د افغانستان جمهوري ریاست په غور کې د وسله‌والو مخالفانو له لوري د ملکي وګړو د وژل کېدو پېښه غندلې ده.

جمهوري ریاست د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره د ولسمشر غني له قوله ویلي چې د ملکي وګړو د وژل کېدو د پېښو له عاملانو به د عامو وګړو د وینې انتقام واخلي.

دا خبرپاڼه وروسته له هغې خپره شوه چې د غور سیمه‌ییزو چارواکو وویل، یو شمېر وسله‌والو چې ځانونه‌یې داعش ډلې پورې اړوند بلل تېر ماښام‌یې ۳۰ ملکي وګړي وژلي دي.

د دغه ولایت والي محمد ناصر خاضع ازادي راډيو ته وویل چې په وژل شویو کې ښځې او ماشومان هم شامل دي.

تر دې وړاندې د غور ولایتي شورا رئیس فضل‌الحق احسان ویلي وو چې په دې پېښه کې ۲۳ تنه ملکي وګړي وژل شوي دي.

د غور چارواکو همدارنګه ویلي له دې پېښې وړاندې د افغان ځواکونو عامو خلکو او وسله‌والو تر منځ په نښته کې د وسله‌والو یو قوماندان هم وژل شوی دی.

د امریکا پوځي چارواکو د دوشنبې په ورځ اعلان وکړ چې په تازه بریدونو کې یې د ایران د سپاه پاسداران د قوماندانۍ مرکزونه، د ایران هوايي دفاعي سیستمونه، او همداراز د توغندیو او بې‌پیلوټه الوتکو د توغولو اډې له منځه وړي دي.

د امریکا مرکزي قوماندانۍ یا سینټکام پر ایکسپاڼه په یوه پیغام کې لیکلي: «د امریکايي ځواکونو په پرله‌پسې عملیاتو کې د سپاه پاسداران د قوماندانۍ او کنټرول تاسیسات، د ایران د هوايي دفاع وړتیاوې، د توغندیو او ډرونونو د توغولو اډې او پوځي هوايي ډګرونه له منځه وړي دي.»

په همدې وخت کې، سپاه پاسداران اعلان وکړ چې د سې‌شنبې په سهار یې د بحرین د شیخ عیسی په سیمه کې د امریکا پر هوايي اډې د «بې پېلوټه الوتکو او توغندیو بریدونه» کړي دي.

د ایران رسمي خبري اژانس ایرنا د سپاه پاسداران له قوله راپور ورکړی چې په دې برید کې ۲۰ بې پېلوټه الوتکې او درې توغندي توغول شوي او ادعا یې کړې چې «د اډې د اصلي قوماندانۍ مرکز» له منځه وړل شوی، خو دغه ځواک د خپلې ادعا کوم ثبوت نه دی وړاندې کړی.

د افغانستان او پاکستان ترمنځ شخړه د سې‌شنبې په سهار شپږمې ورځې ته داخله شوه، په داسې حال کې چې دواړه لوري د جګړې په ډګر کې د لاسته راوړنو ادعاوې کوي او د ډیورند کرښې دواړو غاړو ته، په ځانګړي ډول د کندهار په جنوبي ولایت کې، د هوايي بریدونو راپورونه ورکول کېږي.

د طالبانو د دفاع وزارت ویاند نن سې‌شنبې په یوه خبرپاڼه کې ویلي چې جګړه روانه ده د طالبانو ځواکونو د پاکستان یو لوی زغره‌وال پوځي مرکز نیولی او هلته یې یو زغره‌وال ټانک ویجاړ کړی دی.

دا وروستۍ څرګندونې وروسته له هغې شوې چې د مارچ په دوهمه، دوشنبه ناوخته، په کندهار کې د پاکستان د هوايي بریدونو راپورونه خپاره شول. راپورونه وايي چې د کندهار په څو پوځي مرکزونو د بې پېلوټه الوتکو بریدونه شوي دي.

د پاکستان او طالبانو ادعاوې په خپلواک ډول تایید کېدای نه شي.

د خیبرپښتونخوا ایالتي حکومت په موقتي ډول د ناقانونه افغان کډوالو پر ضد عملیات درولي دي.

پولیس وایي چې دا اقدام یو اداري ګام دی او د تګلارې دایمي بدلون نه بلل کېږي. تر اوسه د قانون پلي کولو د بیا پیل لپاره کوم مهالوېش نه دی اعلان شوی.

دا په داسي حال کې ده چې پاکستان پر افغانستان د بریدونو له پیلولو سره هممهاله د خیبرپښتونخوا په شمول په ټولو ایالتونو کې د افغان کډوالو پر ضد اقدامات سخت کړي او ډېر شمېر یې نیولي دي.

پاکستاني رسنیو نن له موضوع سره د بلدو سرچینو په قول وویل چې دا ځنډ د ځینو اداري ملاحظاتو د ارزونې لپاره شوی دی. خو چارواکو دا نه دي ویلي چې عملیات به کله یا ایا بېرته پیل شي که نه. د پولیسو استازو بیا ټینګار کړی چې دا پرېکړه باید د پالیسۍ دایمي بدلون په توګه ونه ګڼل شي، بلکې یوازې د پلي کېدونکو اقداماتو موقتي درېدنه ده.

یونیسف د هغو راپورونو په اړه ژوره اندېښنه څرګنده کړې چې پکې ویل شوي د افغانستان او پاکستان د جګړې له امله ماشومان وژل شوي او ټپیان شوي دي.

یونسیف ویلي، که څه هم دوی د ملګرو ملتونو د افغانستان د مرستندوی ماموریت (یوناما) او د ملګرو ملتونو له نورو شریکانو سره په همغږۍ د دغو راپورونو د تایید هڅه کوي، خو له اوسه څرګنده ده چې ماشومان درنه بیه پرې کوي.

د ملګروملتو د ماشومانو د ملاتړ دا اداره وايي، له سختو جګړو وروسته، هغه کورنۍ چې تېر کال د افغانستان په ختیځ کې له ویجاړوونکې زلزلې ژوندي پاتې شوې وې، اوس ورڅخه د خوندیتوب لپاره پولې ته نژدې د بې‌ځایه شوو له کمپونو د وتلو غوښتنه کېږي. دغه کمپونه د اړینو مرستو د برابرولو لپاره جوړ شوي وو، چې پکې سرپناه، خواړه، روغتیايي خدمتونه، خوندي اوبه او د حفظ‌الصحې اسانتیاوې، د ماشومانو لپاره خوندي ځایونه، او بیړنۍ زده‌کړه شاملې وې. دغو مرستو ۱۷ زره ژوندي پاتې شویو کسانو ته خدمت کاوه، چې نژدې نیمایي یې ماشومان دي.

یونیسف له ټولو ښکېلو اړخونو غوښتي چې زغم وښيي، د ملکي وګړو ژوند خوندي کړي، او د نړیوالو او بشري حقونو د قوانینو له مخې خپل مکلفیتونه ادا کړي.

د افغانستان لپاره د بریتانیې ځانګړي استازي افغانستان کې د طالبانو د حکومت چارواکو سره دپاکستان او افغانستان ترمینځ د روانې شخړې په هکله خبرې کړي دي.

د طالبانو د حکومت مرستیال ویاند حمد الله فطرت د دوشنبې په ورځ په خپله ایکسپاڼه ولیکل چې په انلاین غونډه کې د ریاست الوزراء د دفتر عمومي رئیس ډاکټر ملا عبدالواسع او رچارډ لینډزی ترمینځ د افغانستان او دسیمې د روانو حالاتو په هکله خبرې وشوې.

خبر زیاتوي چې بریتانوي استازي ریچارد لینډزي ویلي چې لندن وضعیت له نږدي څاري ، جنګ د حل لاره نه ده نو ښه به وي چې منځګړي هیوادونه لاس په کار او ستونزې د خبرو له لارې حل شي.

ملا عبدالواسع ویلي چې دطالبانو حکومت تل د نړۍ ، سیمې او ګاوڼدیو هیوادونو سره د حسنه اړیکو ټینګار کړی ، افغانستان او پاکستان له پخوا ښې اړیکې او همکارۍ لرلې اود مذاکراتو ټیم له دوی سره ناستې کړي خو په ټکو یې "د هغوی دغیرمعقولو غوښتنو له امله هم مذاکرات بې پایلې وو او هم یې جنګ غوره کړ چې عواقب به یې ښه نه وي."

افغانستان کې د طالبانو د حکومت د ځواکونو او پاکستاني قواوو ترمینځ نښتې او هوايي بریدونه دوام لري او د دوشنبې په ورځ په کنړ دپاکستاني لورې په بریدونو کې د ولسي خلکو د مرګ ژوبلې رپوټ هم ورکړل شو.

نن سه شنبه د افغانستان په لسو ولایتونو کې دواورې او باران اټکل شوی دی.

افغانستان کې د طالبانو د حکومت د ترانسپورت او هوایي چلند وزارت د هوا پیژندنې ریاست نن په فراه ، غور، بامیان ، دایکندي ، سرپل، بلخ ، جوزجان ، فاریاب، بادغیس او بدخشان ولایتونو کې د واورې او باران اټکل کړی دی.

د باران اندازه له ۱۰ تر۲۰ ملي مترو او د واورې اندازه له ۱۰تر۲۰ سانتي میترو اټکل شوې ده.

د ملګرو ملتونو دبشری چارو د همغږۍ ادارې په خپل وروستي رپوټ کې وویل چې سږ ژمی د افغانستان په ځینو برخو کې د واورې پوښښ د تیر کال د ورته مودې پرتله خورا ښه حالت کې دی.

د دې ادارې په ټکو، د واورې او بارانونو زیاتوالی ممکن د پسرلي موسم د غنمو په کښت او تر ټولو مهم، د نويو کرل شوي تخمونو په ځانګړې توګه په وچو یا للمو سیمو کې یې پر ودې مثبته اغیزه ولري.

تمه ده په جون میاشت کې د افغانستان او هندوستان د کرکټ ملي ټیمونه یوه ټېسټ او درې یو ورځنۍ لوبې وکړي.

د هندوستان کرکټ بورډ نن دوشنبې تایید کړه چې د جون له شپږمې تر لسمې به ټیسټ لوبه وشي.

یو ورځنۍ لوبې به د جون ۱۴مې، ۱۷مې، او ۲۰مې ته پلان شوي دي.

دا لوبې د هند په کوربه توب په څلورو سټډیومونو کې ترسره کېږي.

له هند سره تر لوبو مخکې به افغانستان په شاوخوا لسو ورځو کې له سریلانکا سره مخ شي.

افغانستان به د سریلانکا په وړاندې لومړی درې شل اووریزې او بیا به درې یو ورځنۍ لوبې ترسره کړي.

دمګړۍ افغان ټیم د سریلانکا په وړاندې لوبو ته یو تمریني کمپ په خوست کې پيل کړی.

د طالبانو دفاع وزارت ویلي چې پاکستان کې یې یو شمېر مهم پوځي مراکز په هوايي بریدونو کې هدف ګرځولي.

د دغه وزارت ادعا کړې چې پرون یې د راولپنډۍ نورخان اډه، بلوچستان کوټه ۱۲نمبر قول اردو، خیبر پښتونخوا مهمندو ایجنسي خویزو کمپ او ‏غلني پوځي اډو باندې چې مهم پوځي تأسیسات او مراکز دي کارنده هوايي حملې کړي او ډېر زیان یې اړولی دی.

طالبان د ډرون په واسطه په پاکستان بریدونه کوي.

دفاع وزارت ویلي دا بریدونه یې په کابل، بګرام او ځینو نورو سیمو د پاکستان د هوايي بریدونو په غبرګون کړي.

ټاکل شوې نن دوشنبې د افغانستان په دوو ولایتونو کې د ماشومانو لپاره د پولیو د واکسین کمپاین پیل شي.

د پولیو فري افغانستان بنسټ پرون یکشنبې په خپله ایکسپاڼه کې په یوه بیان کې ویلي چې ترپنځو کلونو کم عمره ماشومانو ته د پولیو دغه کمپاین به دوشنبې د کب یا حوت په یولسمه د فاریاب او بادغیس ولایتونو په یوشمیر ولسوالیو کې پیل شي. د دې بنسټ په خبره د واکسین دغه کمپاین به د فاریاب د مرکز میمنې په ګډون د دې ولایت په دولت آباد، شیرین تګاب، پښتون کوټ، قیصار او المار او د بادغیس ولایت په غورماچ او بالامرغاب ولسوالیو کې تطبیق شي. په دې اړه چې دغه کمپاین به څو ورځې دوام وکړي او په ترڅ کې به یې څومره ماشومان د ګوزڼ یا پولیو ناروغۍ په وړاندې واکسین شي، نورجزیات ندي ورکړل شي خود واکسین دغه کمپاین په دې ولایتونو کې وروسته له هغې پيلیږي چې له دې وړاندې ورته کمپاین د سلواغې میاشتې په نیمایي کې د افغانستان په اتلسو، اکثریت ختیځو ولایتونو کې تطبیق شو.

په روان ۲۰۲۶ میلادي کال کې تر اوسه د پولیو کومه مثبته پېښه نه ده ثبت شوې خو د روغتیا د نړیوال سازمان په وینا تېر ۲۰۲۵ میلادي کال کې په افغانستان کې د پولیو نهه مثبتې پېښې ثبت شوې دي.

افغانستان او پاکستان د نړۍ هغه دوه هېوادونه دي چې لا هم پکې د پولیو ناروغي په بشپړه توګه له منځه نه دی وړل شوی.

په داسې حال کې چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ کړکیچ دوام لري، د پاکستان صدراعظم شهباز شریف روسیې ته خپل پلان شوی سفرلغوه کړ.

په هغه خبرپاڼه کې چې د شریف له دفتره پرون یکشنبې خپره شوې "سیمه ییز او داخلي وضعیت" د دغه سفر د لغوه کیدو لامل بلل شوی دی.

د فرانسپرس خبري آژانس د راپورله مخې په خبرپاڼه کې ویل شوي چې په سیمه او داخل کې اوسني وضعیت په کتو صدراعظم له سلا ومشورو وروسته پریکړه وکړه چې روسیې ته خپل سفرچې ټاکل شوې وه د مارچ له دریمې ترپنځمې یې ترسره کړي، وځنډوي. د پاکستان صدراعظم روسیې ته دغه سفر داسې مهال لغوه کوي چې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د ډیورنډ د کرښې په اوږدو کې او هم د دواړو لورو ترمنځ د هوایي بریدونو راپورونه ورکول کیږي.

د فرانسپرس د راپورله مخې پرون یکشنبې ناوخته په کابل کې د چاودنو غږونه واوریدل شول او د طالبانو حکومت وویل چې ځواکونو یې د پاکستان هوایي بریدونو ته ځواب ورکړ. د دفاع وزارت یوه ویاند وویل چې د دوی هوایي مدافعې په کابل کې پر پاکستانۍ الوتکې بریدونه وکړل. تردې مخکې د بګرام پرهوایي اډې د پاکستان د هوایي بریدونو په اړه راپورونه ورکړل شوي وچې د پروان د والي د ویاند فضل الرحمن مسکینیار په وینا پردې اډې پاکستاني جټ الوتکو د بریدونو هڅه وکړه چې د دوی ځواکونو یې مخه ونیوله. د هغه په خبره دغوبریدونو ځاني او مالي زیانونه ندي پیښ کړي.