د لاسرسۍ وړ لېنکونه

تازه خبر
جمعه ۲ لړم ۱۳۹۹ کابل ۰۳:۲۲

ښځې

په تذکرو کې د افغان میندو نوم لیکل لویه لاسته راوړنه وبلل شوه

ارشیف

د بشري حقونو د څار ډلې ویلي دي چې د افغان ښځینه فعالانو لپاره دا یوه ستره لاسته راړونه ده چې په تذکرو کې به د میندو نومونه لیکل کېږي.

د افغانستان ولسمشر محمد اشرف غني پرون فرمان ورکړ چې په تذکرو کې دې د مور نوم ولیکل شي.

د بشري حقونو د څار ډلې یوې موقتي مشرې هیدر بار په یوه بیان کې ویلي دي چې د دې پرېکړې اغېزې به د ښځو پر ژوند ښکاره وي، په تعلیمي او روغتیایي برخو کې به اسانتیاوې ورته برابرې شي، د پاسپورټ ترلاسه کول به ورته اسانه شي، همداراز به د خپلو ماشومانو لپاره په اسانۍ اسناد اخیستلی شي.

هیدر بار زیاته کړه چې دا فرمان په قطر کې د افغان حکومت او د طالبانو د افراطي ډلې ترمنځ د روانو خبرو لپاره هم مهم دی او ډېرې افغان مېرمنې اندېښنه لرې چې د سولې د خبرو پرمهال د دوی لاسته راوړنې ضایع نه شي.

د ورځې تازه خبرونه دلته ولولئ

د کاپیسا چارواکي: حصه دوم کې پر دوو نجونو ډله ییز جنسي تېری شوی

ارشیف

د کاپیسا امنیتي مسئولین وایي، په دې ولایت کې د غیر مسئولو وسله والو لخوا پر دوو نجونو ډله ییز جنسي تېری شوی دی.

یوې سرچینې چې د موضوع د حساسیت له کبله یې نه غوښتل نوم یې واخیستل شي آزادي راډیو ته وویل چې دا پېښه تېره شپه د کاپیسا ولایت په حصه دوم ولسوالۍ کې شوې.

د دغې سرچینې په وینا یوولسو نامعلومو وسله والو پر دوو پیغلو نجونو ډله ییز جنسي تېری وکړ.

سرچینه زیاتوي، د پېښې عاملین له سیمې تښتېدلي او د کاپیسا پولیسو په دې اړه پلټنې پیل کړي دي.

په دې اړه نور جزئیات نه دي ورکړل شوي.

د امریکا د استازیو جرګې ولسمشر غني او عبدالله عبدالله ته لیک لېږلی

ولسمشر غني او د ملي مصالحې د عالي شورا رئیس عبدالله عبدالله

د امریکا د استازیو جرګې د بهرنیو چارو کمېټې افغان ولسمشر اشرف غني او د ملي مصالحې د عالي شورا رئیس عبدالله عبدالله ته په یوه لیک کې اندېښنه ښودلې چې افغان ښځې امنیت نه لري.

د کمېټې ډیموکراټ مشر ایلیوټ انګل او د لږکیو جمهوري غوښتونکو مخکښ مایکل مککال لیکلي چې نور نو له افغان مخکښو ښځو، نجونو، میندو او خویندو سره تاوتریخوالی دوام نه شي کولای.

په دې لیک کې چې یوه کاپي یې د جمعې په ورځ ازادي راډیو ته رسېدلې زیاته شوې چې د سولې په خبرو کې د افغان دولت په ټیم کې د ښځو موجودیت یوه مثبته خبره ده خو باید دا یقیني شي چې ښځې د افغانستان په راتلونکي کې یو مهم رول لوبوي.

د جمعې په ورځ په کابل کې د امریکا سفارت هم خبرداری ورکړی و چې ترهګرې شبکې پر مختلفو اهدافو په ځانګړې توګه ښځو خپلو بریدونو ته دوام ورکوي.

سفارت پر خپله ویبپاڼه لیکلي چې دغه ګواښ دولتي کارکوونکو په ځانګړې توګه ښځو، ښوونکو او د بشري حقونو فعالانو ته متوجه دی.

جنیت اېپس لومړنۍ تور پوستې امریکایۍ ښځه ده چې فضا ته ځي

جنیت اېپس به لومړنۍ تور پوسته امریکايي ښځه وي چې کال ته به فضا ته ولېږل شي.

دا خبره ناسا یا د امریکا د هوايي او فضايي چلند ملي ادارې دا اوونۍ اعلان کړې ده.

۴۹ کلنه جنیت اېپس به ۲۰۲۱ کال د شپږ میاشتني مأموریت په مخه د امریکا فضايي مرکز ته ولاړه شي.

فضا ته د مېرمن جنیت لومړنی سفر داسې وخت ترسره کېږي چې دې تازه د فضايي انجنیرۍ په برخه کې خپله دوکتورا اخیستې.

کرونا میلیونونه ښځې د حاملګۍ ضد درملو ته له لاسرسي محرومې کړي

ارشیف

د کرونا وبا په خاطر میلیونونه ښځې په ټوله نړۍ کې د حاملګۍ ضد درملو ته له لاسرسي او د جنین د سقط له خدماتو محرومې شوي.

دا خبره د ماري استوپس انټرنشنل په نوم یوه سازمان په خپل راپور کې کړې ده.

د راپور له مخې ګڼې ښځې په هند کې له دې ستونزو سره مخې دي.

د اسوشیټډ پرس خبري اژانس د راپور له مخې د سږکال له جنورۍ تر جون پورې په ۳۷ هېوادونو کې د تېر کال د همدې مودې په نسبت نږدې دوه میلیونه ښځې د حاملګۍ ضد درملو او د جنین د سقط له خدماتو بې‌برخې شوي.

له دې نږدې دوو میلیونو یوازې یو میلیون او درې لکه‌یې په هند کې ثبت شوې دي.

د کرونا وبا د اوج پر مهال په مې میاشت کې یونېسف خبر ورکړی و چې د کرونا وبا پر مهال د کال تر پایه ۱۱۶ میلیونه ماشومان نړۍ ته سترګې غړوي او دا شمېر د تېرو کلونو په پرتله د پام وړ زیاتوالی ښيي.

د ملګرو ملتونو وجهي صندوق یونېسف ویلي یوازې ۲۹ میلیونه ماشومان په جَنوبي اسیا کې زېږي چې له ډلې به‌یې ۲۰ میلیونه په هند، پنځه میلیونه په پاکستان او یو میلیون په افغانستان کې وي.

چارواکي: طالبانو ارزګان کې دوه ماشومانې نجونې وژلي

د ارزګان ترینکوټ ښار یوه برخه

د ارزګان امنیتي چارواکي پر وسله‌والو طالبانو تور لګوي چې د دې ولایت په مرکز ترینکوټ کې یې دوه ماشومانې نجونې وژلې دي.

د ارزګان امنیه قوماندان سمونوال شفیق‌الله سهار نن ازادي راډيو ته وویل چې وسله‌والو طالبانو پرون ماښام د مرکز ترينکوټ اړوند خانقاه سيمه کې هغه دوه ماشومانې نجونې په ډزو ووژلې چې په خپله ځمکه کې یې بادام ټولول.

ښاغلی سهار زیاتوي: "دا ماشومانې د بادامو ټولولو ته تللې وې چې ظالمانو انداخت پرې کړی او شهیدانې کړې یې دي. دوی نه ښځو ته ګوري نه ماشومانو ته، نه کشرانو او نه مشرانو ته."

د سمونوال سهار په وینا وژل شوې نجونې یوه اووه کلنه او بله نهه کلنه وه.

طالبانو تر اوسه په دې اړه څه نه‌دي ویلي.

کندهار کې ۳ ښځې او یو ماشوم وژل شوي 

کندهار

کندهار کې درې ښځې او یو ماشوم په سړک کې د یو ایښودل شوي ماین چاودنې وژلي دي.

د کندهار د امنیه قوماندانۍ ویاند جمال ناصر بارکزي نن د اګسټ په ۱۳مه ازادي راډیو ته وویل چاودنه په پنجوايي کې شوې او په‌کې شپږ ملکي وګړي چې څلور یې کوچنیان دي، ژوبل شوي هم دي.

یوې امنیتي سرچینې چې د رسنیو سره د خبرو د اجازې نه‌لرلو په خاطر یې نه‌غوښتل نوم‌یې یاد شي، ازادي راډیو ته وویل، دا کسان ټول د کندهار ښار د لومړۍ امنیتي حوزې د یو پولیس د کورنۍ غړي دي.

د دې برید مسؤلیت تر اوسه چا پر غاړه نه‌دی اخیستی.

په افغانستان کې د ملګرو ملتونو دفتر په وروستیو کې وویل چې د ۲۰۲۰ میلادي کال په لومړیو شپږ میاشتو کې له ۱،۲۰۰ زیات ملکي وګړي وژل شوي دي.

ننګرهار کې ښځو او کوچنیانو لپاره د عامه پوهاوي کمپاين پيل شو

دا کمپاین د ننګرهار ولايت په مرکز جلال اباد او ولسواليو کې د ښځو چارو رياست پیل کړی دی. 

په ننګرهار کې له ښځو او کوچنیانو سره د تاوتريخوالي د مخنيوي په هدف د عامه پوهاوي کمپاين پيل شو.

دا کمپاین د ننګرهار ولايت په مرکز جلال اباد او ولسواليو کې د ښځو چارو رياست پیل کړی دی.

د ننګرهار ولایت د رسنیو دفتر د سې شنبې په ورځ په خپره کړې اعلامیه کې د ښځو چارو د رئیسې فتانه عزيز له قوله ویلي چې په جلال اباد ښار او ۱۳ ولسواليو کې يې د کم عمره نجونو د ودولو او همداراز د ښځو او ماشومانو پر وړاندې د تاوتريخوالي د مخنيوي لپاره ښځو او نارينه وو ته عامه پوهاوی پيل کړی چې نورو ولسواليو ته به هم وغځول شي.

راپور: په افغانستان کې قضايي سيستم ته د ښځو لاسرسی ډېر کم دی

د ملګرو ملتونو نوی راپور وايي، په افغانستان کې قضايي سيستم ته د ښځو لاسرسی ډېر کم دی.

د ښځو پر وړاندې د جنايي جرمونو په خاطر منځګړيتوب په نوم دا راپور له ۲۰۱۵ میلادي کاله تر ۲۰۱۷ میلادي پورې په ټول هېواد کې له تاوتريخوالي د ژغورل شويو ښځو انفرادي تجربې بيان کړي او د ښځو پر وړاندې د تاوتريخوالي په پېښو کې يې پر بشري حقونو د منځګړيتوب اغېزې په ګوته کړې دي.

د افغانستان لپاره د ملګرو ملتونو د سرمنشي ځانګړي استازي تداميچي یاماموتو په افغانستان کې د ښځو پر وړاندې د تاوتريخوالي د منعې قانون چې له ۲۰۰۹ میلادي کال راهيسې نافذ دی، په اشاره ويلي:

"حکومت د تاوتریخوالي د مسؤلينو د مجازاتو په برخه کې رغنده کارونه کړي او د ملګرو ملتونو راپور دا تشخيص کړي، خو حقيقت دا دی چې د ښځو پر وړاندې ظالمانه تاوتریخوالی دوام لري."

راپور دا هم ښيي چې منځګړيتوب څه ډول د ښځو مخه نيسي چې عدالت ته لاسرسی ولري او هغوی له خپل اساسي حقونو محروموي.

تېر کال د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي ۱۳۲۸ قضيې ثبت شوي

د کورنیو چارو په وزارت کې له جنايي جرمونو سره د مبارزې رئیس وايي، په تېر ۱۳۹۶ لمریز کال کې د ښځو پر وړاندې د تاوترخوالي ۱۳۲۸ قضيې ثبت شوې دي.

محمد فرید افضلي نن چهارشنبه په کابل کې خبریالانو ته وویل، په دې قضیو کې د جنسي تېري، وژنې، په زور ودونه او له کوره د ښځو د تېښتې پېښې شاملې دي.

نوموړي وویل:

خو د بشري حقونو خپلواک کمېسيون بیا د ښځو پر وړاندې د تاوتریخوالي په مخنیوي کې د کورنیو چارو د وزارت له اقداماتو راضي نه دی.

د دې کمېسيون ویاند وویل، په تېر لمریز کال کې د ښځو ۶۰ په سلو کې قضيې نه دي څېړل شوي.

مسؤلین: د تېر په پرتله سږکال په بغلان کې د ښځو وژنې زياتې دي

د بغلان د ښځو چارو رياست مسؤلين وايي، د تېر لمريز کال په پرتله سږکال په دې ولايت کې د ښځو د وژنې پېښې زياتې دي.

د ښځو چارو رياست حقوقو مديرې اورانوس عاطفي ازادي راډيو ته وويل:

"موږ په ١٣٩٥ل کال کې د وژنو ١٠ قضيې ثبت کړې وې، خو له بده مرغه په ١٣٩٦ل کال کې موږ د ښځو د وژنو ١٤ قضيې ثبت کړي دي، په روان کال کې د ښځو د وهلو، ټکولو او له کوره د تېښتې قضيې هم زياتې وې، يعنې د ١٣٩٥ل کال په نسبت، موږ جدي قضيې زياتې دي."

د بغلان د ښځو چارو رياست وايي، دوى هڅه کړې چې په دغه ولايت کې د ښځو په وړاندې د تاوتريخوالي پېښې کمې کړي، خو په دې کار نه دي بريالي شوي.

چارواکي: سږ کال په ننګرهار کې د ښځو په وړاندې تاوریخوالی کم و

د ننګرهار د ښځو چارو رياست وايي، د تېر کال په نسبت په دغه ولايت کې د ښځو په وړاندې د تاوتريخوالي پېښې کمې شوې دي.

دغه خبره د ننګرهار د ښځو چارو رئيسې انيسې عمراني د ازادي راډيو مشال څانګې ته وکړه.

خو د ننګرهار ولايت په لیرو پرتو سيمو کې خلک شکايت لري چې د تاوتريخوالي دا لړۍ هغسې روانه ده، خو زياتې قضيې د رسمي ادارو له‌خوا نه‌ثبتېږي.

په ډایکندي کې یوه ۲۶ کلنه ښځه وژل شوې

د ډایکندي ولایت سیمه‌ییز چارواکي وايي، د دغه ولایت په میرامور ولسوالۍ کې یوه ۲۶ کلنه مېرمن تېره شپه زندۍ شوې او وژل شوې ده.

د یاد ولایت د ښځو چارو رئیسې ذکیې رضايي ازادي راډيو ته وویل چې د ګل افروز په نوم دغه مېرمن د ډایکندي ولایت د میرامور ولسوالۍ په ککرک سیمه کې زندۍ شوې او وژل شوې ده.

لا معلومه نه‌ده چې پېښه څه ډول او د چا له‌خوا رامنځته شوې، خو مسؤلین وايي د جنايي جرمنو په وړاندې د مبارزې مسؤلین‌یې څېړنه کوي.

د وژل شوې مېرمنې خاوند بهر ته په کار پسې تللی، ځکه نو د یاد ولایت د ښځو چارو ریاست وايي چې دا ډول پېښې تر ډېره د فقر او بې‌وزلۍ له امله رامنځته کېږي.

په ډایکندي کې د ښځو په وړاندې تاوتریخوالی مخ په زیاتېدو دی او تېر کال په دغه ولایت کې د ښځو په وړاندې د تاوتریخوالي ۳۴۰ پېښې ثبت شوې دي.

حلیمه: په ډایکندي کې د ښځو په وړاندې تاوتریخوالی زیات شوی

د افغانستان د بشري حقونو خپلواک کمېسون وايي چې په ډایکندي ولایت کې د ښځو په وړاندې د تاوتریخوالي کچه د تېر کال په پرتله څو چنده زیاته شوې چې عمده لاملونه‌یې بې‌وزلي، د نشه‌یي توکو استعمال، ناوړه دودونه او د عامه پوهاوي نشتوالی دی.

د بشري حقونو د خپلواک کمېسیون د ښځو د حقونو د ملاتړ آمرې حلیمه بشردوست ډایکندي ولایت ته د سفر پر مهال وویل چې په روان کال په دغه ولایت کې د ښځو په وړاندې د تاوتریخوالي ۳۴۰ پېښې ثبت شوي چې دا شمېر د تېر کال په پرتله څو براره زیاتوالی ښيي.

د تاوتریخوالي له دې پېښو ۸۶ سلنه‌یې په مرکز نیلي او پاتې نورې یې په ولسوالیو کې رامنځته شوې دي.

په بغلان کې دوه ښځې په ډزو وژل شوي

په تېرو دوو ورځو کې په بغلان کې دوه ښځې په ډزو وژل شوي دي.

چارواکي وايي، په پلخمري کې د طب پوهنځي یوه ۱۸ کلنه زده‎کوونکې او د "ده صلاح" ولسوالۍ کې یوه بله مېرمن د غیر مسؤله وسله‎والو په ډزو وژل شوي دي.

د بغلان ولایت د ښځو د چارو رئیسې خدیجې یقین ازادي راډیو سره په خبرو کې له پولیسو غوښتي چې د دې وژنو عاملین دې ونیسي.

په بغلان کې دا دوه ښځې په داسې حال کې وژل کېږي چې د شنبې په ورځ «۱۳۹۶ کال د مرغومې ۰۹» هم ۱۵ ملکیان د کیله‎ګي په سیمه کې د غیر مسؤله وسله‎والو له‎خوا ټپيان شوي وو.

نور راوښيه

XS
SM
MD
LG