د حقاني شبکې مشر او د ملا هبت الله په مشرۍ د وسله والو طالبانو د ډلې مرستیال سراج الدین حقاني ویلي که د سولې خبرې د اسلامي شریعت سره سمې تر سره شي طالبان په په دغه خبرو کې ګډون وکړي.

حقاني پاکستاني رسنیو ته په استول شوي غږیز پیغام کې ویلي چې له افغانستان څخه د بهرنیو ځواکونو وتل او د اسلامي شریعت د احکامو پلې کېدل د دوی له غوښتنو څخه دي.

سراج الدین حقاني په دغه غږیز پیغام کې دغه شان ویلي که نړیواله ټولنه د سولې د خبرو لپاره د دوی له اسلامي شرایطو سره موافق ويپه دغو خبرو کې به ګډون وکړي.

د ناټو د غړو هېوادونو مشران به د انقرې په غونډه کې د میلیاردونو ډالرو په بیه د وسلو د پیرلو نوي تړونونه اعلان کړي.

د ناټو سرمنشي، مارک روته د غونډې په درشل کې د دوشنبې په ورځ وویل چې دا ګام د دې لپاره اخیستل کېږي څو د امریکا ولسمشر ته وښودل شي چې دوی د دفاعي لګښتونو د زیاتولو لپاره خپلې ژمنې عملي کوي.

ولسمشرټرمپ به د سې شنبې په ورځ د ترکیې په پلازمېنه کې د ناټو د ۳۲ غړو هېوادونو د مشرانو غونډه کې ګډون وکړي.

ټرمپ تردې مخکې ، د ایران پر ضد د خپلې جګړې په اړه د اروپا پر غبرګون سختې نیوکې کړې دي.

د ناټو غړو هیوادونو یو کال مخکې ژمنه وکړه چې تر ۲۰۳۵ کال پورې به د خپل ناخالص کورني تولید (GDP) پنځه سلنه د دفاع او امنیت اړوندو لګښتونو ته ځانګړې کړي.

د افغانستان د کندهار ولایت سپین بولدک ولسوالۍ کې د موټرو د پرزو پخوانی ګرم بازار اوس سوړ شوی او کاروبار تقریبا په ټپه دریدلی دی.

د کندهار د سوداګرۍ او پانګونې خونې مرستیال مشر، عبدالباقي بینا فرانسې خبري اژانس ته ویلي:

"کله چې له پاکستان سره پوله وتړل شوه، موږ د بندر عباس له لارې هم صادرات کول، که څه هم له ډېرو ستونزو سره مخ وو... خو بیا هم یوه لاره موجوده وه."

د جاپان او نورو هېوادونو د موټرو پرزې چې پخوا به د پاکستان له لوري په ځمکنۍ لار سپین بولدک ته رسېدې، وروسته د متحده عربي امارات له لارې راوړل کېدې. دا لاره اوږده او لګښتي وه، خو لږ تر لږه یې سوداګري روانه ساتلې وه.

خو وروسته د فبرورۍ په میاشت کې په منځني ختیځ کې جګړه پیل شوه، او د بینا په وینا، "دې جګړې افغانستان ته ډېرې سختې ستونزې پیدا کړې."

د دې جګړې له امله د هرمز تنګي له لارې نړیواله سوداګري په پراخه کچه ټکنۍ شوه.

د موټرو پرزې چې پخوا به سپین بولدک ته رسېدې، هلته به ترې نوي موټرونه جوړیدل یا به د هېواد بېلابېلو سیمو ته د موټرو د ترمیم لپاره لېږدول کېدې.

د شپږیزې لیګ د چهارشنبې په سیالیو کې بند امیر د سپین غر او آمو د مس عینک په وړاندې لوبې کوي.

د لیګ د دوشنبې په لوبو کې بست ساتونکو مس عینک او امو بند امیر ته ماته ورکړه.

د دوشنبې په لومړۍ سیالۍ کې، پیل کې بست ساتونکو بیټنګ وکړ او د خپلو دریو لوبغاړو په سوځیدو سره یې په شلو اورونو کې ۱۹۱ منډې وکړې.

په ځواب کې یې مس عینک په داسې حال کې چې شلم اور کې یې خپل ټول لوبغاړي له لاسه ورکړل یواځې ۱۷۳ منډې وکړي.

د دوشنبې د دوهمې سیالۍ پیل کې امو بیتنګ وکړ او د ۸ لوبغاړو په سوځیدو سره یې سیالې لوبډلې ته ۱۷۰ رنز هدف ورکړ.

په مقابل کې یې بند امیر د ۹ لوبغاړو په سوځیدو سره یواځې ۱۳۸ منډې وکړې.

د شپږیزې سږنی لیګ چې د تیرې اونۍ د چهارشنبې په ورځ خوست کې پیل شوی او ۱۴ ورځې دوام کوي په کې ۵ لوبډلې سره سیالي کوي.

نړیوال بانک وايي په داسې حال کې چې افغانستان او دسیمې نور هیوادونه له اقلیمي بدلون ، جګړو او د اوبو له کمښت اغیزمن شوي دي، د کرنې او خوړو په سیستمونو کې بدلون کولای شي وضعیت بهتر، کاري فرصتونه رامینځ ته، او د اقتصاد په ځواکمنتیا کې مرسته وکړي.

نړیوال بانک دا خبره په خپل نوي راپور کې کړې چې د " خوراکي امنیت جوړولو او د کاري فرصتونو رامینځ کولو" ترعنوان لاندې یې دمنځني ختیځ ، شمالي افریقا او افغانستان او پاکستان سیمې په هکله خپور کړی دی.

نړیوال بانک وايي د یادې سیمې هیوادونو کې اوسمهال په هرو شپږو کسانو کې یوتن خوړو ته ډاډمن لاسرسی،او ۴۲ سلنه خلک د سالمو او مغذي خوړو د برابرولو وس نه لري.

رپوټ کې اټکل شوی دی چې تر ۲۰۵۰ کال پورې به د خوړو تقاضا ۶۷ سلنه زیاته شي، خو داسې حللارې شته چې سیمه وکولای شي په لږو سرچینو لا زیات او غوره کیفیت لرونکي خواړه تولید کړي.

رپوټ زیاتوي چې د کرنې او خوړو سیستمونه یوازې په کروندو پورې محدود نه دي، بلکې د خوړو پروسس، لېږد، زېرمه کول، لوژستیک، سوداګري، پرچون پلور او د خوړو خدماتو ته هم شاملیږي چې تولیدوونکي له مصرفوونکو سره نښلوي.

نړیوال بانک وايي د کرنې او خوړو سکټور واردمخه ۶۳ میلیونه دندې برابرې کړي چې د سیمې تقریبا له هر درې کارکوونکو څخه یو پکې شامل دی اودغه سکټور د خلکو د معیشت، اقتصادي ودې او ثبات یو اساسي بنسټ ګڼل کېږي.

د طالبانو د حکومت د ازموینې ملي ادارې د ۱۴۰۵ کال د کانکور پایلې نن دوشنبه اعلان کړې.

دا پرله پسې څلورم کال دی چې نجونې په کانکور ازموینه کې له ګډون کولو محرومې شوې دي.

د دغې ادارې د اعلان له مخې، سږ کال د راشد په نوم د پروان ولایت یوه اوسیدونکي تر ټولو لوړې نمرې اخیستي.

هغه په ۳۶۰ نمرو د کابل طبي پوهنتون ته بریالی شوی دی.

په سږني کانکور کې د ۱۲ ټولګيو او دیني مدرسو شاوخوا ۱۱۷ زره فارغانو ګډون درلود.

د ایران پخوانی ولسمشرمحمود احمدي نژاد چې پرایران د امریکا او اسراییل د هوایي بریدونو له پیل راهیسې په عام محضرکې نه وو لیدل شوی، د دوشنبې په ورځ په تهران کې د پخواني مشر ایات الله علي خامنه یي د جنازې په مراسمو کې راڅرګند شو.

د ایران دولتي رسنیو د هغه عکس خپورکړی چې د خپلو ساتونکو په منځ کې له ویرجنو خلکو سره په سړک کې روان دی.

نژدې دوه میاشتې مخکې نیویارک ټایمز ورځپاڼې راپور ورکړچې نوموړی یو، یا یو د هغو کسانو له ډلې و چې امریکا او اسراییل پرایران د برید په نتیجه کې د رژیم له سقوط وروسته د ولسمشرۍ لپاره غوره کړي و. دې ورځپاڼې لیکلي وچې د تحقیقاتو په نتیجه کې یې موندلې چې د امریکا او اسراییل له خوا د رژیم د بدلولو د پلان د یوې برخې په توګه د هوایي بریدونو په لومړی ورځ د هغه د اوسیدو ځای هم په نښه شوی و ترڅو په کورکې له کلابندۍ یې ازادکړي. احمدي نژاد د خپلې ولسمشرۍ په دوره کې د یهودانو او اسراییل ضد تندو ویناوو سره ډیرمشهوره شوی وو.

د ایران د پخواني مشر ایات الله علي خامنه یي د جنازې مراسم د دوشنبې سهار وختي په تهران کې پیل شوي چې د چارواکو په خبره ملیونونه کسان به پکې ګډون وکړي. د دغو مراسمو تنظیمونکو ویلي چې دغه مراسم به په تهران کې چې ورته کلک امنیتي تدابیرنیول شوي، له لسو تردولس ساعتونو پورې دوام وکړي. چارواکي هڅه کوي چې په دغو مراسمو کې د ګډوډۍ هغه ناوړه پیښه تکرارنشي چې په ۱۳۶۸ کال کې د مخکیني مشر روح الله خمیني د جنازې په مراسمو کې شوې او لس کسان پکې مړه او زرګونه کسان پکې ټپیان شوي وو.

په هغو مراسمو کې ویرجن کسان پرهغه موټر ورمات شول چې د خمیني جسد یې لېږداوه. د ګڼې ګوڼې له امله یې کفن وشکېد او جسد یې پر ځمکه ولوېد. وروسته چارواکي اړ شول چې د ښخولو ځای ته د خمیني د جنازې د لېږد لپاره له هلیکپټرې کارواخلي.

علي خامنه یې چې د فبرورۍ په ۲۸ پر ایران د امریکا او اسراییل د برید په لومړی ورځ ووژل شو، د جنازې مراسم یې له دوو ورځو راهیسې په تهران کې پیل شوي چې وروسته به د عراق په څو ښارونو کې هم ترسره شي. ټاکل شوې د نوموړي جنازه د راتلونکې پنجشنبې په ورځ د هغه په پلرني ټاټوبي مشهد کې خاورو ته وسپارل شي.

روسیې نن دوشنبې سهاروختي د اوکراین پر پلازمېنې کیف د توغندیو او بې‌ پیلوټه الوتکو پراخ برید وکړچې په نتیجه کې یې لږ تر لږه لس کسان ووژل شول. دا برید څو ساعته وروسته له هغې وشو چې د اوکراین ولسمشر ولودیمیر زېلېنسکي خبرداری ورکړی وچې روسیه به ډیرژرپراوکراین پراخ برید ترسره کړي. اوکرایني چارواکو ویلي چې په دغو بریدونو کې د هستوګنې ودانۍ په نښه شوي او نور ۴۶ کسان پکې ټپیان شوي دي.

د اوکراین هوایي ځواکونو وویل چې مسکو په دغو بریدونو کې له ۶۸ توغندیو او ۳۵۱ ډرونونو کاراخیستی دی.

د روسیې پوځ ویلي چې دغه بریدونه یې د روسیې پرملکي تاسیساتو د "تروریستي حملو" په ځواب کې ترسره کړي دي.

تردغو بریدونه یوه ورځ مخکې د یکشنبې په ورځ زیلینسکي خبرداری ورکړ چې د اوکراین استخباراتي معلومات ښیي چې روسیه د یوې نوې حملې لپاره چمتووالی نیسي.

ټاکل شوې چې د سې شنبې په ورځ د کندهاراو هلمند ولایتونو په یوشمیرسیمو کې د پولیو ضد واکسین کمپاین پیل شي.

له پولیو پاک افغانستان بنسټ نن دوشنبې په خپله ایکسپاڼه کې لیکلي چې له پنځو کلونو کم عمره ماشومانو ته د پولیو د واکسین دغه کمپاین به د کندهارپه مرکز( کندهارښار)، د هلمند په مرکز(لښکرګاه ښار) او د دې ولایت په نهرسراج، موسی کلا، واشیر، نادعلي او مارجه ولسوالیو کې ترسره شي. دې بنسټ له ټولو کورنیو غوښتي چې خپل ماشومان واکسین کړي څو هیواد د پولیو ناروغۍ له شره خلاص شي.

د روغتیا د نړیوال سازمان په وینا د روان ۲۰۲۶ کال راهیسې په افغانستان کې د پولیو د مثبتو پیښو شمیر ۶ ته رسیدلی دی.

ګوزڼ یا پولیو یوه ساري ناروغي ده چې درملنه نه لري او یوازې واکسین یې مخه نیولی شي.

د لومړني افغان ستورمزلي عبدالاحد مومند جنازه نن دوشنبې له جرمني کابل ته ورسیده.

ښاغلی مومند شاوخوا دوه اونۍ وړاندې د جون په ۲۱ مه د جرمني په شټوتګارټ ښارکې د ورپیښې ناروغۍ له امله د ۶۷ کلنۍ په عمر مړشو. په ټولنیزو رسنیو کې په خپروشویو ویډیوګانو کې ښکاري چې د کابل په هوايي ډګرکې د تشریفاتو یوه قطعه او د طالبانو یوشمیر چارواکي او د هغه د کورنۍ غړي او مینه وال د هغه جنازې ته د درناوي لپاره راټول شوي دي.

عبدالاحد مومند لومړنی افغان و چې په ۱۹۸۸م کال کې فضا ته لاړ او په فضايي تمځي کې یې ۹ ورځې تېرې کړې. نوموړی لومړنی ستورمزلی دی چې قرانکریم یې له ځان سره فضا ته یوړ او هلته یې تلاوت کړ.

ښاغلی مومند په افغانستان کې د غزني ولایت و، د کورنیو جګړو پر مهال جرمني ته کډوال شو او هلته له خپلې مېرمنې او دریو اولادونو سره اوسېده. ټاکل شوې ده چې د هغه جنازه د کابل د مرنجان غونډۍ په هدیره کې خاوروته وسپارل شي.