کوربه توب وکړي چې له ۴۰ څخه زیات مشران او چارواکي پکې ګډون کوي. اکثره ګډونوال هم د اروپایي ټولنې په غړیو هیوادونو پورې تړلي دي.

تردې یوه ورځ وروسته به د اروپایي ټولنې مشران د دې ټولنې او ارمنستان ترمنځ یوه سرمشریزه ترسره کړي. ارمنستان چې په وچه کې ایساراو نفوس یې نژدې درې ملیونه دی، له اذربایجان سره له څو لسیزو اوږدې شخړې وروسته د بیرته رغیدو په حال کې دی. په اروپایي سیاسي ټولنه کې چې په ۲۰۲۲ کال کې پراوکراین د روسیې تر بشپړ یرغل وروسته د فرانسې د ولسمشرایمانویل مکرون په نوښت جوړه شوې، په کال کې دوه ځلې د مشرانو په کچه غونډه کوي. په دې ټولنه کې له بیله روس، روسیې او واتیکان پرته نور ټول اروپایي هیوادونه غړیتوب لري.